İnsan kaynaklı sera gazı emisyonlarının artmayı sürdürmesi, küresel sıcaklık yükselişini daha da hızlandırıyor. Bu durum, iklim sisteminde uzun vadeli ve kalıcı riskleri beraberinde getiriyor.
Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi’ne bağlı Copernicus İklim Değişikliği Servisi (C3S), Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO), İngiltere Meteoroloji Örgütü (Met Office) ve ABD merkezli Berkeley Earth, bu hafta yayımladıkları raporlarla 2025’in kayıtlardaki en sıcak üçüncü yıl olduğunu doğruladı.
Copernicus, 2025’te küresel ortalama yüzey sıcaklığının sanayi öncesi döneme kıyasla 1,47 derece arttığını bildirdi. WMO ve Berkeley Earth bu artışı 1,44 derece olarak hesaplarken, Met Office 1,41 derecelik yükselişe işaret etti.
Son yıllar rekorlarla dolu
Kayıtlara göre en sıcak yıl olan 2024’te küresel sıcaklık artışı sanayi öncesi döneme göre 1,6 dereceye ulaştı. İkinci sıradaki 2023’te ise bu artış 1,48 derece olarak ölçüldü.
Buna ek olarak, 2023-2025 dönemi, küresel sıcaklık artışının sanayi öncesi seviyelere göre 1,5 dereceyi aştığı ilk üç yıllık dönem olarak kayda geçti. Son 11 yılın tamamı da ölçüm tarihinin en sıcak 11 yılı oldu.
Paris hedefi baskı altında
Paris Anlaşması, küresel sıcaklık artışının yüzyıl sonuna kadar 2 derecenin altında tutulmasını, mümkünse 1,5 dereceyle sınırlandırılmasını hedefliyor. Ancak bu hedefe ulaşmak için gerekli olan hızlı ve keskin emisyon düşüşü henüz sağlanabilmiş değil.
Arazi kullanımı hariç küresel emisyonlar, 2024 sonu itibarıyla yıllık bazda yüzde 1,3 artarak 53 gigaton karbondioksit eş değerini aştı. Bu miktarın yaklaşık 38 gigatonu enerji sektöründen kaynaklanan karbondioksit emisyonlarından oluştu.
Bilim insanları, son yıllarda yaşanan aşırı sıcakların ardından 1,5 derece hedefi için “zamanın hızla daraldığı” uyarısında bulunuyor.
2026 için yeni uyarılar
İngiltere Met Office, emisyonların mevcut seyri devam ederse 2026’nın da kayıtlardaki en sıcak dört yıldan biri olabileceğini öngörüyor. Bu yıl küresel sıcaklık artışının sanayi öncesi ortalamanın 1,34 ila 1,58 derece üzerinde gerçekleşmesi bekleniyor.
Bu tahminler doğrultusunda, küresel ortalama sıcaklığın dört yıl üst üste sanayi öncesi seviyelerin yaklaşık 1,4 derece üzerinde kalabileceği hesaplanıyor.
“Aşırı sıcaklar yeni normal haline geliyor”
Copernicus İklim Değişikliği Servisi Kıdemli Bilim İnsanı Julien Nicolas, küresel ısınmanın uzun süredir devam ettiğini ancak son birkaç yıldaki hızlanmanın iklim bilimcileri kısmen şaşırttığını ifade etti.
Bu yıl da yüksek sıcaklık eğilimlerinin sürmesini beklediklerini belirten Nicolas, bazı aşırı hava olaylarının kaçınılmaz olacağını ve 2026’nın da en sıcak yıllar arasında yer alma ihtimali bulunduğunu söyledi.
Nicolas, devam eden ısınma nedeniyle bazı bölgelerde aşırı sıcakların artık “istisna” olmaktan çıkıp daha sık görülen bir durum haline geldiğini vurguladı. Ülkelerin bu yeni koşullara karşı hazırlıklarını artırması gerektiğini dile getirdi.
1,5 derece sınırı kritik eşikte
Paris Anlaşması’ndaki 1,5 derece hedefinin korunmasının hayati önemde olduğunu belirten Nicolas, bu sınırın geçici olarak aşılmış olabileceğini ancak henüz kalıcı bir aşım yaşanmadığını söyledi. Buna karşın, mevcut emisyon eğilimleri devam ederse bu eşiğin birkaç yıl içinde kalıcı olarak aşılmasının oldukça muhtemel olduğuna dikkat çekti.
İngiltere Met Office’ten bilim insanı Nick Dunstone da 2024’te küresel sıcaklık artışının 1,5 dereceyi geçtiğini hatırlatarak, benzer bir tablonun 2026’da da görülebileceğini ifade etti. Dunstone, bu durumun Paris Anlaşması’ndaki hedefe ne kadar hızlı yaklaşıldığını açık biçimde ortaya koyduğunu vurguladı.