Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) değerlendirmesine göre İran’daki savaş yalnızca küresel enerji piyasalarını sarsmakla kalmıyor aynı zamanda küresel petrol piyasası tarihindeki en büyük arz kesintisini yaratıyor. Dünya enerji altyapısı ise karmaşık ve sürekli değişen bir yapıya sahip. Uzak bir petrol kuyusuyla mahallenizdeki benzin istasyonu arasında çok sayıda rafineri, boru hattı, mavna, boğaz ve tanker bulunuyor. Belirsizlik zamanlarında veriler netlik sağlıyor. Bloomberg’e göre de savaşın öne çıkan verileri şöyle:
Yüzde 20
Dünya petrolünün yaklaşık beşte biri Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor
Savaşın başlamasından bu yana İran, Birleşik Arap Emirlikleri ve Umman arasında yer alan Hürmüz Boğazı’ndan geçen deniz trafiği neredeyse tamamen durma noktasına geldi. Bu boğaz petrol piyasası için hayati bir nokta. Hürmüz’den geçişlerdeki duraksama uzadıkça Suudi Arabistan da dahil olmak üzere petrol üreticileri üretimi azaltıyor. Çünkü depolar hem karadaki tanklarda hem de denizdeki gemilerde dolmaya başlıyor. Bunun küresel petrol fiyatları üzerinde ciddi zincirleme etkileri var. Görünüşe göre bu baskı devam edecek; zira İran’ın yeni dini lideri Hürmüz’ün kapalı kalması gerektiğini söyledi. İran’ın bu su yolunu engelleyebilme kapasitesi ülke için önemli bir avantaj olmaya devam ediyor ve bu amaçla çeşitli taktikler kullanabilir.
400 milyon
Uluslararası Enerji Ajansı’nın acil rezervlerden gerçekleştirdiği tarihin en büyük koordineli petrol salımındaki varil sayısı
Enerji krizine karşı koymak için IEA üyeleri oybirliğiyle acil rezervlerden 400 milyon varil petrol serbest bırakma kararı aldı. Bu miktar, Rusya’nın Ukrayna’yı işgal etmesinden sonra üye ülkelerin piyasaya sürdüğü 183 milyon varili açık ara geride bırakıyor. Küresel petrol referans fiyatı 9 Mart Pazartesi günü bir noktada varil başına 120 dolara yaklaştı; bu da İran savaşının başlamasından bu yana yüzde 60’tan fazla artış anlamına geliyor. IEA’nın açıklaması başlangıçta petrol fiyatlarının düşmesine yol açtı ancak ardından fiyatlar yeniden yükselmeye başladı.
Bazı stratejistler bunun tedavinin hastalığa katkıda bulunduğu bir durum olabileceğini düşünüyor yani çözüm o kadar dramatikti ki piyasayı ürkütmüş olabilir. ClearView Energy Partners bu hafta yayınladığı bir notta, söz konusu petrol salımının “Hürmüz krizinin sanayileşmiş dünyanın petrol sigortası poliçesinin üçte birini nakite çevirecek kadar ciddi hale geldiğinin resmi bir kabulü” olduğunu belirtti.
2 bin 500
Savaşın başlamasından bu yana Orta Doğu genelindeki can kaybı
Bu savaş yalnızca petrol varilleri veya fiyatlarla ilgili değil. Saldırıların başlamasından iki haftadan az bir süre geçmişken, resmi veriler ve sivil toplum kuruluşlarının kayıtlarına göre Orta Doğu genelinde yaklaşık 2 bin 500 kişi hayatını kaybetti. ABD ordusuna mensup yedi asker öldü. Bunların çoğu çatışmaların ilk iki gününde hayatını kaybetti. Lübnan’ın devlet haber ajansı National News Agency’ye göre 2 Mart’ta başlayan İsrail saldırılarında Lübnan’da 634 kişi öldü. Körfez ülkelerinde ve İsrail’de de birkaç ölüm gerçekleşti.