Halka açılmak isteyen ancak İstanbul Borsası’nın bilanço büyüklüğü kriterlerini karşılayamayan firmalar için yeni bir pazar açılıyor. Girişim Sermayesi Pazarı… Adı üstünde girişimcileri hedefleyen pazara girmenin en önemli kriteri “büyüme potansiyeli” taşıyan bir şirket olmak.
Pazar, 2023 Eylül’de kuruldu ama bugüne kadar Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) ve Borsa İstanbul’dan izin alıp halka açılabilen bir şirket olmadı. İki kurum da izin konusunda aceleci davranmıyor.
İstanbul Borsası’na kote olabilmek için şirketlerin bazı şartları karşılaması gerekiyor. Birinci şart, Sermaye Piyasası Kanunu kapsamına alınmaları. Bu kapsama girebilmek için de ya 500 ortaklarının olması ya da (henüz güncellenmediği için 2024 verilerine göre) aktif büyüklüklerinin 2,4 milyar TL, hasılat büyüklüğünün ise 1,2 milyar TL olması gerekiyor.
Büyüme potansiyeline güvenen gelsin
Yeni pazarda, girişimler için yüksek kalan bu eşikler daha düşük tutuluyor. 24 milyar TL aktif büyüklük yerine 30 milyon TL, 1,2 milyar TL hasılat yerine sadece 15 milyon TL yeterli olacak. Ancak bu şartları sağlayan tüm girişimler pazara giremeyecek. Önemli bir şart daha var: Hızlı bir büyüme potansiyeline sahip olmalarını ispat etmeleri.
Önce aracılık edecek kurum ardından SPK ve Borsa İstanbul’a beş yıllık projeksiyonlarını sunup pazardaki konumları, rekabet alanları, pazar payı öngörüleri hatta çalışan sayısına kadar bu beş yılı kapsayan ayakları yere basan detaylı veriyi ortaya koymaları gerekiyor.
Beş yıl süreleri var
Girişim Sermayesi Pazarı’na giren şirketlerin en geç beş yıl içinde İstanbul Borsası’na giriş kriterlerini karşılaması isteniyor. Düzenlemeye göre Girişim Sermayesi Pazarı’na girmek için Sermaye Piyasası Kurulu ve İstanbul Borsası’ndan gerekli izni alan şirketler iki yıl içinde bu şartı sağlayamazsa maksimum beş yıl içinde ana pazara girme kriterlerini karşılamak zorunda. Süreyi beş yıla uzatabilmek için de ikinci yılın sonunda sermaye artırımı yapmaları koşulu var. Belirlenen sürelerde bu şartları sağlayamayan şirketler girişim sermayesi pazarından çıkartılıyor. Meksa Yatırım Kurumsal Finansman Müdürü Serkan Karayalçın, “Tüm bu şartlar nedeniyle hepimizin ince eleyip sık dokuduğu bir süreç yaşanıyor” diyor. Meksa Yatırım kendisine birçok şirket başvurmasına rağmen biri SPK ve Borsa İstanbul’a başvuran diğer ikisi henüz inceleme aşamasındaki sadece üç girişim ile ilgileniyor.
Bu zorlu süreç ve şartlar nedeniyle bugün birçok aracı kurum Girişim Sermayesi Pazarı’ndaki halka arzlara katılma konusunda “bekle gör” politikası izliyor. “Önce bir pazar açılsın, nasıl işleyecek bir görelim” diyenlerin sayısı oldukça fazla.
Bu kurumlardan bir tanesi de Tera Yatırım. Portföylerinde yetki belgesi alınmış birkaç girişim şirketi bulunmasına karşın kurum olarak acele etmeme kararı aldıklarını söyleyen Tera Yatırım Genel Müdürü Emir Münir Sarpyener, “Biz aracı kurum olarak orada ilk olmak istemiyoruz. Dolayısıyla da çalıştığımız şirketlere ‘bir görelim, ihtiyaca göre düzenlemeleri yapıp ondan sonra halka açılma sürecini başlatalım’ diyoruz” diyor.
10’a yakın şirket sırada
Buna rağmen bugün 10’a yakın girişimci Girişim Sermayesi Pazarı’nda halka açılmak için ilk adımını atmış durumda. Şimdiye kadar İstanbul Borsası ve Sermaye Piyasası Kurulu’na başvuruda bulunan şirket sayısı ise sadece dört. Süper Kim, Pia Bilişim, Geosis ve Powertrain bu yıl içinde pazara girme ihtimali olan şirketler.
Nitelikli yatırımcı zorunlu
Girişim Sermayesi Pazarı’nın bir diğer özelliği, ana pazarda işlem gören büyük veya orta ölçekli şirketlere göre yatırım yapmanın daha riskli olması. Düzenleyici kurumlar da bu riski azaltmak amacıyla yatırımcı grubuna sınırlama getirdi.
