Meta’nın, bağımlılık yaratan sosyal medya platformları aracılığıyla çocukları tehlikeye attığı yönündeki iddialar üzerine ABD’deki eyaletler ve bölgelerle vardığı ve 17,1 milyar dolara kadar çıkabilecek tarihi anlaşma, kurumlarla yaşanan mücadelelerden birini sona erdirdi. Ancak Meta ve sektördeki rakipleri dünya genelinde hala pek çok başka mücadeleyle karşı karşıya.
Facebook ve Instagram’ın sahibi olan şirket ile diğer teknoloji devleri, gençleri sosyal medyanın potansiyel zararlarından koruma hareketinin dünya genelinde giderek güç kazandığı görülürken, son bir yıl içinde uluslararası alanda çok sayıda yasak ve kısıtlamayla karşı karşıya kaldı. Bununla birlikte, bu yasaklar ve kısıtlamalar aksaklıklar ve engellerle karşılaştı. Hatta prensipte bu tür yasakları destekleyebileceklerini söyleyen bazı dünya liderleri bile yaklaşımı veya etkinliğini sorguluyor.
Türkiye
Türkiye nisan ayında 15 yaşından küçük çocukların sosyal medya kullanımını kısıtlayan bir yasa çıkardı ve uygulama aşamalı olarak hayata geçiriliyor. Düzenlemede hangi platformların kapsama girdiği veya kullanıcıların yaşlarının nasıl doğrulanacağı belirtilmedi. Ancak yetkililer, giriş sürecinde hükümet tarafından işletilen bir çevrimiçi portalın kullanılmasının gerekeceğini söyledi.
Danimarka
Geçen yıl Danimarka hükümeti, 15 yaşın altındaki kişilerin belirli platformları kullanmasını yasaklama planını açıkladı. Danimarka Dijital İşler Bakanlığı, amacın çocukların 15 yaşına kadar sosyal medyadan uzak durmasını sağlamak ve onlara “huzur, oyun ve gelişim” için daha fazla zaman tanımak olduğunu belirtti.
Avustralya
Aralık ayında, dünyanın genç ergenlere yönelik ilk sosyal medya yasağı Avustralya’da yürürlüğe girdi. Ülke, çocukları sosyal medyanın potansiyel zararlarından korumak amacıyla kapsamlı bir hükümet girişimi başlattı ve 16 yaşından küçüklerin Facebook, Instagram, Kick, Reddit, Snapchat, Threads, TikTok, Twitch, X ve YouTube dahil olmak üzere çeşitli platformları kullanmasını engelledi.
Ancak gençler kısa sürede bu engelleri aşmanın yollarını buldu. İlkbahar itibarıyla yapılan anketler, yasaktan önce halihazırda sosyal medya hesabı bulunan 16 yaşından küçük çocukların ebeveynlerinin çoğunun (yaklaşık yüzde 70’inin) gençlerin yaş sınırlaması getirilen hizmetlerden en az birine hala erişebildiğini söylediğini gösterdi. Hükümet haziran ayında yasanın etkinliğinin sınırlı olduğunu kabul ederek yasayı güçlendirmek için adımlar atacağını açıkladı.
İspanya
İspanya Başbakan Pedro Sanchez şubat ayında İspanya’nın 16 yaşından küçük herkes için sosyal medyayı yasaklayacağını söyledi ancak bu adımın parlamentonun onayını gerektireceğini de ekledi.
Endonezya
Mart ayında Endonezya’da YouTube, TikTok, Facebook, Instagram, Threads, X ve Roblox dahil olmak üzere “yüksek riskli” olarak değerlendirilen platformlarda 16 yaşından küçük çocukların sosyal medya kullanımına yönelik bir yasak getirildi. Yasak aynı ay yürürlüğe girdi ve Endonezya makamları, yeni yasaya uymadıklarını belirterek Google ve Meta yetkililerini görüşmeye çağırdı.
Brezilya
Mart ayından bu yana Brezilya’da 16 yaşından küçük sosyal medya kullanıcılarının hesaplarını gözetim amacıyla yasal bir vasinin hesabına bağlaması gerekiyor. Ayrıca platformların, sonsuz kaydırma gibi bağımlılık yaratan özellikleri kullanması da diğer bazı kısıtlamalarla birlikte yasaklandı.
Avusturya
Avusturya mart ayında 14 yaşından küçük çocukların sosyal medya kullanımını da yasaklamayı planladığını açıkladı.
Malezya
Haziran ayında Malezya’da 8 milyondan fazla kullanıcısı bulunan sosyal medya platformlarında 16 yaşından küçük çocukların kullanımını yasaklayan bir düzenleme yürürlüğe girdi. Bu düzenleme TikTok, Facebook, Instagram ve YouTube kullanımını kısıtlıyor. Ancak kısıtlamalar çocukların bu platformları kullanmasını tamamen engelleyemedi. Avustralya ve Endonezya’da olduğu gibi, ebeveynler ve yetkililer de yeni kuralların uygulanmasındaki zorluklardan yakındı.
Birleşik Arap Emirlikleri
Birleşik Arap Emirlikleri haziran ayında sosyal medya hesapları için asgari yaşın 15 olacağını açıkladı ve 15 ve 16 yaşındaki gençlerin bazı faaliyetlerini kısıtladı. Kurallar, Birleşik Arap Emirlikleri’nde faaliyet gösteren tüm platformlar için geçerli ancak şirketlerin kurallara uymak için 12 ay süresi bulunuyor.
Birleşik Krallık
İngiliz hükümeti haziran ayında 16 yaşından küçük çocukların sosyal medya kullanımını yasaklama planını açıkladı. Düzenleme gelecek yılın başında yürürlüğe girecek. Hükümet ayrıca 16 yaşından küçük çocukların canlı yayın yapmasını ve oyun siteleri de dahil olmak üzere daha geniş bir çevrim içi hizmet yelpazesinde yabancılarla iletişim kurmasını engellemeyi planladığını söyledi. Ayrıca 18 yaşından küçükler için “gece saatlerindeki sokağa çıkma yasaklarını ve sonsuz kaydırma özelliğine verilen araları daha ayrıntılı biçimde inceleyeceğini” belirtti.
Fransa
Fransa temmuz ayında 15 yaşından küçük herkesin sosyal medyaya erişimini kısıtlayan bir yasayı kabul ederek bunu yapan ilk Avrupa ülkesi oldu. Yasanın bazı hükümlerini daha eylül ayında yürürlüğe koymayı planlıyordu. Ancak bu ay ülkenin en yüksek mahkemesi, ifade özgürlüğünün kısıtlanmasına ilişkin endişeleri gerekçe göstererek yasayı engelledi. Ülkenin Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, gelecek ilkbaharda görevinden ayrılmadan önce yasanın yeni bir versiyonunu geçirme sözü verdi.
Yeni Zelanda
Yeni Zelanda Başbakanı Christopher Luxon sosyal medyaya yönelik kısıtlamalar getirilmesi çağrısında bulundu ve bu hafta hükümetin böyle bir düzenleme getirdiğini söyledi. Ancak diğer ülkelerin uygulamada karşılaştığı zorluklar, Yeni Zelanda’da kısıtlamalara karşı çıkanların konumunu güçlendirdi. Herhangi bir yasanın ne zaman veya yürürlüğe girip girmeyeceği ise henüz net değil.