ChatGPT’nin ana akım haline gelmesinden bu yana geçen üç yıl içinde yapay zeka odaklı pek çok satış dalgası yaşandı. Ancak hiçbiri, bu hafta hisse senedi ve kredi piyasalarında yayılan çöküşle kıyaslanamaz boyuttaydı. Bu durumun en belirgin özelliklerinden biri, düşüşün hızı ve kapsamı oldu. Sadece iki gün içinde, Silikon Vadisi’ndeki büyük ve küçük ölçekli şirketlerin hisse, tahvil ve kredilerinden yüz milyarlarca dolar silindi. Yazılım hisseleri bu sarsıntının merkez üssünde yer aldı ve o kadar sert bir düşüş yaşandı ki, iShares ETF tarafından takip edilen hisselerin değeri son yedi gün içinde neredeyse 1 trilyon dolar azaldı.
Bu çekilmenin bir diğer önemli farkı ise önceki pek çok düşüşün aksine bir balon korkusundan değil, yapay zekanın (AI) felaket tellallarının uzun süredir risk altında olduğunu öngördüğü geniş bir şirketler yelpazesinin iş modellerini yerinden etmek üzere olduğu endişesinden kaynaklanmasıydı.
Jonestrading Baş Piyasa Stratejisti Michael O’Rourke, "Bunun aşırı bir tepki olduğunu düşünmüyorum." değerlendirmesini yaptı. O'Rourke, "İki yıldır yapay zekanın dünyayı nasıl değiştireceğini ve bunun nesiller boyu sürecek bir teknoloji olduğunu konuşuyoruz. Son birkaç haftada bunun uygulamadaki işaretlerini gördük." ifadelerini kullandı.
Kıvılcımı ateşleyen Anthropic hamlesi
Kıvılcım ilk bakışta masum görünüyordu: Yapay zeka girişimi Anthropic PBC, sözleşmeleri incelemek gibi yasal işler için yeni bir araç yayınladı. Tek başına bakıldığında bu ürün henüz oyunun kurallarını değiştirecek bir şey olarak görülmüyor. Ancak Anthropic’in kodlama araçlarının yazılım geliştirmeyi dönüştürmeye yardımcı olduğu bir yılın ardından gelmesi ve daha geniş bir yapay zeka inovasyon dalgasının parçası olması nedeniyle, dört paragraflık lansman duyurusu piyasada son derece ciddiye alındı.
KeyBanc analisti Jackson Ader, "Bugün yasal teknoloji olsa da yarın satış, pazarlama veya finans olabilir." yorumunda bulundu.
Yatırımcı huzursuzluğunu artıran bir diğer unsur da yapay zeka patlamasının birincil yararlanıcıları olarak görülen şirketlerin bile yorgunluk belirtileri göstermesi oldu. Alphabet Inc., kazanç raporlarında yapay zeka sermaye harcamalarının beklenenden yüksek olacağını açıklarken, Arm Holdings Plc beklentilerin altında kalan bir gelir tahmini yayınladı. Her iki hisse senedi de piyasa sonrası işlemlerde değer kaybetti.
D.A. Davidson Yönetim Direktörü Gil Luria, "Sadece yazılım satarak başladık, şimdi her şeyi satıyoruz." dedi. Luria, durumun kendi kendini beslediğini belirterek, "Hisseler yeterince düştüğünde bu negatif bir momentum yaratıyor ve sonra diğer insanlar da satış yapıyor." şeklinde konuştu.
Yazılım devlerinde güven kaybı ve sert düşüşler
Yatırımcılar, daha gelişmiş yapay zeka araçlarının getireceği iş risklerinden endişe duydukları için yazılım üreticileri, reklam ajansları ve yatırım şirketleri hisselerinde satışa geçerken, ABD yazılım hisselerini kapsayan borsa yatırım fonu dün yüzde 4,1’e varan düşüşle nisan ayından bu yana en düşük seviyesine geriledi. AppLovin Corp. ve Unity Software Inc. sektörde en büyük düşüşleri yaşayan şirketler arasında yer aldı. Take-Two Interactive Software Inc. yüzde 6,6 düşüş yaşarken, Adobe Inc. ve Omnicom Group da değer kaybetti.
Satış dalgası sadece borsalarla sınırlı kalmadı. Yazılım firmalarının popüler hedefler olduğu kredi verenlerden özel sermaye sahiplerine kadar endüstrinin Wall Street destekçileri de sürece dahil oldu. Bloomberg endeksindeki 17,7 milyar dolardan fazla ABD teknoloji şirketi kredisi, son dört hafta içinde sıkıntılı işlem seviyelerine düştü.
Avrupa’da yazılım devi SAP SE iki yılın en düşük seviyesine, veri analizi hizmeti veren LexisNexis’in sahibi olan Relx Plc ise 2022’den bu yana en düşük seviyesine geriledi. Paris’teki Mirova’nın Kıdemli Hisse Senedi Yatırım Müdürü Karen Kharmandarian, "Tüm yazılım grubunda açıkça ayrım gözetmeksizin satış yapılıyor. Taban yok, düşüş ivmesi çok güçlü. Biraz teslimiyet gibi görünüyor." dedi.
