İran'ın dalgalar halinde gerçekleştirdiği insansız hava aracı saldırıları, Bahreyn’den Birleşik Arap Emirlikleri’ne kadar ABD ve ortakları üzerinde baskı yaparak silah stoklarını tüketiyor. Mücadelenin sonucu, hangi tarafın mühimmatının önce tükeneceğine bağlı olabilir. Küçük ve ilkel seyir füzeleri niteliğindeki Şahed-136 tek yönlü saldırı dronları, pazartesi günü Orta Doğu genelindeki hedefleri vurmaya devam etti. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik hava saldırılarının cumartesi günü başlamasından bu yana dronlar, son günlerde ABD üslerini, petrol altyapısını ve sivil binaları vurdu. Birleşik Arap Emirlikleri’ne göre ABD yapımı Patriot hava savunma füzeleri, İran’ın Şahed’lerini ve diğer balistik füzelerini durdurmada büyük ölçüde başarılı oldu, önleme oranları yüzde 90’ın üzerinde. Ancak 20 bin dolarlık dronları imha etmek için 4 milyon dolarlık füzeler kullanmak, Ukrayna savaşının ilk dönemlerinden bu yana Batılı askeri planlamacıların karşı karşıya kaldığı bir sorunu ortaya koyuyor: Ucuz silahlar, çok daha karmaşık tehditler için ayrılmış kaynakları tüketebiliyor.
“Operasyonu durduracaklarını hesaplıyorlar”
Sonuç olarak hem İran hem de ABD birkaç gün ya da hafta içinde silah sıkıntısı yaşayabilir. Daha uzun süre dayanabilen taraf ciddi bir avantaj elde edecek. İran’ın bölgede destek verdiği silahlı gruplar Gazze savaşında ciddi şekilde zayıfladı ve füze kapasitesi haziran ayında yaşanan 12 günlük savaşta İsrail-ABD saldırılarıyla zarar gördü. O zamandan bu yana İran’ın önceliği, ABD Başkanı Donald Trump’ın bir saldırısının sonuçları ve maliyetleri konusunda uyarılarını tırmandırmak oldu. Zira destekçilerinin uzun ve karmaşık savaşlara genel olarak karşı olduğunu biliyor. Cumartesi günkü hava saldırılarında hayatını kaybeden İran’ın Dini Lideri Ali Hamaney, bir ABD saldırısının tüm bölgeyi içine çekecek daha geniş çaplı bir yangına yol açacağı uyarısında bulunmuştu.
Stimson Center düşünce kuruluşunda kıdemli araştırmacı olan Kelly Grieco, “Yıpratma stratejisi İran’ın bakış açısından operasyonel olarak mantıklı. Savunma yapan tarafın önleme füzelerinin tükeneceğini ve Körfez ülkelerinin siyasi iradesinin kırılarak ABD ve İsrail üzerinde, onların füze ve dronları tükenmeden önce operasyonları durdurmaları yönünde baskı oluşturacağını hesaplıyorlar” dedi.
Katar’ın stokları dört gün dayanacak
Bloomberg’in gördüğü dahili bir analize göre Katar’ın Patriot önleme füzesi stokları mevcut kullanım hızında dört gün dayanacak. Doha, özel olarak çatışmanın hızla sona ermesi için çağrıda bulunuyor. İran’ın, geçen yıl İsrail’le yaşanan çatışmadan sonra yaklaşık 2 bin balistik füzeye sahip olduğu tahmin ediliyordu. Bloomberg Economics’ten Becca Wasser’ın analizine göre Rusya’nın günde birkaç yüz adet üretebildiği düşünüldüğünde İran’ın çok daha fazla sayıda Şahed’e sahip olması muhtemel.
Tahran, bu yılki çatışmanın başlangıcından bu yana 1.200’den fazla mühimmat ateşledi. Bunların büyük kısmının Şahed olduğu düşünülüyor. Wasser’a göre bu durum, daha yıkıcı balistik füzeleri uzun süreli saldırılar için saklıyor olabileceklerine işaret ediyor. Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’ye göre İran ordusu, Dışişleri Bakanlığı da dahil olmak üzere sivil liderlikle yakın veya sık koordinasyon olmadan hareket ediyor gibi görünüyor.
ABD’nin dört haftalık mühimmatı olabilir mi?
Wasser’a göre ABD tarafında ise saldırı planlayıcılarının, Trump’ın tahmin ettiği gibi dört hafta boyunca operasyonları sürdürebilecek kadar mühimmatı bölgeye sevk etmiş olmaları pek olası değil. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth Pazartesi günü düzenlediği basın toplantısında, “Bu Irak değil, bu sonsuz değil” dedi. Savunma açısından İran’ın elinde savaşacak çok az şey kaldı. Savaşın ilk saatlerindeki hava saldırıları, en modernleri Rus yapımı S-300 olan karadan havaya füze bataryalarını vurdu. O zamandan bu yana ABD ve İsrail savaş uçakları İran hava sahasında bildirilen bir zorluk olmaksızın faaliyet gösteriyor.
ABD ve bölgesel ortakları ağırlıklı olarak Lockheed Martin üretimi Patriot hava savunma sistemlerini ve PAC-3 füzelerini kullanıyor. Pentagon üretimi artırmaya çalışsa da Lockheed’e göre 2025 yılında yalnızca yaklaşık 600 PAC-3 füzesi üretildi. Kaç füze ve dronun düşürüldüğüne dair raporlara bakıldığında, cumartesi gününden bu yana Orta Doğu’da büyük olasılıkla binlerce önleme füzesi ateşlendi.
Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri ayrıca, atmosferin sınırında daha gelişmiş ve daha hızlı hareket eden füzeleri vurmak üzere tasarlanmış bir Lockheed sistemi olan THAAD’i de kullanıyor. Bunların başka hedeflere karşı kullanılması pek olası değil ve füze başına yaklaşık 12 milyon dolarla daha da pahalı. ABD ayrıca, birim maliyeti 20 bin ila 30 bin dolar arasında olan Advanced Precision Kill Weapon System füzeleriyle donatılmış savaş uçaklarının devriyelerini de kullandı, buna uçakların operasyon maliyetleri dahil değil.
Konuyla ilgili bilgi sahibi ve hassas ayrıntılar nedeniyle adının açıklanmasını istemeyen bir kişiye göre, İran saldırılarının mevcut yoğunluğu devam ederse bölgedeki PAC-3 stokları birkaç gün içinde tehlikeli derecede azalabilir. Eğer taarruzi silahlar da tükenirse bir çıkmaz oluşabilir. Carnegie Uluslararası Barış Vakfı’nda kıdemli araştırmacı olan Ankit Panda, “Bu arada İran’ın füze ve dron envanteri azalabilir ve rejimin kendisi kaos içinde de olsa ayakta kalabilir. Bu savaşın ilk 60 saatine bakıldığında muhtemel sonuç bu gibi görünüyor” dedi.