Çin hükümetinin “gerçek dışı” olduğunu söylediği bir Financial Times haberine göre İran, savaş sırasında ABD üslerini hedef almak için kullandığı bir Çin uydusunu gizlice satın aldı. Bu durum, İran’ın ABD ile olan savaşında Çin ve Rus teknolojisi veya silahlarını kullandığına dair artan iddialara bir yenisini ekliyor.
Öne çıkanlar
• FT haberine göre İran Devrim Muhafızları Ordusu Hava-Uzay Kuvvetleri, 2024 yılında Çinli Earth Eye Co. şirketinden TEE-01B adlı uyduyu satın aldı ve aynı cihaz, saldırıya uğradıkları dönemde Suudi Arabistan, Ürdün, Bahreyn ve Irak’taki üslerin fotoğraflarını çekmek için kullanıldı.
• Hem New York Times hem de CNN, son bir haftada ABD istihbarat değerlendirmelerine aşina kaynaklara dayanarak Çin’in İran’a yeni hava savunma sistemleri göndermeye hazırlandığını bildirdi.
• Bu sistemlerin, her iki habere göre de ABD Başkanı Donald Trump’ın nisan ayı başlarında İranlıların bir F-15 savaş uçağını düşürmek için kullandığını söylediği cihaza benzer şekilde omuzdan ateşlenen uçaksavar füzelerini içereceği belirtiliyor.
• Çin hükümeti, CNN ve New York Times’a yaptığı açıklamada İran’a silah göndermeyi planladığını reddetti. Bu arada Rusya’nın da, Reuters’ın geçen hafta Ukrayna istihbarat değerlendirmelerine dayandırdığı haberine göre saldırılar öncesinde Orta Doğu’daki ABD üslerine ait uydu görüntüleri de dahil olmak üzere İran’a askeri istihbarat sağladığı bildiriliyor.
• Ukrayna istihbaratına dair haberlerin ardından bir İngiliz podcastine konuşan Ukrayna lideri Volodimir Zelenskiy, ABD’den bir tepki görmediğini söyleyerek, “Sorun şu ki Putin’e güveniyorlar” dedi.
Hürmüz Boğazı’ndan geçiş için olası ödemeler
Mart ortasından bu yana İran’ın gemilerin boğazdan geçmesine izin vermek için ücret aldığına dair doğrulanmamış haberler bulunuyor. Bu süreçte boğazdan güvenli şekilde geçebilen az sayıdaki yabancı gemi arasında Çin ve Rusya’ya ait olanlar yer aldı. BBC’ye göre Çin, Hindistan, Pakistan ve Filipinler geçiş yaptı ve cuma günü Rus bayraklı bir petrol tankeri de görünürde herhangi bir zorluk yaşamadan geçti.
İran, gelecekte boğazı kullanmak isteyen gemilerden kripto para ile ücret almak istediğinin sinyalini verdi. Ülkenin Petrol, Gaz ve Petrokimya Ürünleri İhracatçıları Birliği sözcüsü geçen hafta Wall Street Journal’a yaptığı açıklamada bu ücretin varil başına 1 dolar olabileceğini söyledi. Pazar günü Trump Truth Social’da yaptığı bir paylaşımda, “Yasa dışı bir ücret ödeyen hiç kimse açık denizlerde güvenli geçişe sahip olmayacak” diyerek İran’a ücret ödeyen gemileri uluslararası sularda engellemekle tehdit etti.