Avrupa’da İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana görülen en büyük orman yangınlarının birçoğunun arkasında olağanüstü yağışlı geçen bir kış var. Bu durum bitki örtüsünün hızla büyümesine yol açtı. Ardından bu yoğun bitki örtüsü, kayıtlardaki en kurak ve en sıcak hava koşullarından bazılarıyla karşı karşıya kaldı. Son günlerde Fransa ve İspanya’nın çeşitli bölgelerini kasıp kavuran yıkıcı orman yangınları hızla büyüdü ve 300 binden fazla insanın tahliye edilmesine neden oldu. Fransa’nın güneybatısında, Bordeaux şehri çevresindeki bölgede 100 binden dönümden fazla arazi yandı. Yangın bölgenin geniş çam ormanlarında büyük bir hızla ilerledi ve turizm sezonunun en yoğun döneminde 220 binden fazla yerleşim sakini ile tatilcinin tahliye edilmesine yol açtı.
"İspanya tarihindeki en büyük doğal felaket"
İspanya’da ise yangınlar bu yıl şimdiye kadar 370 bin dönümden fazla alanı yok etti. Madrid Özerk Bölgesi Başkanı Isabel Díaz Ayuso, hafta başında Madrid çevresindeki yangınları "belki de İspanya tarihindeki en büyük doğal felaket" olarak nitelendirdi. Yangınların şiddeti, Fransa’nın yakın tarihindeki ilk büyük yangın kaynaklı gök gürültülü fırtınaların oluşmasına neden oldu. Pyrocumulonimbus olarak bilinen bu bulutlar daha önce Kanada ve Avustralya’daki büyük yangınlarda gözlemlenmişti. Yoğun sıcaklık, sıcak ve duman yüklü havayı hızla yükselterek su buharının kül parçacıkları etrafında yoğunlaşmasını sağlıyor ve bu bulutları oluşturuyor. Bu bulutlar yıldırım üretebiliyor ve bu şekilde yangınların daha da yayılmasına neden olabiliyor.
Türkiye'nin dört bir yanında orman yangınlarıyla mücadele sürüyor
Bilim insanlarına göre Avrupa’da yükselen sıcaklıklar, bu ekstrem hava koşullarının zeminini hazırladı. Avrupa dünyanın en hızlı ısınan kıtası konumunda. Kıta genelindeki sıcaklıklar sanayi öncesi döneme kıyasla şimdiden ortalama 2,5 santigrat derece arttı. Dünya genelindeki ortalama artış ise yaklaşık 1,4 derece seviyesinde. Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi’nde yangın tahmin koordinatörü olan Francesca Di Giuseppe, "Bunlar aynı madalyonun iki yüzü. Aşırı yağışlı koşullardan aşırı kuraklığa geçiyorsunuz" dedi.
2026 en sıcak yaz olabilir
Son aylarda Avrupa peş peşe sıcak hava dalgalarının etkisi altında kaldı. Haziran ayı özellikle bunaltıcı geçti. Bazı bölgelerde sıcaklık 40 santigrat derecenin üzerine çıktı. Batı Avrupa’da şimdiye kadar kaydedilen en sıcak haziran ayı yaşandı. Barselona Üniversitesi’nde iklim uzmanı ve profesör olan Javier Martin-Vide ise, "Her şey 2026 yazının İspanya ve Fransa’da meteorolojik kayıtların tutulmaya başlanmasından bu yana yaşanan en sıcak yaz olacağına işaret ediyor" dedi.
Daha sıcak hava daha fazla su tutabildiği için bitki örtüsünü kurutuyor. Ayrıca yükselen sıcaklıklar Avrupa’daki orman yangını sezonunu da uzatıyor. Yetkililer, bu yılki yangın sezonunun kasım ayı başına kadar sürebileceğini belirtiyor. Avrupa’daki yangınların giderek şiddetlenmesinin bir diğer nedeni de yabani bitki örtüsünün artması. Pek çok genç, kırsal bölgeleri terk ederek kasaba ve şehirlere taşındı. Bu nedenle geçmişte yangınlara karşı önemli bir koruma sağlayan tarım arazileri bakımsız kaldı. Tarlalar ve ormanlar yönetilmediği için eskiden hayvanların otladığı alanlarda çalılar ve yabani bitkiler hızla çoğaldı.
29 atom bombası etkisine yakın enerji açığa çıktı
Lleida Üniversitesi’nde ormancılık uzmanı olan Víctor Resco de Dios’un tahminlerine göre Avrupa’nın bazı bölgeleri, özellikle İspanya’nın kuzeydoğusundaki Katalonya son 100 bin yılın herhangi bir dönemindeki kadar yoğun orman örtüsüne sahip. Resco de Dios, "Ormanlarımızda devasa miktarda yanıcı madde bulunuyor. Bu yüzden yangınlar bu kadar şiddetli yanıyor. Bu yakıtın büyük kısmını ağaçların kendisi değil, onların altındaki bitki örtüsü, çalılar ve dökülmüş yapraklar oluşturuyor" dedi. Madrid yakınlarındaki aktif yangınlar geçen hafta üç ayrı noktada başladı. Yangınlar kontrol altına alınamayınca zamanla birleşerek tek bir dev yangına dönüştü. Resco de Dios’a göre Madrid’i tehdit eden bu yangınlar, Hiroşima’ya atılan 29 atom bombasının toplamına yakın miktarda enerji açığa çıkardı. İtfaiye ekipleri alevleri kontrol altına alma konusunda belirli ölçüde ilerleme kaydetti ve bunun sonucunda 28 Temmuz'da birkaç bin kişi evlerine dönebildi. Ancak İspanyol yetkililer, bu hafta beklenen yeni sıcak hava dalgası ve kuvvetli rüzgarların söndürme çalışmalarını zorlaştırabileceği uyarısında bulundu. İspanya Başbakanı Pedro Sanchez yaptığı açıklamada, "Bu yangınlarla mücadelede gidişatı lehimize çevirmeye başladık ve tünelin ucundaki ışığı görmeye başlıyoruz" dedi. Ancak önlerinde hala "zorlu günler ve saatler" bulunduğunu da vurguladı.