Devasa piyasa değerine sahip şirketlerin halka arz geçmişi, hisselerin genellikle işlem görmeye başladıkları ilk yıl içinde değer kaybettiğini gösteriyor. Ancak SpaceX, Anthropic ve OpenAI'ın yaklaşan halka arzları hem büyüklükleri hem de piyasa açısından taşıdıkları önem nedeniyle bu tarihi örneklere uymayabilir. Bu da yatırımcılar için kritik bir zamanlama sorusunu gündeme getiriyor: Yaklaşan mega teknoloji halka arzlarından birinin hisselerini satın almak için doğru zaman ne zaman?
Franklin Templeton Investment Solutions kıdemli başkan yardımcısı Max Gokhman, “Bu devasa halka arzlar, hem endekslerin piyasa payında hem de bireysel yatırımcıların ilgisinde hızla büyük yer kaplayacak” dedi. Truist Wealth'in son 15 yıldaki 30 büyük teknoloji halka arzını inceleyen araştırmasına göre bu hisseler işlem görmeye başladıktan sonraki ilk yıl içinde ortalama olarak en fazla yüzde 55 düşüş yaşadı. Truist hesaplamalarına göre ileriye dönük getiriler altıncı ay itibarıyla da ağırlıklı olarak negatif seyretti. Bu zayıf performansın birçok olası nedeni bulunuyor. Bunlar arasında halka açık dolaşımdaki hisse miktarının düşük olması ve erken yatırımcıların hemen satış yapmasını engelleyen kilitlenme sürelerinin sona ermesiyle artan satış baskısı yer alıyor. Ancak yaklaşan halka arzlar sıradan dev şirket halka arzları değil.
Resmi adı Space Exploration Technologies Corp. olan SpaceX'in, şirketi yaklaşık 1,8 trilyon dolar değerinde fiyatlayacak ve tarihin en büyük halka arzı olması beklenen 75 milyar dolarlık bir halka arz planladığı belirtiliyor. Anthropic, haziran ayının başında gizli şekilde halka arz başvurusunda bulundu. OpenAI 8 Haziran'da gizli halka arz başvurusunu yaptı. Böylece, toplam değeri yaklaşık 3,6 trilyon dolara ulaşan bir halka arz hattında rakiplerine katılmış oldu. Anthropic'in özel finansman turları şirkete 965 milyar dolarlık değer biçerken, OpenAI'ın değeri kendi sermaye artırımları temelinde 852 milyar dolar olarak hesaplanıyor.
11 şirketin değeri bir trilyonun üzerinde
Bu üç dev halka arzın da 1 trilyon doların üzerinde veya buna çok yakın piyasa değerleriyle sonuçlanması bekleniyor. Halihazırda S&P 500 Endeksi'nde piyasa değeri 1 trilyon doların üzerinde olan yalnızca 11 şirket bulunuyor. Northwestern Mutual Wealth Management Co.'da hisse senedi portföylerinden sorumlu baş yönetici Matt Stucky, “Bireysel müşterilerimiz ve danışmanlarımız tarafından şimdiye kadar hiçbir halka arz hakkında SpaceX kadar soru almadım. Bu ilginç ama aynı zamanda risk yönetimi açısından biraz endişe verici" ifadelerini kullandı.
Bu halka arzlar, yatırımcıların yapay zekaya hem borsayı yukarı taşıyan bir katalizör hem de bir risk unsuru olarak giderek daha fazla odaklandığı bir dönemde geliyor. Alphabet, Meta Platforms, Amazon ve Microsoft gibi şirketlerin taahhüt ettiği dev sermaye harcamaları, yarı iletkenlerden enerji sağlayıcılarına ve inşaat şirketlerine kadar birçok görünüşte ilgisiz sektörde gelirleri ve hisse fiyatlarını artırdı.
SpaceX, Anthropic ve OpenAI halihazırda bu alanda liderler olarak görülüyor ve gelecek yıllarda bu konumlarını daha da sağlamlaştırmaları bekleniyor. Ancak bu durum, yatırımcıların hisseleri halka arzın hemen ardından satın almasının en iyi strateji olduğu anlamına gelmiyor. Stucky, “Google ve Facebook hisselerinde uzun vadede para kazanmak için halka arz gününde satın almak zorunda değildiniz. İlk gün satın almıyor olmanız, altı ay ya da bir yıl sonra aldığınızda bunun sizin için iyi bir yatırım olamayacağı anlamına gelmez" dedi.
