Rusya’ya yönelik yaptırımlara ve Ukrayna’ya askeri yardıma karşı çıkan Bulgaristan'ın eski cumhurbaşkanı Rumen Radev, pazar günü Bulgaristan’da bu yüzyılın en ezici seçim zaferini elde etti ve yıllardır süren siyasi tıkanıklık ile yolsuzluk dönemini kapatacağı sözünü verdi. 2021’den bu yana ülkenin sekizinci genel seçiminde, Radev’in İlerici Bulgaristan koalisyonu, anket şirketi Myara’nın projeksiyonuna göre 240 sandalyeli mecliste 135 sandalye ile tek başına çoğunluğa gidiyor. Oyların yüzde 78’i sayılmışken Radev yüzde 44’te bulunuyor ve en yakın rakibine 30 puan fark atmış durumda.
“İlerici Bulgaristan açık ara kazandı” diyen 62 yaşındaki Radev, projeksiyonların açıklanmasının ardından Sofya’da gazetecilere konuştu. Radev, “Bu güvensizliğe karşı umudun zaferidir. Bu korkuya karşı özgürlüğün zaferidir. Ve nihayet bu bir ahlak zaferidir" ifadelerini kullandı. Bir hafta önce Macaristan’da Viktor Orban’ın yenilmesiyle Kremlin, AB içindeki en önemli destekçisini kaybetmiş oldu ve Radev’in AB politikasının odağını Moskova’ya kaydırmaya çalışıp çalışmayacağı belirsizliğini koruyor. Radev ayrıca AB ve NATO’yu güçlendirmek istediğini de söyledi.
Seçim sonuçlarına piyasanın ilk tepkisi sınırlı oldu. Sofya saatiyle 10:51 itibarıyla 2034 vadeli Bulgaristan euro tahvillerinin getirisi 2 baz puan artarak yüzde 3,62’ye yükseldi. Bulgaristan’ın euro'ya geçişinin ardından bu yıl başında rekor seviyeye ulaşan Sofix hisse senedi endeksi ise pazartesi sabahı işlemlerinde büyük ölçüde değişmedi. Ülkenin en popüler siyasetçisi olan Radev, eski Başbakan Boyko Borissov’un GERB partisinin liderliğindeki kırılgan koalisyonu deviren yeni protesto dalgasının ardından yarışa girmek için ocak ayında cumhurbaşkanlığı görevinden istifa etti.
Borissov ile yolsuzluk yapan elitlere karşı mücadele sözü veren Radev yargıyı temizleme, çalışan kesimin gelirlerini artırma ve Kremlin ile ilişkileri geliştirme vaatleriyle siyasi yelpazenin farklı kesimlerinden destek topladı. Radev, pazar günkü oylama öncesinde açık ara favori olsa da elde ettiği zaferin büyüklüğü anket şirketlerinin öngördüğünü aştı. Seçim gecesi geç saatlerde Bulgar televizyonu, doğduğu köyde insanların sokaklarda dans ettiği görüntüleri yayınladı.
Alpha Research anket şirketinden analist Pavel Valchev BNT devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, “Sonuçlar o kadar belirleyici ki İlerici Bulgaristan’ın kendi başına hükümet kurma ve ülkeyi tek başına yönetme fırsatı var" dedi. Pazar gecesi geç saatlerde gazetecilere konuşan Radev, Avrupa Birliği’nin sanayisinin aşınmasını durdurmak için rekabet gücüne odaklanması ve ucuz enerji arzını güvence altına almak için gerekli adımları atması gerektiğini savundu. Bu da açıkça Rusya’ya bir gönderme olarak değerlendirildi. Radev, “Avrupa’nın şu anda ihtiyaç duyduğu şey eleştirel düşünme, pragmatik eylem ve sonuç; özellikle de yeni bir güvenlik mimarisi kurmak ve sanayi gücü ile rekabetçiliğini yeniden kazanmak. Bu Bulgaristan’ın Avrupa misyonuna ana katkısı olacaktır" ifadelerini kullandı.
Katılım oranı yükseldi
ABD’de eğitim almış eski bir hava kuvvetleri generali olan Radev, yıllardır neredeyse rekor düşük katılım seviyelerinin ardından hayal kırıklığına uğramış seçmenleri yeniden sandığa çekti. Anket şirketine göre pazar günü katılım yaklaşık yüzde 50 oldu; bu oran Ekim 2024’teki son seçimde yüzde 38 idi. AB’nin en yoksul üyesi olan Bulgaristan, beş yıl önce Borissov’un siyasi hakimiyetine son veren yolsuzluk karşıtı protestolardan bu yana fiilen siyasi çıkmaz içinde bulunuyordu. Borissov’un partisi yaklaşık yüzde 13 oy ve 36 sandalye ile üçüncü sırada yer alıyor. 18 ay önceki seçimde ise grup yüzde 24 ile birinciydi. İkinci sıraya yüzde 14 oy ve 37 sandalye ile AB yanlısı, yolsuzluk karşıtı bir ittifak yerleşti. Radev, kampanya sürecinde bu ittifakı Borissov hükümetlerini desteklediği gerekçesiyle sık sık eleştirse de olası bir koalisyona kapıyı tamamen kapatmadı. Radev’in zafer farkı büyük ölçüde tek başına yönetmesine olanak tanıyacak olsa da iktidara geldikten sonra ilk büyük girişimi için desteğe ihtiyacı olacak. Bulgaristan başbakan adayı, hakim ve savcıların terfilerini kontrol eden yargı kuruluna yeni üyeler atamayı planlıyor. Bunun için 160 sandalyelik nitelikli çoğunluk gerekiyor.
ABD yaptırımlarına tabi iş insanı Delyan Peevski’nin liderliğindeki Hak ve Özgürlükler Hareketi oyların yüzde 5,8’ini alarak yaklaşık 20 sandalye kazanma yolunda. Radev, Peevski’nin Bulgaristan hükümeti üzerindeki kalıcı etkisine karşı kampanya yürüttü ve partisiyle herhangi bir ittifakı reddetti. Bulgaristan’ı NATO’dan çıkarmayı savunan radikal milliyetçi Revival partisi yüzde 4,4 oy alarak yaklaşık 12 sandalye kazanma yolunda. Parti önceki parlamentolarda büyük ölçüde izole kalmıştı, ancak Radev ile olası bir anlaşma yapabilir. 1989’a kadar ülkeyi yöneten komünistlerin devamı olan Sosyalistler ise yüzde 4 seçim barajını geçemedi ve komünist rejimin sona ermesinden bu yana ilk kez parlamentonun dışında kaldı.