Shanna Johnson, CEO’su olduğu transkripsiyon ve altyazı şirketi cielo24’ü kapatırken beklenmedik bir varlık keşfetti: Yıllar süren iş ve işbirliği boyunca biriken dijital kalıntılar olan operasyonel artıklar. Şirketi kapatmak için, şirketlerin faaliyetlerini sonlandırmalarına yardımcı olan bir girişim olan SimpleClosure ile çalıştı. SimpleClosure ona olağan kapanış işlemlerinde yardımcı oldu. Sonra olağan işlemlerde yer almayan kısım geldi: cielo24’ün 13 yıllık dijital izini satmak; her Slack mesajı, çalışanların onlarca terabaytlık Google Drive’larında duran başarılarını veya hayal kırıklıklarını belgeleyen e-postalar. Bunların hepsi yeni nesil yapay zeka için eğitim verisi oldu. Johnson’a göre cielo24 bunun karşılığında “yüz binlerce dolar” aldı ve bu da onu “faturalarımızı nasıl ödeyeceğimizi bilmiyorum” noktasından “bunu düzgünce kapatıp yolumuza devam edebiliriz” noktasına getirdi.
Yapay zeka için fosil yakıt
Forbes’a konuşan Johnson, “Şirketi kapatmak hala biraz duygusal geliyor. Ama verilerimizin faydalı olabileceğini, yaşamaya devam edip başkalarına yardım edebileceğini düşünmek güzel” dedi. Şirket hayatta kalamadı ama bıraktığı iş izi kaldı. 2026’da bu iz paraya dönüşebiliyor. Johnson’ın veri satışı tekil bir çıkış stratejisi değil; yapay zeka yarışında yeni bir sınır.
Yapay zeka laboratuvarları başlangıçta modellerini açık internet üzerinde eğitti; Reddit başlıkları, Wikipedia girdileri, dijitalleştirilmiş kitaplar. Ancak eski OpenAI baş bilim insanı Ilya Sutskever’e göre 2024’ün sonlarına doğru bunların tamamını tükettiler. Dahası, bu veriler “ajanik” yapay zeka yani gerçekten iş yapabilen modeller geliştirmek için pek de faydalı değil. Ama cielo24 gibi kapanmış şirketlerin günlük operasyonlarında ortaya çıkan, insan eliyle üretilmiş işler? Bunlar yapay zeka ajanları için adeta bir fosil yakıt. Görünen o ki, iş yerinde yetkin yapay zeka istiyorsanız, işin gerçekten nasıl yapıldığına dair çok sayıda örneğe ihtiyacınız var.
Yapay zeka laboratuvarlarına “Roots” adlı bir ürün satan micro1 şirketinden Ali Ansari, “Model şirketleri, gerçek dünyadaki gürültünün modelleri doğru şekilde test etmek için gerekli olduğunu fark ediyor” dedi. Bu ürün, yapay zeka ajanlarının finansal hizmetler veya karmaşık takvim yönetimi gibi görevlerde becerilerini geliştirebileceği sahte bir holding şirketi sunuyor.
Eski evraklara hücum
İş yeri verilerine olan talep, CEO’su Dori Yona’nın dediğine göre yapay zeka şirketlerinden gelen yoğun ilgi nedeniyle “çılgın seviyelere” ulaşan SimpleClosure için büyük bir fırsat oldu. Yona, “Bu şirketler gerçek dünya verilerine ulaşmak için adeta altına hücum hissi yaşıyor,” dedi. Talebi karşılamak için SimpleClosure kapanan şirketlerin kod, Slack arşivleri, e-postalar ve benzeri varlıklarını satabilecekleri Asset Hub’ı kuruyor. Yona, platformun bazı bölümlerinin hala beta aşamasında olduğunu söyledi; çünkü SimpleClosure şirket içi verilerden tüm kişisel olarak tanımlanabilir bilgileri çıkarıyor. Bu hassas ve teknik olarak zor bir süreç ve daha geniş kullanıma açmadan önce tamamen sağlam olduğundan emin olmak istiyorlar. Yona’ya göre SimpleClosure son bir yılda kapanmış şirketler adına yaklaşık 100 anlaşma gerçekleştirdi. Kurucular adına 1 milyon doların üzerinde gelir elde etti ve şirket başına genellikle 10 bin ila 100 bin dolar arasında ödeme yaptı.
Fikri mülkiyet tartışmaları
Bir rakip olan Sunset de benzer fiyatlarla kapanmış şirket verilerini satın alıyor. CEO Brendan Mahony Forbes’a fiyatın şirketin büyüklüğüne, yaşına ve “veri zenginliğine” yani verinin iç izlenebilirliği ve platformlar arası bağlantı düzeyine bağlı olduğunu söyledi. Ayrıca sağlık veya finans gibi bazı sektörler daha yüksek fiyatlara alıcı buluyor.
Bazıları bu tür veri kurtarmayı bir iş fırsatı olarak görürken, diğerleri bunu bir gizlilik sorunu olarak değerlendiriyor. Yapay Zeka ve Dijital Politika Merkezi’nin kurucusu Marc Rotenberg, çalışanlar iş materyallerinin fikri mülkiyet haklarını devretmiş olsa bile bunun işverenlerin iç iletişimleri üçüncü taraflara satıp satamayacağı sorusunu çözmediğini söylüyor. Rotenberg, “Buradaki gizlilik sorunlarının oldukça ciddi olduğunu düşünüyorum. Çalışan gizliliği hala temel bir endişe, özellikle insanlar Slack gibi yeni iç mesajlaşma araçlarına bu kadar bağımlı hale gelmişken… Bu genel veri değil. Tanımlanabilir insanlar var” diye konuştu.
Anonimleştirme sorununun ötesinde, bir kişinin sohbetlerinin yapay zeka modelleri tarafından “kusulma” riski de var. OpenAI ve Google gibi kurumların yer aldığı 2020 tarihli bir çalışma, büyük dil modellerinin eğitim verilerindeki bazı dizileri istemeden kelimesi kelimesine ezberleyebildiğini ve uygun istemlerle bunların ortaya çıkarılabildiğini gösterdi.