Dot-com dönemi benzerliği
Kısa süre içinde peş peşe gelen büyük halka arzlar, 1990'ların sonundaki dot-com dönemini hatırlatıyor. O dönemde VA Linux Systems, Ask Jeeves ve Webvan Group gibi yüksek profilli şirketler, internetle ilgili her şeye hücum eden yatırımcıların ilgisinden yararlanmak için hızla halka açılmıştı. Daha sonra, birçok kilitlenme süresi sona erip şirket içindekiler satış yapmaya başlayınca piyasaya sürülen yeni hisseler arz-talep dengesini değiştirmişti.
Endişe edilen nokta, o patlama ve çöküş döneminin bir benzerinin yeniden yaşanabilmesi. Gokhman, “Kilitlenme süreleri sona erdiğinde ve çalışanlar ile girişim sermayesi yatırımcılarının önemli servetlerini realize etmeleri için kapılar açıldığında, marjinal satış baskısı zaten kırılgan olan yapıyı bozabilir. Ancak bu gerçekleşmeden önce, çoğu zaman büyük düzeltmelerden önce görülen türden bir fiyat coşkusuna tanık olabiliriz" diye konuştu.
Meta ve Tesla örneği
2012 yılında halka açıldığında Facebook adıyla bilinen Meta Platforms, işlem görmeye başladığı ilk gün ve ilk yıl açısından zorlu bir dönem yaşadı. Halka arz fiyatı hisse başına 38 dolar olarak belirlenmiş ve hisse yaklaşık 42 dolardan açılmıştı. Ancak kısa sürede bu kazançlarını geri vererek günü neredeyse yatay kapattı; bu durum alışılmadık bir gelişmeydi çünkü bu tür işlemler genellikle hisselerin yükselmesi beklenecek şekilde fiyatlanır. Sonraki 12 ay içinde hisse yüzde 30'dan fazla düştü ardından ise güçlü bir yükselişe geçti. Bugün hisse, halka arz fiyatına göre yüzde 1.400'den fazla artmış durumda.
Elon Musk'ın elektrikli araç üreticisi Tesla da halka arz sonrasında son derece dalgalı bir seyir izleyen hisselere iyi bir örnek. Tesla hisseleri Haziran 2010'daki halka arzın ardından birkaç ay boyunca yatay seyretti, ardından kasım ve aralık aylarında yükseldi ve sonrasında yeniden geriledi. İlk 12 ay sonunda yüzde 18 değer kazanmış olsa da aynı dönemde S&P 500'ün gerisinde kalıyor ve o zamanki zirve seviyesinin oldukça altında işlem görüyordu. Elbette Tesla hisseleri sonraki yıllarda da son derece oynak olmaya devam etti ancak bu durum olağanüstü getiriler elde etmesini engellemedi. Hisse, halka arzdan bu yana yüzde 25 binden fazla yükseldi.
CoreWeave hisseleri Mart 2025'teki halka arzından bu yana yüzde 150'den fazla yükseldi ancak bu noktaya ulaşması hiç de sorunsuz olmadı. Öncelikle, bulut bilişim hizmetleri sağlayıcısının halka arzı, borsaya kote olmadan önce küçültülmek zorunda kaldı ve bunun sonucunda tedarikçisi ve yatırımcısı olan Nvidia satışın ana destekçisi olarak devreye girdi. CoreWeave CEO'su Michael Intrator, bu destek olmadan işlemin tamamlanamayacağını söyledi. Ardından hisse, ilk işlem gününde 40 dolarlık halka arz fiyatının altında açıldı ve günü de aynı seviyede kapattı. Daha sonra yükseliş ivme kazandı ve hisseler Haziran 2025'te tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaşarak yüzde 400'den fazla arttı. Ancak sonraki yaz döneminde bu kazancın yarısını geri verdi ve o tarihten bu yana işlemler büyük ölçüde sert yükseliş ve düşüşlerle şekillendi. Hisse halen zirve seviyesinin yüzde 44 altında bulunuyor.