Bulgaristan Cumhurbaşkanı Rumen Radev, ülkenin beş yıl içinde sekizinci kez ulusal seçime hazırlanması sırasında istifasını açıkladı. Bu adım, kökleşmiş siyasi çıkmazı sona erdirmek için kendisinin de yarışa girebileceği yönündeki spekülasyonları alevlendirdi. Radev yaptığı konuşmada, “Bugünün siyasi sınıfı, oligarşiyle yapılan uzlaşmalarla Bulgarların umutlarına ihanet etti. Bana duyduğunuz güven, devlet yapısını, kurumları ve geleceğimizi koruma sorumluluğunu yüklüyor" dedi.
Bulgaristan’ın en popüler siyasetçisi olan Radev’in bu eşi benzeri görülmemiş hamlesi, siyasi düzeni sarsabilir ve seçim dinamiklerini potansiyel olarak değiştirebilir. Eski bir hava kuvvetleri generali olan Radev, 2016’da devlet başkanı seçilmesinden bu yana art arda gelen başarısız hükümet koalisyonları sürecinde ülkeye yön verdi. Bu on yıl boyunca yapılan her seçim, ülke bu yıl Avrupa Birliği’nin tek para birimini benimsemesine rağmen, kritik reformları ilerletemeyen parçalı çoğunluklar ortaya çıkardı. Görevden ayrılan Bulgaristan Başbakanı Rosen Jelyazkov bir yıl önce göreve gelmişti, ancak arakık ayında, ülkenin son on yıldaki en büyük protesto gösterileri sırasında istifa etmek zorunda kaldı.
Bunun tetikleyicisi, gelecek yıla ilişkin, birçok kişiye göre yalnızca yolsuz elitlere fayda sağlayacak daha yüksek harcamalar öngören tartışmalı bütçe tasarısıydı. Radev, yükselen elit karşıtı havayı arkasına almaya çalıştı ve Jelyazkov’a karşı düzenlenen protestoları destekledi. Bu strateji, 2021’de yeniden seçilmesine yardımcı oldu; o dönemde vatandaşları “mafya”yı hükümetten ve yargıdan çıkarmaya çağırmıştı. En son yaşanan çıkmaz, Radev’in siyasi hedefleri hakkında yaygın spekülasyonlarla birlikte geldi.
Radev, “Vatanın geleceği için mücadele önümüzde duruyor ve buna hep birlikte bu mücadeleye girişeceğimize inanıyorum” dedi. Radev’in öfkesinin başlıca hedefi, ülkenin en büyük partisi GERB’in lideri olan eski başbakan Boyko Borisov. Borisov’un partisi genellikle en fazla oyu almayı başarıyor ancak her seçimde oy oranı geriledi.
Yolsuzluk suçlamaları
Sonuçsuz kalan seçimler dizisi, Bulgaristan’ın bir dizi kırılgan koalisyon tarafından yönetilmesine yol açtı; bunların birçoğu yolsuzluk skandallarıyla sarsıldı. Ayrıca bu koalisyonlar, ABD ve Birleşik Krallık tarafından yaptırım uygulanan ve Bulgaristan’da devletin ele geçirilmesinin simgesi olarak görülen, eski medya patronu ve güçlü milletvekili Delyan Peevski’nin gayriresmi desteğine dayandı. Peevski suçlamaları reddediyor.
Bu arada, siyasi kriz ve Bulgaristan’ın Karadeniz’in karşı kıyısında yer alan Ukrayna’daki Rusya savaşı, sistem karşıtı ve Rusya yanlısı partilere verilen halk desteğini artırdı. Radev, Kremlin’in söylemlerini yinelediği gerekçesiyle Brüksel’de eleştirildi. Rusya’ya yönelik yaptırımlara ve Ukrayna’ya askeri yardıma defalarca karşı çıktı; bunları “savaş kışkırtıcılarına” yardım olarak nitelendirdi. Ayrıca Bulgaristan’ın euro'yu benimsemeye hazır olup olmadığını sorguladı ve 1 Ocak’ta yürürlüğe giren para birimi değişikliği konusunda referandum yapılmasını savundu.
5–12 Aralık tarihleri arasında yapılan Alpha Research anketine göre Bulgarların yaklaşık yüzde 40’ı, ülkenin yeni bir siyasi parti tarafından yönetilmesinin en iyisi olduğunu düşünüyor. Sofya merkezli araştırma şirketine göre Radev liderliğindeki bir parti bu seçmenlerin yaklaşık yarısını çekebilir; geri kalanı ise AB karşıtı ve milliyetçi gruplar dahil diğer partilere yönelebilir. Eski bir Sosyalist Avrupa Parlamentosu üyesi olan Cumhurbaşkanı Yardımcısı Iliana Yotova’nın, büyük ölçüde sembolik olan cumhurbaşkanlığı görevini Radev’den devralması bekleniyor. Yotova’nın erken seçimin tarihini belirlemesi ve geçici bir başbakan ataması gerekiyor. Radev’in istifasının şimdi ülkenin Anayasa Mahkemesi tarafından onaylanması gerekiyor; mahkemenin bu konuda belirlenmiş bir son tarihi bulunmuyor.