ABD Başkanı Donald Trump 7 Temmuz Salı günü Ankara'da uçağından indiğinde, görkemli bir törenle karşılandı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan onu pistte bizzat karşıladı. New York Times’ın haberine göre Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın NATO zirvesi için Türkiye’ye gelen 30’dan fazla dünya liderinin hiçbirine bunu yapmaması dikkat çekti. Trump karşılanırken bir bando ABD milli marşı The Star-Spangled Banner’ı çalarken toplar ateşlendi, savaş uçakları da kırmızı, beyaz ve mavi renkli duman izleri bırakarak alçaktan uçtu.
“Odadaki bütün oksijeni tüketiyor”
Trump, Katar'ın hediye ettiği geniş gövdeli uçağıyla iner inmez, zirvenin tüm odağı onun en sevdiği yere, yani kendisine kaydı. ABD Güney Dakota Cumhuriyetçi Senatörü Mike Rounds, salı günü zirvenin oturum aralarında düzenlenen bir resepsiyonda, "Herkes için odadaki bütün oksijeni tüketiyor" dedi.
Trump her zaman yaptığı gibi kendine özgü yönetim tarzıyla zirveyi büyük bir gösteriyor çevirdi. ABD Başkanı, Ankara'ya gelmeden önce bile, bu hafta yüz yüze geleceği birçok kişiyle arasında büyük gerilimler yarattı. Geçen ay yaptığı bir açıklamada 10 saatlik uçuşu yalnızca zirve, yakın dostu Erdoğan tarafından düzenlendiği için yapmaya tenezzül edeceğini söylemişti.
Trump’ın yarattığı gerilimler
Geçen hafta ise FIFA Başkanı'nı arayarak Dünya Kupası'nda ABD'nin en çok gol atan oyuncusuna gösterilen kırmızı kartın yeniden incelenmesini istemişti. Oyuncu daha sonra Belçika maçında yeniden oynama hakkı kazandı. Bu karar, NATO'nun da merkezinin bulunduğu ve Avrupa Birliği'nin fiilî başkenti sayılan Brüksel'de öfkeye yol açtı. Belki de bu hafta NATO'daki en kişisel gerilim, Trump'ın İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ile yaşadığı çekişme. Meloni, çok yakın zamana kadar Avrupa'da Trump'a en yakın duran liderlerden biri olarak görülüyordu. Ancak şimdi Trump, ülkesinin İran'a karşı savaşa çekilmesine izin vermeyi reddettiği için Meloni'yi hedef alıyor.
Trump haftalardır İtalyan gazetelerinin manşetlerinden inmiyor. Sağ eğilimli Libero gazetesi, "TRUMP È UN COGLIONE" başlığını attı; İtalyancadaki bu ifade argo ve hakaret içeren şekilde çevrilebiliyor. Ancak gerilim asıl bu hafta sonu zirveye ulaştı. Trump, Meloni'nin kendisine hayranlıkla baktığı izlenimi veren montajlanmış bir fotoğrafı "Uzaklaştırma kararı gerekiyor" notuyla paylaştı.
Zirveye dikkat çeken açıklamalarla başladı
Bütün bunlar, bu yılki NATO zirvesine adeta karnavalı andıran bir hava kattı. Trump Ankara'ya vardıktan sonra Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde Erdoğan'ın yanında ikili görüşmeye katıldı ve kısa süre içinde yeni tartışmalar başlattı. Danimarka'yı eleştirdi ve NATO liderlerine Grönland üzerindeki emellerinden hala vazgeçmediğini hatırlattı. İngiltere, Fransa ve İtalya'nın İran'a karşı yürütülen savaşta ABD'ye yeterince destek vermediğinden yakındı. Avrupa'nın 20 yıl önce çok daha iyi durumda olduğunu söyledi. Ayrıca Meloni hakkında konuşarak uluslararası düzeyde büyük yankı uyandıran anlaşmazlığı neredeyse şakalaşma düzeyinde tanımladı: "Bence o iyi bir insan. Ona fazla baskı yapmadım."
Trump'ın tavrı, zirvedeki destekçilerini zaman zaman zor durumda bırakıyor. Destekçileri, elde ettiği sonuçlardan memnun olduklarını ancak bu sonuçlara ulaşma biçimini her zaman onaylayamadıklarını söylüyor. Rounds, İtalya Başbakanı hakkındaki "uzaklaştırma kararı" paylaşımı sorulduğunda, "İnsanların birbirleriyle iletişim kurmasının birçok yolu vardır diye düşünüyorum. O paylaşımın arka planını bilmiyorum. Bu yüzden söylediği her şey hakkında yorum yapmıyorum ama yaptıklarına bakıyorum” ifadelerini kullandı. Rounds, NATO ülkelerinin savunma harcamalarını artırmasını Trump'ın tarzının bir sonucu olarak değerlendirdi. Cumhuriyetçi senatör, salı akşamı NATO yanlısı düşünce kuruluşu Atlantic Council'ın Ankara Palas'ta düzenlediği resepsiyonun arasında konuştu.
NATO’dan çekilme sözlerine gönderme
Atlantic Council yöneticilerinden Jenna Ben-Yehuda, davetlilere yaptığı konuşmada, "Bu zirveye giden yolun zorluklardan arınmış olmadığını biliyoruz" dedi. Müttefikler arasında "dürüst ve zorlayıcı görüşmeler" yapıldığını anlattı. New Hampshire Demokrat Senatörü Jeanne Shaheen ise bu hafta Türkiye'deki görevinin, Avrupa'daki müttefiklere ABD Başkanı’nın ne kadar tartışma yaratıyor olursa olsun Kongre'nin NATO'yu desteklediğini hatırlatmak olduğunu söyledi. Bu sözler, Trump ittifaktan çekilmekle tehdit etse bile bunu Kongre'nin onayı olmadan yapamayacağını dolaylı biçimde hatırlatıyordu.
Senatodaki üç dönemlik görevinin ardından emekliye ayrılmaya hazırlanan Shaheen, "Amerika Birleşik Devletleri'nin 250. yıl dönümünde, sömürgecilerin Anayasa'yı yazarken bunu belirli bir nedenle yaptıklarını hatırlamak gerekir. Çünkü bir kral istemiyorlardı. Halk tarafından yönetilen bir yönetim istiyorlardı. Biz de burada insanlara bunu hatırlatmak için bulunuyoruz” dedi.