Amgen’in yüksek riskli zayıflama ilacı pazarına girmek için en büyük şansı, Reykjavík’teki İzlanda Üniversitesi Bilim Parkı’nın bodrum katında, eski 25 derece sıcaklıkta tutulan bir dondurucuda başladı. Burada, İzlanda nüfusunun yaklaşık yarısına karşılık gelen, yaklaşık 200 bin İzlandalıdan alınmış DNA örnekleri saklanıyor. Bu örnekler, Amgen’in geliştirme aşamasındaki ilaç portföyünün en yakından takip edilen ürünü olan MariTide’ın tasarlanmasında kilit rol oynadı. Kilo vermeye yönelik bu enjeksiyon ilacı, şirketin 10 yılı aşkın süredir geliştirdiği genetik odaklı araştırma stratejisinin en belirleyici sınavı olacak.
Zorlu rekabet
Amgen tarihinin en büyük ürünü olabilecek bu ilaca ilişkin ayrıntılara yatırımcıların ilgisi oldukça yoğun. Bunun nedeni, yıllardır beklenen ve yıllık satışlarının 120 milyar doları aşacağı tahmin edilen bir pazarda kendine özgü bir yer edinme potansiyeli taşıyan bir molekül. Rakipler Eli Lilly & Co. ve Novo Nordisk’in ön plana çıktığı bu ortamda, yeni nesil tedaviler için belirlenen çıta son derece yüksek. Geliştirme sürecinin son aşamalarına yaklaşılırken Amgen, bu hafta finansal sonuçlarını açıklarken enjeksiyon ilacının rakipleriyle boy ölçüşüp ölçüşemeyeceğine ilişkin sorularla karşı karşıya kalacak.
BMO Capital Markets analisti Evan Seigerman, “MariTide, Amgen açısından bugüne kadar gizemini koruyan bir varlık oldu. Asıl soru, ilacın özelliklerinin yaratılan beklentileri karşılayacak kadar farklılaşıp farklılaşmadığı” dedi. Zepbound ve Wegovy’ye potansiyel bir rakip olarak MariTide oldukça ilgi çekici. Amgen, ilacı ayda bir uygulanabilecek bir seçenek olarak geliştiriyor. Bu, Lilly ve Novo'nun son derece popüler enjeksiyonlarına kıyasla daha kullanışlı bir alternatif sunabilir. Şirket ayrıca yılda yalnızca dört ya da altı enjeksiyonun yeterli olup olamayacağını da araştırıyor. Leerink Partners analisti David Risinger, “Burada önemli bir değer önerisi var. İlaç ayda bir uygulansa bile bu, yılda 52 enjeksiyon yerine 12 enjeksiyon anlamına geliyor” dedi.
Yan etkiler inceleniyor
Risk şu ki MariTide tüketicilere ulaşana kadar ki bunun muhtemelen 2028'den önce gerçekleşmesi beklenmiyor, daha seyrek doz uygulaması ilacı rakiplerinden ayırmak için yeterli olmayabilir. Özellikle Pfizer gibi rakiplerin de kendi aylık enjeksiyonlarını geliştirmeye devam ettiği düşünüldüğünde. İlk klinik çalışmalar ayrıca mide-bağırsak yan etkileri, ilacın etki gücü ve MariTide'ın karmaşık biyolojik tasarımının onu daha pahalı hale getirip getirmeyeceği konusunda da soru işaretleri yarattı. Ancak Amgen kararlılığını koruyor. Şirket, ağustos ayında klinik aşamadaki diğer tek obezite ilacı adayının geliştirilmesini durdurdu. Artık tüm bahis MariTide üzerine.
Araştırma ve geliştirme bölümünün başındaki Jay Bradner, benzer fikirlerin peşinden koşan bu kadar çok şirket varken Amgen'in “ikincilik ödüllerinin peşinden gitmek için kaynak ayırmasına gerek olmadığını” söyledi. Bradner, “Dünyanın en büyük şirketi değiliz. Nerede rekabet edeceğimiz ve nasıl kazanacağımız konusunda cesur seçimler yapmak zorundayız” dedi.
Reykjavík'te onlarca yıl boyunca DeCode Genetics adlı şirkette çalışan bilim insanları, bodrum katındaki dondurucuda saklanan verileri topladı ve titizlikle inceledi. Amaçları, hastalıklara karşı koruma sağlayabilecek ya da insanları hastalıklara daha yatkın hale getirebilecek küçük DNA farklılıklarına sahip kişileri tespit etmekti.
Amgen, DeCode'u 2012 yılında 415 milyon dolara satın aldı. Bu yatırım, satın alma sonrasında geliştirilen ilk ilacın artık son aşamasına yaklaşmasıyla meyvesini vermeye hazırlanıyor. Bu gelişme aynı zamanda, biyoteknoloji sektörünün öncülerinden Amgen'in ilaç keşfine yönelik yaklaşımının da bir sınavı niteliğinde. Şirket, anemi tedavisinde kullanılan Epogen ve yüksek kolesterol için geliştirilen Repatha gibi genetik mühendisliğiyle elde edilmiş çığır açıcı ilaçlarla sektörün şekillenmesine katkıda bulunmuştu.
Bu satın alma, ekibi MariTide'ı geliştiren bilim insanı Murielle Veniant-Ellison açısından dönüm noktası niteliğindeydi. Veniant-Ellison, uzun yıllardır vücut ağırlığının düzenlenmesinde rol oynayan biyolojik bir mekanizmayı araştırıyordu. Reykjavík'teki bilim insanlarının da insan genetiği üzerinden bağımsız olarak aynı hedefe odaklandıklarını öğrendi. Bu keşif, doğru bir şeyin peşinde olduklarına dair güvenini artırdı. Veniant-Ellison, Amgen'in İzlanda'daki merkezinde, ahşap panellerle kaplı bir konferans salonunda verdiği röportajda, “Hata yapmak istemezsiniz. Bu ilaçları geliştirmek çok uzun zaman alıyor” dedi.