Çin'in en büyük devlet destekli yarı iletken yatırım aracı görüşmeler yürütüyor. Kurum, yapay zeka grubu DeepSeek'in ilk finansman turuna liderlik etmek istiyor. Bu hamlenin şirketi yaklaşık 45 milyar dolar değerlemeye ulaştırması bekleniyor.
Görüşmeler hakkında bilgi sahibi olan dört kişi konuya dair açıklama yaptı. Kaynaklar, "Büyük Fon" olarak bilinen Çin Entegre Devre Endüstrisi Yatırım Fonu'nun yatırıma liderlik etmeyi amaçladığını söyledi.
Hissedar olmak için görüşmelerini sürdüren diğer yatırımcılar arasında Çinli teknoloji devi Tencent bulunuyor. Ancak nihai yatırımcı kadrosu henüz kesinleşmedi. DeepSeek, 2025 yılının ocak ayında güçlü açık kaynaklı büyük dil modeli R1'i piyasaya sürdü.
Şirket, bu modelin Amerikalı rakiplerinin kullandığı hesaplama gücünün çok küçük bir kısmıyla eğitildiğini ifade etti. Bu gelişmenin ardından DeepSeek hızla ün kazandı. Sadece haftalar önce başlayan fon sağlama görüşmelerinde şirketin değerlemesi 20 milyar dolar seviyesindeydi.
Yatırımcılar ticarileşmeye odaklanmamasına rağmen laboratuvarın potansiyeline bahis oynamak için çabalıyor. Bu durum değerlemeyi kısa sürede önemli ölçüde artırdı. Kaynaklardan ikisi, Hangzhou merkezli girişimin milyarder kurucusu Liang Wenfeng'in de bu tura kişisel olarak yatırım yapabileceğini aktardı.
Şirket kayıtlarına göre Wenfeng, kişisel varlıkları ve bağlı grupları aracılığıyla DeepSeek'in yüzde 89,5'ini kontrol ediyor. Çin'in en stratejik devlet fonundan alınacak destek, DeepSeek'in ülkedeki lider konumunu pekiştirecek.
Yerel bir ekosistem hedefleniyor
Bu yatırım yerel modeller, yazılımlar ve çiplerden oluşan bir Çin ekosistemini teşvik edecek. Çin, devlet destekli Büyük Fon projesinin üç aşamasını başlattı. Bu fon, Başkan Xi Jinping'in kendi kendine yetme çabalarına yardımcı olmayı amaçlıyor.
ABD, gelişmiş yarı iletken üretim ekipmanları gibi teknolojilere Çin'in erişimini kısıtlamaya çalışıyor. Fon, 2024 yılındaki üçüncü finansman turunda 47 milyar dolar topladı. Bu bütçe maliye bakanlığı, yerel yönetimler ve devlete ait bankalar tarafından sağlandı.
Fonun yarı iletken ekipman ve malzemelerine yatırım yapma yetkisi bulunuyor. Kurum bugüne kadar Çin'in diğer büyük dil modeli oyuncularından hiçbirini açıkça desteklemedi. Büyük Fon, Çin'in yarı iletken endüstrisindeki kilit şirketleri finanse etti.
Bu şirketler arasında ülkenin en büyük ve en gelişmiş dökümhanesi olan Semiconductor Manufacturing International Corporation bulunuyor. Ayrıca Çin'in önde gelen bellek çipi üreticisi Yangtze Memory Technologies Corp. da desteklendi. DeepSeek, V4 modeli lansmanında Huawei'nin Ascend 950PR çiplerinde çalışmak üzere optimize edildiğini duyurdu.
Çinli şirketler yapay zeka yarışında
Huawei'nin yapay zeka çipi satışları bu yıl hızla arttı. Financial Times geçen hafta Huawei'nin Çin'de Nvidia'yı geride bıraktığını bildirdi. Dünyanın en büyük yapay zeka çipi tedarikçisi olan Nvidia'nın gelişmiş ürünlerinin ülkeye girişi hala yasak.
Çin'in ürettiği yapay zeka çiplerinin toplam miktarı ABD'ninkinin sadece küçük bir kısmını oluşturuyor. Üstelik bu işlemciler en az iki nesil geride kalıyor. Pekin arayı kapatmak için çip üreticilerinden model geliştiricilerine kadar teknoloji şirketlerinin birlikte çalışmasına güveniyor.
Amaç, ABD ihracat kontrolleri sıkılaşırken Çin'in yapay zekadaki rekabet gücünü koruyabilecek bir ekosistem geliştirmek. Nvidia şefi Jensen Huang'a göre böyle bir ekosistem ABD'nin küresel hakimiyeti için bir tehlike oluşturabilir.
Huang yakın zamanda podcast yayıncısı Dwarkesh Patel ile bir röportaj yaptı. Huang röportajda, "DeepSeek'in ilk önce Huawei'de ortaya çıktığı gün, ülkemiz için korkunç bir sonuçtur." dedi.
Huang, "Dünyanın dört bir yanındaki yapay zeka modelleri geliştiriliyor ve en iyi Amerikan olmayan donanımlarda çalışıyor." değerlendirmesini yaptı. DeepSeek, geçen yıl küresel çapta dikkat çektiğinden beri öncü yapay zeka modelleri eğitmeye odaklandı.
Şirket yapay zekayı işletmelere satan ticari bir iş geliştirmek veya tüketici sohbet robotunu büyütmek yerine bu alana yöneldi. Bir yatırımcı adayına göre DeepSeek'in kodlama yeteneği Çin'deki en iyiler arasında yer alıyor. Aynı pazarda yer alan Zhipu ve Moonshot gibi rakiplerin gelirlerinin artmaya devam etmesi bekleniyor.
Hong Kong borsasında işlem gören Zhipu'nun 52 milyar dolar piyasa değeri bulunuyor. Financial Times geçen ay Liang'ın başlangıçta araştırmacıları elinde tutmak için küçük bir meblağ toplamak istediğini bildirdi. Rakipler araştırmacılara devasa paketler sunarak onları bünyesine katmaya çalışıyordu.
Hisse senedi opsiyonları genellikle bir yapay zeka araştırmacısının ücretinin büyük kısmını oluşturuyor. Kaynak konuya dair, "DeepSeek'in değerlemesinin önemli ölçüde artmasıyla birlikte, Liang hesaplama kapasitesine gelecekteki yatırımlar için bir savaş sandığını güçlendirmek amacıyla daha fazla para toplamayı düşünebilir." ifadesini kullandı.