Yatırımcılar, yapay zekanın yıkıcı doğasına karşı korunmak için fabrikaları ve altyapısı olan şirketlere akın etti. Kimya, telekomünikasyon ve otomotiv, Avrupa’nın Stoxx 600 endeksinde en iyi performans gösteren sektörler oldu. JPMorgan Chase & Co. analisti Toby Ogg, "Şu anda, sektörün masumiyeti kanıtlanana kadar suçlu sayılmadığı ancak duruşma öncesinde hüküm giydiği bir ortamdayız." yorumunu yaptı ve beklentilerin üzerinde sonuçların bile piyasayı ikna etmeye yetmediğini belirtti.
Londra’daki Ninety One Portföy Yöneticisi Stephanie Niven ise "Açık olan şey, kategori düzeyinde gerçekten bir güven kırılması yaşadığımız. Bu gerçekten önemli şirket düzeyinde güven yeniden tesis edilene kadar, bu tür ayrım gözetmeyen satışların devam edeceğini görüyoruz." değerlendirmesinde bulundu.
Şirketlerin savunması ve ‘kazananlar’ tartışması
Bu endişe pek çok açıdan varsayımsal kalmaya devam ediyor. Örneğin önde gelen yazılım üreticileri ServiceNow Inc. ve Salesforce Inc., kazanç rakamlarını kaçırmadı veya Wall Street’e yapay zekanın müşteri kaybetmelerine neden olduğunu söylemedi. Ancak yine de Salesforce ve ServiceNow bu yıl değerlerinin yaklaşık dörtte birini kaybetti.
Box CEO’su Aaron Levie, bulut yazılım şirketinin 20 yıllık tarihinde "bunun şimdiye kadar yaşadıkları en heyecan verici an olduğunu" söyledi. Ancak Wall Street durumu böyle görmüyor. Box hisseleri, 2023’ten bu yana en sert aylık düşüşle yıla başladıktan sonra 2026’da yüzde 17 düştü. WisdomTree Cloud Computing Fund, bu hafta yaşanan yüzde 6,5’lik düşüş de dahil olmak üzere 2026’da şu ana kadar yaklaşık yüzde 20 geriledi.
Bazı şirketlerin durumu Box’tan çok daha kötü. HubSpot, 2025’teki yüzde 42’lik düşüşün ardından bu yıl yüzde 39 geriledi. Figma bu yıl yüzde 40 düştü, Atlassian yüzde 35 ve Shopify yüzde 29 değer kaybetti.
Salesforce CEO’su Marc Benioff, aralık ayında CNBC’den Jim Cramer’a verdiği demeçte, "Tüm müşteri verileri bizde." dedi ve satış ile müşteri hizmetleri iş akışlarını otomatize eden Agentforce’un "Salesforce tarihinde gördüğü en hızlı büyüyen ürün" olduğunu belirtti. Benzer şekilde, yasal yazılım girişimi Ironclad’ı yöneten DocuSign’ın eski CEO’su Dan Springer, ServiceNow’un sunduğu hizmetlerin yapay zeka tarafından, en azından henüz, değiştirilemeyeceğini savundu. Springer, "O yapıya saldırabilecek bir şeyin inşa edildiğini görmedim." dedi.
Buna karşın, satış dalgasını hızlandıran büyük bir katalizör, Claude yapay zeka modelinin yaratıcısı Anthropic’teki gelişmeler oldu. Cuma günü Anthropic, Claude Cowork üretkenlik aracı için yeni yasal, finans ve ürün pazarlama yeteneklerini duyurdu ve eklentileri açık kaynak lisansı altında yayınlayarak özelleştirmeyi mümkün kıldı. Yazılım şirketi The Access Group’un Ürün Kıdemli Direktörü Celso Pinto, bir X gönderisinde "Bu teknoloji karşısında hayranlık duyuyorum." ifadesini kullandı.
Piyasalarda altyapı şirketleri ve en iyi model geliştiricilerinin yapay zeka kazananları, yazılım şirketlerinin ise muhtemel kaybedenleri olduğu yönünde bir görüş hakim. Anthropic bu ayın başlarında 350 milyar dolar değerlemeyle 10 milyar dolarlık bir finansman turu için niyet mektubu imzaladı. OpenAI’ın 800 milyar doların üzerinde bir değerlemeyi hedeflediği bildirilirken, Google’ın ana şirketi Alphabet hisselerinin geçtiğimiz yıl yüzde 60’ın üzerinde artmasıyla piyasa değerini 4 trilyon dolara yükseltti.
Bazı analistler ise bu durumu bir alım fırsatı olarak görüyor. Pazartesi günü Monday.com’u inceleyen Cantor analistleri, yüzde 29’luk düşüşün "cazip bir kurulum" yarattığını yazdı. Bessemer Venture Partners’tan uzun süreli bulut yazılımı yatırımcısı Byron Deeter ise X’teki paylaşımında, "Kaos fırsat yaratır! Şu anda doğru özel ve kamu yazılım bahislerini oynama inancına sahip olanlar için çok para kazanılacak." ifadelerini kullandı.
Öte yandan, yapay zeka veri merkezlerinin dünya çapında kurulmasında önemli bir rol oynayan Nvidia’nın CEO’su Jensen Huang, yapay zekanın yol açacağı yıkıcı etkilerle ilgili endişeler nedeniyle bu hafta yazılım şirketlerinin hisselerinde yaşanan satış dalgasının mantıksız olduğunu dile getirdi.