Altının etkileyici rallisini incelemeden önce önemli bir noktayı açıklığa kavuşturmak isterim. FX işlemlerinin yaklaşık yüzde 90’ında dolar karşı bacağı oluştururken FX ve Euro Bölgesi işlemlerini dışarıda tuttuğumuzda uluslararası işlemlerin yüzde 58’ini oluşturuyor. Dolayısı ile sistem likiditesinin hâlâ dolar daha doğrusu ABD tahvillerine bağlı olduğunu söyleyebiliriz.
Önceki haftalarda ECB içinde dolar swap penceresine yönelik kaygılar gündeme geldi. Trump’ın tahmin edilmesi zor kararlarına paralel bir kriz anında Fed’in bu pencereyi kapalı tutup tutmayacağı ciddi bir şüphe konusu. Nisan ECB toplantısında bu konu Lagarde’a soruldu ancak net bir cevap vermedi. İş başa düşerek bu soruyu cevaplıyorum. Fed’in yapısını, çalışma sistemini bilenler açısından cevap çok net. Yakın tarihten bir örnek veriyorum, bu satırlar Bernanke’nin 2008 yılı Ekim FOMC toplantısında yaptığı bir konuşmadan: “Bu konuyu Bakanlar Paulson ve Rice ile görüştüm. Bu işi yapacaksak (swap penceresinden bahsediyor) bu dört ülke doğru ülkeler ve daha fazlası da olmamalı görüş birliğine vardık. Ekonomik ve finansal açıdan bu dört ülke en kritik ülkeler ve kararımız diplomatik ve ekonomik perspektiften mantıklı bir karar.” Tıpkı NVIDIA’nın pazarlarının da siyaseten belirlenmesi gibi. Artık Savunma Bakanlığı veya Dış İşleri Bakanlığı reel ve finansal piyasalarda görüşleri alınacak iki önemli aktör.
Geçtiğimiz günlerde Brookings Enstitüsü’nde yayımlanan bir makale global sistemde temel sorunu cari sistemin tamiratı olarak görüyordu. Oysa Çin yavaş bir şekilde sistemi kendisine doğru çevirmeye çalışırken ABD sert bir şekilde sistemi bozmaya kararlı. Bu nedenle makale entelektüel açıdan faydalı olsa da realist değil.
Trump çalışmayan bir şeyi çalışır hale getirmek istemiyor. Yerine tamamen yeni bir model koymak istiyor. Böyle bir modele geçişte de elbette altın öne çıkıyor. Trump basit bir “Jedi” zihin oyunu mu oynuyor yoksa bir imada mı bulunuyor bilmiyorum ancak sosyal medyada kullandığı “Altını olan kuralı koyar” Murphy kanunu önemli. Geçen aylarda gerçek bir saflıkla Elon Musk’ın Fort Knox’a girerek boş altın kasalarını göstereceğini düşünenler vardı. Oysa bu sırada ABD tam aksine Londra’dan New York’a altın çekiyordu. İkinci nokta ise yaklaşık dört yıl önce gündeme gelen ancak unutulan Basel 3 uygulaması. Bu uygulamalarla beraber altın artık ABD tahvili veya nakit gibi yüzde 100 teminata sayılabilecek bir varlık. Son dönemde gördüğümüz altın yükselişi elbette ve özellikle küçük yatırımcı için (bu tanımdan sadece gram altın alanları kastetmiyorum, 20 milyon dolarınız varsa da bu gruptasınız) dolara ve genel belirsizliğe karşı bir hedge.
Merkez bankaları ve finansal sistem için ise bir belirsizlik yok. Altın yeniden sistemin içine çekildi ve değiştiği çok net olan mimari içinde bir rol alıyor. ABD tahvillerinde var olan üç risk (durasyon/ekonomik/siyasi) nedeni ile sistem krediden ziyade sağlam teminata doğru kayma telaşı içinde. Basel 3, altını “cash” ve devlet tahvili statüsüne geçirdiği için bu pragmatik bir kayış.
Bu hareket devam edecek. Ama unutulmaması gereken şey Basel 3, fiziki altın (aslında “allocated”) ve kağıt altın arasında net bir ayrıma gitmiş durumda. Finansal altın piyasası altına likiditeyi veren platform. Önümüzdeki dönemde altın likiditesinde gerileme ve fiyat hareketlerinde sertleşmeler görebiliriz. Trump’ın X paylaşımı basit bir jargondan ötesi olabilir. Altın önem kazansa da sistemin merkezinde olan dolar hâlâ bir kriz anında sert değer kazanma potansiyeline sahip.
Önümüzdeki aylar/yıllarda ABD finans sistemini bir silah olarak kullanırken gümrük vergilerinin ardından vergi indirimleri ve yatırım paketleri açıklayacaktır. Bu tip bir paketin düşük maliyetlerle fonlanması Fed’in getiri eğrisi kontrolüne gidip gitmemesine bağlı. Yatırımcılar siyasi bir söylem olan imalat istihdamının ABD’ye dönmesi noktasına çok fazla önem veriyor. ABD’ye dönme ihtimali olan veya dünyada dönüşen şey fabrikaların kendisi. İstihdam kaçınılmaz bir şekilde baskı altında kalıyor. Çin’de üretimin robotlaşması başlığını incelediğinizde demek istediğim daha netleşecektir.