Rusya, barış anlaşması müzakerelerinin çıkmaza girdiğine karar verdi. Kremlin'e yakın üç kişiye göre Moskova yönetimi, Ukrayna'ya yönelik saldırıları tırmandırmaya hazırlanıyor. Hassas bir konu olduğu için isimlerinin açıklanmasını istemeyen kaynaklar planın detaylarını anlattı.
Kaynaklar, Rusya'nın başkent Kiev'in merkezi ve diğer Ukrayna şehirlerindeki altyapı hedeflerine yönelik güçlü konvansiyonel balistik füze saldırılarını yoğunlaştırmayı değerlendirdiğini söylediler.
Görüşmeler başladığı noktaya döndü
Kaynaklar, müzakere çerçevelerinin fiilen çöktüğünü ve savaşan iki tarafı başladıkları noktaya geri döndürdüğünü belirtti. Putin'in, yaptırımların ekonomik baskısı altında savaşı bitirmeyeceği vurgulandı. Ukrayna'nın Rus rafinerilerine ve lojistik ağlarına yönelik saldırılarının da Putin'i durdurmayacağı aktarıldı.
Moskova, Ukrayna'nın saldırılarını giderek NATO devletlerinin saldırıları olarak görüyor. İttifak üyeleri Kiev'e silah ve istihbarat sağlıyor. Kaynaklar, mevcut çatışma aşamasının askeri tırmanışın zirvesi olmadığını ifade etti.
Devlet Başkanı Vladimir Putin, hafta sonu devlet televizyonu muhabirine yaptığı yorumlarda niyetinin sinyalini verdi. Putin, "Ukrayna bu Pandora'nın kutusunu açtı." dedi. Rus lider, "Ekonominizin en hassas sektörlerinde bir geri tepmeye hazır olun." ifadesini kullandı.
ABD'nin çabaları sonuçsuz kaldı
ABD'nin savaşı sona erdirme çabaları bir atılım sağlayamadı. Başkan Donald Trump'ın İran'la olan çatışmaya odaklanmasıyla müzakereler durdu. Kremlin, geçen ağustos ayında Alaska'da Putin ve Trump arasında varıldığına inandığı mutabakata güvenmekten de vazgeçti.
Söz konusu mutabakat, savaşı sona erdirme anlaşmasının bir parçasıydı. Anlaşma, ABD'nin doğudaki Donetsk bölgesini teslim etmesi için Ukrayna'ya baskı yapmasını gerektirecekti. Ukrayna, Rus güçlerinin 2014'ten bu yana ele geçiremediği Donetsk bölgesindeki şehirleri teslim etme talebini sürekli olarak reddetti.
CIA Direktörü John Ratcliffe salı günü Rus mevkidaşlarıyla görüşmek üzere Moskova'ya nadir bir ziyaret gerçekleştirdi. Wall Street Journal çarşamba günü isimsiz kaynaklara dayandırdığı haberinde ziyaretin amacına değindi. Gazete, bu ziyaretin Rusya'yı NATO ülkelerine saldırmaması konusunda uyarmak amacıyla yapıldığını yazdı.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio haziran ayında Washington'ın Rusya'nın görüşünü paylaşmadığını netleştirmişti. Rubio, "Bir anlaşma olsaydı, savaşı bitirmiş olurduk." dedi. Rubio, temmuz ayında Filipinler'de Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ile yaptığı görüşmelerin ardından "yeni kavramlara" ihtiyaç olduğunu belirtti.
Karşılıklı saldırılar şiddetleniyor
Kremlin sözcüsü Dmitry Peskov perşembe günü yaptığı açıklamada, "Ukrayna ekonomik altyapımızı, ticaret altyapımızı vurmaya çalışıyor." dedi. Peskov, bunun kendi taraflarından ağır bir yanıta neden olacağını söyledi. Sözcü, "Ancak askeri tırmanıştan bahsediyorsanız, buna ihtiyacımız yok çünkü zaten ilerliyoruz." değerlendirmesini yaptı.
Rusya Savunma Bakanlığı, Telegram üzerinden yaptığı açıklamada, gece boyunca kara, hava ve deniz üslerinden Ukrayna'ya "büyük bir saldırı" düzenlediğini duyurdu. Kiev ve diğer beş şehrin yanı sıra Odesa, Çornomorsk ve Reni limanlarındaki altyapı da hedef alındı.
