ABD ile İran arasındaki askeri çatışma karşılıklı yeni saldırılarla sert şekilde şiddetlendi. Amerikan ordusu bölgede yeni bir saldırı dalgası başlatırken, Tahran yönetimi saldırılara doğrudan misillemeyle karşılık verdiğini duyurdu.
Gelişmelerin ardından açıklama yapan ABD Başkanı Donald Trump, İran ile olası bir anlaşma ihtimalini önemsemediğini kaydetti. Trump, Truth Social platformunda yaptığı paylaşımda, "İran’ı müzakere masasına zorlamaya çalışmıyorum." dedi. İran ekonomisinin çöküşün eşiğinde olduğu yönündeki ifadelerini yineleyen Trump, "Onlar için değersiz olan bir anlaşmayı imzalayıp imzalamamaları umurumda bile değil. Şu anki konumumuzu çok daha fazla beğeniyorum." değerlendirmesini yaptı.
Karşılıklı askeri operasyonlar ve Hürmüz Boğazı
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), operasyonun tamamlandığını ve Devrim Muhafızları Ordusu ile bağlantılı kritik noktaların vurulduğunu açıkladı. Hedef alınan yerler arasında hava savunma noktaları, radar sistemleri, deniz unsurları, mayın döşeme tesisleri ve haberleşme merkezleri yer aldı. CENTCOM salı akşamı yaptığı açıklamada, "Saldırılar, Devrim Muhafızları'nın Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemilere ve Amerikan askerlerine yönelik son saldırı girişimlerinin ardından geldi." ifadesini kullandı.
Bu hamle, ABD'nin son üç günde gerçekleştirdiği ikinci geniş çaplı saldırı oldu. Amerikan kuvvetleri hafta başında boğaza mayın döşemeye hazırlanan İran roketatarlarını da hedef almıştı. Saldırıların hemen ardından yarı resmi Tesnim haber ajansı, İran güçlerinin bölgedeki Amerikan üslerine yönelik karşı operasyon başlattığını bildirdi. Tahran, Ürdün'deki bir Amerikan üssü ile Bahreyn'deki askeri tesise füzeler fırlattığını açıklarken, Kuveyt topraklarına yönelen ateşi havada engellediğini duyurdu.
Askeri çatışmalar bölgedeki deniz ticaretini de vurdu. Axios'un ismini vermediği bir Amerikan yetkiliye dayandırdığı habere göre ABD ordusu, Trump'ın onayladığı "tankere tanker" politikası kapsamında iki İran tankerine saldırdı. Söz konusu operasyon, Hürmüz Boğazı'ndan çıkmaya çalışan iki süper tankerin art arda hedef alınmasından yaklaşık bir gün sonra gerçekleştirildi.
Petrol fiyatlarında sıçrama ve piyasalarda faiz baskısı
Hava saldırılarıyla yeniden şiddetlenen İran savaşının ardından küresel petrol piyasalarında sert yükseliş yaşandı. Brent petrolün varil fiyatı yüzde 2 artarak 96,50 dolar seviyesine ulaştı. Enerji fiyatlarındaki bu artış tahvil piyasasını doğrudan baskı altına alırken, küresel getirileri 2008 yılından bu yana görülen en yüksek seviyeye taşıdı. Yatırımcıların ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faiz artıracağı yönündeki beklentileri de kuvvetlendi.
Saldırılar, taraflar arasında haftalardır süren görece sakin dönemi noktaladı. Trump yönetimi daha önce askeri operasyonlardan Tahran'a yönelik ekonomik baskı politikasına geçiş yapacağını açıklamıştı. Saldırıların durulması ve Orta Doğulu büyük üreticilerin alternatif sevkiyatları sayesinde Hürmüz Boğazı'ndaki petrol akışı kriz öncesi dönemin yarısına yaklaşmıştı. Trump, son saldırıların İran'ın mayın döşeme girişimine ve bir askeri üsse yönelik önceki saldırılarına doğrudan misilleme olduğunu vurgulayarak, Tahran'ın devam etmesi halinde daha ağır bedeller ödeyeceği uyarısında bulundu.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ise Asheville'deki G20 Maliye Bakanları Zirvesi'nde gazetecilerin sorularını yanıtladı. İran yönetiminin ağır ekonomik kriz nedeniyle büyük bir panik yaşadığını belirten Bessent, Tahran'ın eninde sonunda savaşı bitirecek bir barış masasına oturacağını savundu. Bessent İran ve ticari ortaklarına karşı "ekonomik taarruz" vadetse de Tahran ile çalışan ülkeler bu tehditleri dikkate almadı; analistler ise Washington'ın adımlarını etkisiz buldu.
Bölgesel gerilimde ara seçim ve diplomasi açmazı
Çatışmaların aralıksız biçimde devam etmesi, küresel enerji maliyetlerini ve enflasyonu tırmandırma riski yaratıyor. Bu durum piyasaları tedirgin ederken, Cumhuriyetçilerin kasım ayındaki ara seçimlerde Kongre çoğunluğunu koruma hedefini zora sokuyor. Tahran açısından ise deniz taşımacılığının eski hacmine yaklaşması, gelecekteki olası barış müzakerelerinde elindeki en önemli kozu zayıflatıyor.
İran resmi haber ajansı Nour, salı günü ülkenin güneyindeki Bender Abbas, Çabahar ve Kuhestak kentlerinde patlama sesleri duyulduğunu aktardı. Devlet televizyonu IRIB ise Hürmüzgan eyaletinde en az iki sivilin yaşamını yitirdiğini bildirdi. ABD Temsilciler Meclisi Üyesi Cumhuriyetçi Mike Rogers, askeri komutanlarla yaptığı kapalı brifingin ardından çatışmaların çok daha şiddetli bir aşamaya evrileceğini öngördüğünü kaydetti.
ABD makamları İran'ın Ürdün'deki üssü vurduğu iddialarını henüz resmi olarak doğrulamadı. Yerel kaynaklar füzelerin hava savunma sistemleri tarafından havada vurulduğunu bildirdi. Bir ABD müttefiki olan Ürdün, temmuz ayında iki Amerikan askerinin öldürüldüğü saldırıdan bu yana Tahran'ın doğrudan hedefi konumunda bulunuyor. Hazine Bakanı Bessent boru hatlarının artmasıyla Hürmüz Boğazı'nın önemini yitireceğini öne sürse de uzmanlar enerji güzergahlarının dönüşümünün yıllar alacağını ve alüminyum ile gübre gibi kritik ürünler için boğazın halen vazgeçilmez olduğunu hatırlatıyor.