ABD’nin on yıllardır girdiği en büyük askeri çatışmanın ilk günlerinde Rusya en büyük kazananlardan biri haline geliyor. Çünkü İran füzeleri Ukrayna’nın savunması için ihtiyaç duyduğu Patriot önleyicilerinin stoklarını tüketiyor. İran operasyonundan önce bile, ABD yapımı Patriot sistemindeki üretim sıkıntıları Ukrayna’nın rezervlerini tüketmiş ve Avrupalı müttefikleri yıllarca süren bekleme listelerine sokmuştu. Bu eksiklikler Rusya’nın Ukrayna’nın hava savunmasındaki boşluklardan sızmasına, enerji altyapısını yıkıma uğratmasına ve Ukrayna şehirlerini karanlığa gömmesine olanak tanıdı.
Analistlere göre ABD ve Körfez ülkeleri savaşın ilk günlerinde İran’ın füze ve drone saldırılarını püskürtmek için yüzlerce önleyici fırlattı. Körfez ülkelerinin, sürekli saldırı altında yalnızca birkaç günlük önleyici stoğuna sahip olduğu tahmin ediliyor. Bu durum Washington’ın Hint-Pasifik ve diğer bölgesel stoklardan çekmek zorunda kalmasına ve başka yerlerdeki ileri konuşlanmasını zayıflatmasına yol açabilir. ABD Genelkurmay Başkanları Komitesi Başkanı General Dan Caine yaptığı açıklamada İran operasyonun başlangıcından bu yana 500’den fazla balistik füze ve iki bin drone fırlattığını söyledi. ABD’nin İran operasyonu için yeterli mühimmata sahip olduğunu da belirtti.
Lockheed Martin’in en gelişmiş önleyicisi olan PAC-3’ün ABD için 2025 yılındaki toplam üretimi sadece 600’ün biraz üzerindeydi. Tek bir balistik füzeyi yok etmek için genellikle en az iki Patriot önleyicisi gerekiyor, ilk iki başarısız olursa çoğu zaman üçüncü veya daha fazlası da kullanılıyor. Milyonlarca dolar değerindeki tek bir önleyicinin üretimi sınırlı ve aylar sürebiliyor. Parçaları ABD’nin dört bir yanından ve hatta İspanya gibi uzak yerlerden geliyor.
Rusya ayda 80 balistik füze üretiyor
Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, “Bizim için bu bir yaşam meselesi” diyerek önleyicilerin önemini vurguladı. Pazartesi günü gazetecilere, Ukrayna’nın silah tedarikini finanse eden Avrupalı ortaklarla iletişime geçerek İran çatışmasının teslimatları daha da kısıtlayıp kısıtlamayacağını sorduğunu söyledi.
Ukrayna Hava Kuvvetleri komutan yardımcısı Albay Pavlo Yelizarov, “Ukrayna için en büyük tehdit Rusya’nın balistik füze saldırıları ve tek çözüm Patriot sistemi” diyor. Ukrayna ve Batılı istihbarata göre Rusya şu anda ayda yaklaşık 80 balistik füze üretebiliyor. Ukrayna Hava Kuvvetleri, yalnızca Rus balistik füze saldırılarıyla aynı tempoyu yakalayabilmek için ayda en az 60 PAC-3 önleyicisine ihtiyaç duyduğunu tahmin ediyor. Şubat ayında Almanya Savunma Bakanı Boris Pistorius, Ukraynalı mevkidaşı Mykhailo Fedorov’un güçlü çağrısının ardından Avrupalı NATO ortaklarını bu ihtiyacı karşılamak için füze bağışlamaya çağırdı. NATO stoklarının ne kadar tükendiğinin bir göstergesi olarak, bunlardan yalnızca beşinin kesin olarak taahhüt edildiği ve bunun da Almanya tarafından yapıldığı belirtiliyor.
Avrupalı ve Ukraynalı müzakerecilere göre önleyici kıtlığı barış görüşmelerini de tehlikeye atabilir çünkü Batı’nın Ukrayna için güvenlik garantileri Kyiv’in hava savunmasını güçlendirmeyi de içeriyor. Rusya ayrıca her gün yüzlerce Shahed tipi ölümcül dron fırlatıyor. Bu dronlar ilk olarak İran’da geliştirildi ve Moskova, 2023’te Tahran ile yapılan teknoloji transferi anlaşmasından sonra bunları seri üretmeye başladı.
Patriot sistemi, Ukrayna’daki dört yıllık savaş boyunca Batı hava savunmasının altın standardı oldu. Bu gelişmiş sistemi yok etmek düşmanlar için zor çünkü geniş bir alana yayılmış durumda. Ukraynalı operatörler Patriot’ları özellikle iniş sırasında yavaşlayan Rus hipersonik füzelerini düşürmek için kullandı. Bu da Patriot’un bu tür füzeleri önleyebileceğini düşünmeyen savunma analistlerini şaşırttı.
Üretimi artırmya çalışıyorlar
Patriot’a yoğun talebe rağmen üretim yalnızca sınırlı ölçüde arttı. Sistem Raytheon tarafından üretiliyor; önleyiciler ise Lockheed Martin tarafından üretiliyor ve şirket üretimi yıllık yaklaşık 600 füzeye çıkardı. Lockheed, 2030’un sonuna kadar bu önleyicilerin yıllık üretimini iki bine çıkarmak için çalıştığını açıkladı.
Şirket, performansı düşük bazı tedarikçilerden parça sipariş etmeyi bırakabileceğini veya alternatif şirketler bulabileceğini söyledi. Amaç, saatte yüzlerce kilometre hızla gelen bir mermiyi takip edip etkisiz hale getirebilen bir füzeyi üretmek için gereken karmaşık makineleri sağlayabilmek, bu savunma analistlerinin “kurşunu kurşunla vurmak” olarak tanımladığı teknik bir başarı. Washington’daki Carnegie Endowment for International Peace’te kıdemli araştırmacı olan Michael Kofman, “Mevcut üretim hızları ve son harcamalar Ukrayna’nın artan hava savunma ihtiyaçları açısından iyiye işaret etmiyor” dedi.
ABD ve Avrupa’nın yanlış hesabı
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth’in hafta başındaki basın toplantısında belirttiğine göre ABD ve İsrail, müttefik savunmalarını doyurmadan önce füze stoklarını ve fırlatıcılarını yok etmek için yarışıyor. Bu yaklaşımı “okları değil okçuyu vurmak” şeklinde tanımladı.Eksiklikleri azaltmak için Almanya, 2024’te Avrupalı füze üreticisi MBDA’yı Raytheon ile birlikte Bavyera’da ortak Patriot önleyici üretimi kurmaya teşvik etti. MBDA sözcüsü Günter Abel’e göre NATO ülkeleri bin füze sipariş etti ve teslimatların gelecek yılın başında başlaması bekleniyor. Şirket, daha fazla talep bekleyerek ilk teslimatlardan önce bile üretim kapasitesini genişletmek için 500 milyon avro yatırım yapmayı taahhüt etti.
Badhwar’a göre ABD ve Avrupa’nın yaptığı stratejik yanlış hesaplardan biri, Ukrayna’ya esas olarak savunma sistemleri sağlarken Rusya içindeki uzun menzilli saldırı kabiliyetlerini sınırlamak oldu. Sonuç olarak Ukrayna, Rus tehdidini etkisiz hale getiremeden savunma cephanesinin neredeyse tamamını tüketti. Hoffmann, “ABD ve Avrupa’daki karar vericiler son yıllarda hayal dünyasında yaşadı ve savunma silahlarının yeterli olduğunu savunmaya çalıştı” dedi.