ABD elçileri Steve Witkoff ve Jared Kushner'in sekiz aylık bir aradan sonra Moskova'ya gitmeleri bekleniyordu. İkilinin ilk kez Kiev'i ziyaret etmeleri de öngörülüyordu ancak henüz iki ziyaret için de bir tarih belirlenmedi.
Kremlin'e yakın kaynaklar, diplomasinin yokluğunda Moskova'nın savaşı tırmandırmaktan başka çok az alternatif gördüğünü aktardı. Kaynaklar, Rusya'nın elçilerden yeni teklifler beklemesine rağmen atılım beklentilerinin çok düşük olduğunu söyledi. Kremlin, savaş sırasında tavizler verdiğine ve bunların Rusya'nın konumunu zayıflattığına inanıyor.
Rusya ve Ukrayna son aylarda birbirlerinin topraklarına yönelik hava saldırılarını hızlandırdı. Ukrayna petrol rafinerilerini ve Wildberries ile Ozon'un depolarını hedef aldı. Bu durum, Rusya'da yakıt kıtlığına ve lojistik ağlarında milyarlarca dolarlık hasara yol açtı.
Karşılıklı hava saldırıları, Ukrayna'nın kronik hava savunma sistemi eksikliğini ortaya çıkardı. Kiev, geçen kış milyonlarca insanı karanlık ve soğukta bırakan altyapı saldırılarına karşı savunmasız kaldı.
İki ülke Karadeniz bölgesindeki ticari gemileri ve limanları da hedef alıyor. Dünya buğday ihracatının dörtte birinden fazlasını gerçekleştiren iki ülkenin eylemleri, küresel pazarlara yönelik tahıl tedariki konusunda endişeleri artırıyor.
Nükleer silah tartışmaları alevlendi
Tırmanan saldırı sarmalı, Rus yetkililerin taktik nükleer silah kullanımı yönündeki düşüncelerini artırdı. Moskova'daki şahinlerin bu yöndeki çağrıları son dönemde iyice yükseldi. Putin için savaşa devam etmekten daha kötü olan tek sonucun savaşı kaybetmek olduğu ve aşırı bir yanıtın mümkün görüldüğü ifade ediliyor.
Taktik nükleer silahlar daha kısa menzile sahip ve tüm bir şehri yok etmekten ziyade belirli bir savaş alanını etkilemeyi amaçlıyor. Buna rağmen nükleer serpinti geniş alanları kirletebileceği için büyük bir yıkım riski barındırıyor. Ancak Rusya'nın Ukrayna'da nükleer silah ateşlemeye hazırlandığına dair henüz net bir işaret yok. 2022'de başlayan savaş şu anda beşinci yılına girdi ve ufukta bir son görünmüyor.
Brookings Enstitüsünde uzman olan Fiona Hill konuya dair, "Putin için hiçbir yerde kendisine direnecek kolektif bir irade belirtisi yok ve insanları yıpratmasının pek çok yolu var." dedi. Hill, diplomatik ve tutarlı bir direniş çabasının şart olduğunu söyledi. Joe Biden yönetiminin, nükleer silah kullanımı durumunda ABD'nin büyük bir konvansiyonel yanıt vereceğini Rusya'ya bildirdiğini söyleyen Hill, Trump'ın aynı uyarıyı yapacağının şüpheli olduğunu belirtti. Hill, "Putin, insanların kendisine boyun eğmesinden önce ne kadar ileri gidebileceğini ve gitmesi gerektiğini test ediyor." ifadesini kullandı.
Çin ve Hindistan gibi önemli Rus ortakları Putin'i bu silahları kullanmaması konusunda güçlü bir şekilde uyardı. Çin, Ukrayna'da taktik nükleer silah patlatmayı düşünmemesi yönünde Rusya'ya bir mesaj iletti. Putin'in önümüzdeki hafta Kırgızistan'daki Şanghay İşbirliği Örgütü zirvesinde Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Hindistan Başbakanı Narendra Modi ile bir araya gelmesi planlanıyor.
Carnegie Rusya Avrasya Merkezi Direktörü Alexander Gabuev, "Rusya'nın taktik nükleer silah kullanma riski son derece düşük kalmaya devam ediyor." dedi. Gabuev, bu silahların savaş alanındaki askeri etkinliğinin sınırlı olduğunu, nükleer tabuyu yıkmanın siyasi maliyetinin ise yüksek olacağını belirtti. Gabuev, "Moskova'nın füze saldırılarını yoğunlaştırmak da dâhil olmak üzere konvansiyonel silahlarla tırmandırma alanı olduğu sürece, nükleer eşiği aşmak için çok az teşviki var." değerlendirmesini yaptı.