14 yıl önceki halka arzından bu yana yükseliş gösteren Facebook’un çatı şirketi Meta’nın hisseleri iki önemli mahkeme kararı, çok konuşulan metaverse’ün gerilemesi ve yapay zeka girişimindeki bir başka gecikmenin etkisiyle yüzde 7 düştü.
Öne çıkanlar
• Meta hisseleri 26 Mart'ta yüzde 7 geriledi ve bu son bir yıldaki yüzde 9,4’lük düşüşe eklendi. Bu düşüş muhteşem yedili hisseler arasında en kötü performans oldu.
• Çarşamba günü bir Kaliforniya jürisi, Meta ve Google’ın platformlarındaki bağımlılık yapıcı tasarım özellikleri nedeniyle bir kadının ruh sağlığına zarar verdiklerine hükmetti. Bu karar, Meta’nın kurucusu Mark Zuckerberg’in şirketin “insanların hayatlarında değer taşıyan iyi bir şey inşa ettiğini” ifade etmesinin ardından geldi.
• Bu karar, bir gün önce New Mexico’daki bir jürinin Meta’nın platformlarında çocuk istismarını mümkün kıldığına hükmetmesinden sonra geldi ve şirket, eyalet tüketici koruma yasalarını ihlal ettiği gerekçesiyle 375 milyon dolar tazminat ödemeye mahkum edildi.
• İki hafta önce ise New York Times, Meta’nın temel yapay zeka modeli Avocado’nun lansmanını, rakipleri Google, OpenAI ve Anthropic’in modellerini kıyaslama testlerinde geçememesi nedeniyle mayıs ayına ertelediğini bildirdi. Bu haberin ardından da Meta hisseleri ertesi gün yüzde 3,8 düştü.
• Bunun kısa süre ardından Meta, 15 Haziran’dan itibaren VR başlıklarında Horizon Worlds’e erişimi kapatacağını açıkladı. Bu da şirketin bir zamanlar etrafında yeniden markalandığı 80 milyar dolarlık metaverse ürününden daha geniş bir geri çekilmeye işaret etti ancak Meta ertesi gün “geri bildirimde bulunan kullanıcıları desteklemek” adına bu kararı kısmen geri aldı.
Mahkeme kayıpları büyük tütün endüstrisinin çöküşüne benzetildi
Wall Street Journal’a göre Meta’nın Kaliforniya’daki davası şirketin TikTok, YouTube ve Snap ile birlikte eyalet ve federal mahkemelerde karşı karşıya olduğu binlerce davadan yalnızca biri. Hukuk uzmanları, Meta ve Google aleyhine verilen bir kararın, 1990’lardaki tütün endüstrisine karşı açılan davalara benzer şekilde yıllarca sürebilecek kitlesel davalara yol açabileceğini belirtti. Harvard Hukuk Fakültesi öğretim görevlisi Timothy Edgar, CNBC’ye verdiği demeçte bu kararların “Amerikalıların büyük teknoloji şirketlerine bakışında büyük bir değişimi temsil eden önemli bir dönüm noktası” olduğunu söyledi.
Avocado: Meta’nın 135 milyar dolarlık yapay zeka iddiasındaki son gecikme
Zuckerberg, 2024’te Meta’nın yapay zeka modellerinin “sektördeki en gelişmiş” hale geleceğini ve “yapay zekanın faydalarını herkese ulaştıracağını” söylemiş, Meta’nın Llama modelinin “açıklık, değiştirilebilirlik ve maliyet verimliliğinde zaten lider olduğunu” iddia etmişti. Şirket son iki yılda yapay zeka yatırımlarını daha da artırdı. Ocak ayında 2026’da 135 milyar dolara kadar harcama yapmayı beklediğini açıkladı. Bu rakam, geçen yıl harcadığı 72 milyar doların neredeyse iki katı. Meta ayrıca “süper zeka” birimine yatırımlarını artırdı. Kasım ayında şirket, 2028’e kadar ABD’de yapay zeka altyapısına 600 milyar dolar yatırım yapacağını duyurdu. Ayrıca Scale AI’a 14,3 milyar dolar yatırım yaparak kurucusu Alexandr Wang’i Meta’nın yeni yapay zeka direktörü olmaya ikna etti. Ancak harcamalar artarken, Meta’nın bazı yapay zeka araştırmacıları şirketten ayrıldı. Bunlar arasında on yılı aşkın süre yapay zeka araştırma bölümünü yöneten Yann LeCun da bulunuyor.