Pazarda şimdilik sadece nitelikli yatırımcılar ve fon yöneten kurumsal yatırımcılar işlem yapabilecek. Nitelikli yatırımcı olmanın şartı minimum 1 milyon TL’lik finansal varlığa sahip olmak. Ancak 2010 yılının başlarında belirlenen 1 milyon TL’lik şart günümüz koşullarında oldukça düşük kalıyor. Bu yüzden bu tutarın yıl içinde 5 veya 10 milyon TL’ye çıkarılması bekleniyor. Bu aynı zamanda Girişim Sermayesi Pazarı’nın da aktif hale gelmesini sağlayacak gibi görünüyor. Çünkü SPK ve İstanbul Borsası’nın girişimci şirketlere onay vermek için nitelikli yatırımcı asgari büyüklük şartının yükseltilmesini beklediği söyleniyor.
Fintekler daha şanslı
Girişim Sermayesi Pazarı için en iyi adaylar fintekler olacak gibi görünüyor. Özellikle yazılım ve yapay zeka alanlarında faaliyet gösteren şirketlerin bu pazarda başarılı olacağı görüşü hakim. Telekom sektörüne hizmet sunan Pia Bilişim bunlara iyi bir örnek. 2009 yılında kurulan Pia Bilişim bugün 100’ü aşkın yazılımcı ile Telekom operatörlerinin işletme bilgi sistemlerinin (BSS) dijitalizasyonu konusunda faaliyet gösteriyor.
Aynı zamanda niş alanlara odaklanan, belli sektörlere özel üretim yapan rekabet gücü kuvvetli ve büyüme potansiyeli yüksek şirketler de öne çıkacak. SPK ve Borsa İstanbul’a başvuran ve havuz kimyasalları üretimi yapan Süper Kim tam da böyle bir şirket. Geosis ise orta ve ağır vasıta araçlarının motor kontrol sistemleri ve uçak filtrelerinin yakıt hortumları gibi ağır sanayiye yönelik üretimler yapıyor. Powertrain de yine motor tasarımcılarına orijinal ekipman ve teknoloji tasarlıyor.
Şimdilik ne şirketler ne de aracı kurumlar Girişim Sermayesi Pazarı’na girme konusunda aceleci davranmıyor. Piyasanın iyi oyuncularla başlaması geriden gelecek şirketlerin cesaretini artıracak.
Meksa Yatırım Kurumsal Finansman Müdürü Serkan Karayalçın
“Talep Çok”
Girişim Sermayesi Pazarı’na talep çok. Sürekli bu konuda sorular geliyor. Ancak ne biz ne de diğer aracı kuruluşlar acele etmiyoruz. Piyasanın nasıl gelişeceğini şu anda kimse bilmiyor. “Birkaç firma olsun bakalım” diyen çok sayıda aracı kurum beklemeyi tercih ediyor.
Bugün bizim elimizde henüz başvurusunu yapmadığımız iki tane şirket var. Havuz kimyasalları alanında faaliyet gösteren Süper Kim için Temmuz 2024’te SPK ve Borsa İstanbul’a başvurumuzu yaptık. Şimdilik üç şirkete odaklandık. Henüz roadshow yapmadık. Kesinlikle olacağına kanaat getirdikten sonra bunun pazarlama faaliyetlerine başlayacağız.
Gerek aracı kuruluşlar gerekse Borsa İstanbul ve SPK, GSP’ye girmek isteyen şirketlerin seçimi konusunda ince eleyip sık dokuyor. Çok hızlı büyüme potansiyeli olan şirketlere bakılıyor. Aynı zamanda iyi yönetilen kadro ve pazar konumlanması iyi olan firmalar seçiliyor.
Şirketlerin başvuruları sırasında “ben bu koşulları sağlayacağım” diyerek masaya net biçimde önümüzdeki beş yıl için projeksiyonlarını koyması gerekiyor. Çünkü bu şirketlerin en geç beş yıl içinde bilanço büyüklüklerini ana pazar kriterlerine çıkartarak Borsa İstanbul’a giriş şartlarını sağlaması zorunlu. GSP pazarında reel kesimden çok yazılım, bilgi teknolojileri ve fintek firmalarının daha şanslı olduğunu düşünüyorum. Bu alandaki firmalar belirli bir sermayeyle ciddi büyüklüklere ulaşabilecek kapasiteye sahip. Reel sektör tarafında ise durum biraz daha farklı. Yatırımlar ciddi zaman alıyor. Araştırma süreçleri, ürün geliştirme, kalite kontrol, üretim ve satış gibi konularda da süreçler uzun. Ve daha yüksek yatırım gerektiriyor. Bu yüzden ilk aşamada GSP pazarında teknoloji şirketlerinin şansı daha yüksek görünüyor.