ABD’de Eşit İstihdam Fırsatı Komisyonu (EEOC) yaptığı açıklamada Nike’ın çeşitlilik, eşitlik ve kapsayıcılık (DEI) politikaları kapsamında, “beyaz çalışanlara karşı farklı muamele” yaptığı iddiaları üzerine şirkete yönelik bir soruşturma başlattığını söyledi. Nike ise bunu “şaşırtıcı ve olağandışı” olarak nitelendirerek istihdam yasalarına bağlı olduğunu belirtti.
Öne çıkanlar
• Komisyon mahkeme dosyasında, Nike’ın beyaz çalışanlara ve iş başvurusunda bulunanlara kasıtlı olarak ayrımcılık yaptığı iddialarına ilişkin bilgi elde edebilmesini zorunlu kılmak için mahkemeye başvurduğunu, bu iddiaların şirketin 2025 DEI hedeflerine dayandığını ifade etti.
• Dosyada, iddia edilen ayrımcılığın beyaz çalışanlar ve başvuru sahiplerini “işe alım, terfi veya işten ayrılma kararları, toplu işten çıkarmalar için seçilme dahil” olmak üzere stajlar ve diğer kariyer geliştirme programlarında ayrımcılığa maruz bırakıp bırakmadığının incelendiği belirtildi.
• ABD Başkanı Donald Trump tarafından atanan EEOC Başkanı Andrea Lucas, Nike’ın DEI uygulamalarının “ırk temelinde ayrımcılığı yasaklayan hükümleri ihlal edebileceğine dair güçlü göstergeler” bulunduğunu söyledi ve istihdamda ırka dayalı ayrımcılığı yasaklayan düzenlemeye atıfta bulundu.
• Nike sözcüsü Forbes’a yaptığı açıklamada, soruşturmanın “şaşırtıcı ve olağandışı” olduğunu belirterek, şirketin “EEOC incelemesine kapsamlı ve iyi niyetli bir şekilde katıldığını” ve kuruma halihazırda binlerce belge sunduğunu aktardı.
• Nike, “adil ve yasal istihdam uygulamalarına bağlı olduğunu” ve ayrımcılığı yasaklayan yasalara uyduğunu, şirketin “program ve uygulamalarının bu yükümlülüklerle tutarlı olduğuna inandığını” ifade etti.
Arka plan
Trump’ın ikinci döneminin başlarında EEOC’nin başına getirilen Lucas, beyaz erkekleri haksız yere hedef aldığını söylediği DEI programlarını hedef alacağına dair söz verdi. Lucas, geçen ay X’te yaptığı bir paylaşımda beyaz erkeklere çağrıda bulundu: “Irkınız veya cinsiyetiniz nedeniyle iş yerinde ayrımcılığa uğramış bir beyaz erkek misiniz? Federal sivil haklar yasaları kapsamında tazminat talep edebileceğiniz bir davanız olabilir.” Lucas, EEOC’nin “beyaz erkek çalışanlar ve başvuru sahiplerine karşı olanlar da dahil olmak üzere tüm ırk ve cinsiyet ayrımcılığıyla” mücadele etmeyi amaçladığını söyledi.
Lucas geçen hafta New York Times’a verdiği röportajda, 2020’de George Floyd’un polis tarafından öldürülmesinin ardından şirketleri saran DEI girişimlerini eleştirerek bunu “herkesin topluca aklını yitirdiği bir ayrımcılık dalgası” olarak nitelendirdi. Trump, ikinci döneminin ilk gününde hükümet genelinde DEI’ı yasaklayan ve devlet kurumlarını özel sektördeki DEI uygulamalarını hedef almaya teşvik eden başkanlık kararnameleri imzaladı. EEOC başkanı olarak Lucas, Trump’ın DEI karşıtı kampanyasını yineleyerek Times’a “halkın iradesi başkanı seçti ve ben de bunu uygulayacağım” dedi.
Nike’ın DEI hedefleri neler?
Nike, internet sitesinde “farklı geçmişleri, deneyimleri ve bakış açılarını temsil eden bir iş gücü oluşturma” taahhüdünü anlatan bir çeşitlilik, eşitlik ve kapsayıcılık sayfası bulunduruyor. Şirket, 2021 yılında 2025’e kadar olan beş yıllık bir yol haritası açıklayarak çeşitlilik hedeflerini duyurdu.
Nike, küresel kurumsal iş gücündeki pozisyonların yüzde 50’sinin ve liderlik pozisyonlarının yüzde 45’inin kadınlar tarafından doldurulmasını hedeflediğini ayrıca küresel iş gücünün yüzde 35’inin ırksal ve etnik azınlıklardan oluşmasını amaçladığını belirtti. Şirket, yönetici ücretlerini bu hedeflere ulaşılmasıyla ilişkilendireceğini söyledi. 2024 mali yılı raporunda Nike, küresel kurumsal çalışanlarının yüzde 50,3’ünün ve başkan yardımcısı pozisyonlarının yüzde 45,2’sinin kadınlardan oluştuğunu açıkladı. Aynı raporda, ABD’deki çalışanlarının yüzde 57’sinin beyaz olarak tanımlandığı, yüzde 42’sinin ise ırksal veya etnik azınlıklar ya da iki veya daha fazla ırktan olarak tanımlandığı belirtildi.
Bloomberg geçen yıl, Nike’ın tarihsel olarak DEI taahhütlerine ilişkin güncellemeler içeren kurumsal sürdürülebilirlik raporu yayımlamayacağını bildirdi ancak şirket çeşitlilik hedeflerine bağlı kaldığını söyledi. Aynı dönemde, Trump’ın yeniden göreve gelmesiyle birlikte birçok şirket DEI taahhütlerini ya tamamen kaldırdı ya da değiştirdi ve çeşitlilik ya da sürdürülebilirlik odaklı raporlar yayımlamayı durdurdu.