Meta’nın karşılığını vermeyen 80 milyar dolarlık metaverse bahsi
Facebook, 2021 yılında kendisini Meta olarak yeniden markaladı. Bu hamle, şirketin internetin “halefi” olarak tanımladığı metaverse’e yaptığı bir yatırımdı. Metaverse, Meta’nın VR ve artırılmış gerçeklik ürünlerine dayanıyordu ancak talep beklentileri karşılamadı ve proje şirkete yaklaşık 80 milyar dolara mal oldu. Meta, 2022 sonuna kadar aylık 500 bin aktif kullanıcıya ulaşmayı hedeflemişti ancak bu sayı 200 binin altında kaldı. Şirket o zamandan beri metaverse harcamalarını azalttı ve yapay zekaya yönelmesiyle birlikte 2026’da proje bütçesini yüzde 30 kesmeyi planladığı bildiriliyor. Pazar araştırma firması Forrester’dan araştırma direktörü Mike Proulx, Wired’a verdiği demeçte Meta’nın metaverse’ten yapay zekaya yönelmesinin “hiçbir zaman bir kitle bulamayan büyük ve riskli bir yatırımın öngörülen ve kaçınılmaz sonucu” olduğunu söyledi.
Antitröst davalar ve rekor cezalar
Meta, 2020’den bu yana çeşitli düzenleyici ve hukuki anlaşmazlıkların içinde yer aldı. O yıl Federal Ticaret Komisyonu (FTC) şirketin Instagram ve WhatsApp’ı satın alarak bir sosyal medya tekeli oluşturduğunu iddia ederek Meta’ya karşı antitröst davası açtı. Bir yargıç kasım ayında FTC aleyhine karar verdi. 2021’de bir muhbir şikayeti, şirketin 2020 ABD başkanlık seçimleri öncesinde Facebook’ta kullanıcı güvenliğini büyüme ve etkileşimin önüne koyan önlemler uyguladığını ancak daha sonra bu güncellemeleri geri çekerek yanlış bilgilerin platformda yayılmasına izin verdiğini iddia etti. 2022’de Meta, gizlilik standartlarını ihlal ettiği gerekçesiyle İrlandalı yetkililer tarafından 277 milyon euro (319 milyon dolar) ceza ödemeye mahkum edildi ve daha sonra Cambridge Analytica da dahil olmak üzere üçüncü tarafların kullanıcı verilerine erişmesine izin verdiği iddiaları üzerine 725 milyon dolarlık bir uzlaşmayı kabul etti. Mayıs 2023’te Avrupa Birliği, dijital gizlilik yasası kapsamında şimdiye kadarki en büyük cezasını vererek Meta’nın Avrupa kullanıcı verilerini ABD’ye aktarması nedeniyle 1,2 milyar euro (1,3 milyar dolar) ödemesine hükmetti.
Meta'nın kârının sırrı: Sosyal reklamlar
Meta 19,88 ile en düşük ileriye dönük fiyat/kazanç oranına sahip olup muhteşem yedili olarak anılan ABD'li büyük teknoloji hisseleri arasında Microsoft (20,08) ve Nvidia’nın (21,46) hemen altında yer alıyor. Bu da Meta hisselerinin görece daha değerli olabileceğini gösteriyor. Jefferies analisti Brent Thill ocak ayında yayımladığı bir notta, yapay zeka harcamalarına yönelik eleştirilerin diğer teknoloji şirketlerinin hisselerini etkilemesine rağmen “en yüksek baskının” zaten Meta hisselerine yansıtıldığını ve potansiyel yükselişin risklerden ağır bastığını yazdı. Şirketin temel gelir kaynağı olan reklamcılık da yıllar içinde güçlü kalmaya devam etti: Meta geçen yıl 196,1 milyar dolar reklam geliri elde etti (özellikle Facebook ve Instagram olmak üzere dev sosyal platformlarından) bu, 2024’e göre yüzde 22 (160,6 milyar dolar), 2023’e göre yüzde 32 (131,9 milyar dolar) ve 2022’ye göre yüzde 42 (113,6 milyar dolar) artış anlamına geliyor. Meta platformlarındaki reklam gösterimleri geçen yıl yüzde 12 arttı ve aralık ayında günlük aktif kullanıcı sayısında yüzde 7 büyüme görüldü.
Meta hisselerini etkileyebilecek durumlar
Meta’nın reklam faaliyetleri ne zaman aksasa, şirketin hisseleri darbe alır. Apple’ın 2020’de iOS işletim sisteminde reklamverenlerin kullanıcı verilerine erişimini sınırlayan değişiklikler yapmasının ardından Meta, Şubat 2022’de bu güncellemenin 10 milyar dolarlık gelir kaybına yol açacağını açıkladı. Bu durum Meta hisselerinin yüzde 26,3 düşmesine neden oldu ve bu, son on yıldaki en büyük tek günlük kayıp olarak kayda geçti. Meta, Temmuz 2022’de reklam gelirlerinden ilk kez zarar ettiğini bildirdikten sonra da kayıplar arttı ve metaverse projesinden 9,4 milyar dolar zarar açıkladıktan sonra hisseler 2016’dan bu yana en düşük seviyesine geriledi.