Reuters'a konuşan konuya yakın dört kaynağın verdiği bilgiye göre Boeing, 150 adet 737 MAX jetini içeren siparişi kesinleştirmeye çok yakın. Türk Hava Yolları, motor üreticisi CFM ile yaşanan bakım anlaşmazlığı nedeniyle bu yüksek profilli anlaşmadan çekilme tehdidinde bulunmuştu.
Üç kaynağın aktardığına göre 225 uçaklık paketin bir parçası olan bu anlaşma, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve ABD Başkanı Donald Trump'ın bir yıl önceki görüşmesinin ardından duyurulmuştu. Havayolunun motor bakımıyla ilgili endüstriyel bir anlaşma talep etmesi nedeniyle askıya alınan sürecin yeniden rayına oturduğu belirtildi. İmzanın gelecek hafta atılabileceği ifade edildi.
Boeing ve GE Aerospace ile Fransız Safran'ın ortak sahibi olduğu motor üreticisi CFM konu hakkında açıklama yapmadı. Türk Hava Yolları da yorum taleplerine yanıt vermedi.
Tedarik zinciri sorunları havayollarını zorluyor
Son dönemdeki tedarik zinciri sıkıntıları ve artan yedek parça fiyatları havayolu şirketlerini zorluyor. Şirketler artık yeni jet siparişleriyle eş zamanlı olarak uzun vadeli motor anlaşmaları da müzakere ediyor. Bu durum, ses getiren büyük uçak anlaşmalarını çok daha karmaşık bir hale getiriyor.
Adının açıklanmasını istemeyen iki kaynak, siparişin kamuoyuna duyurulmasının olası bir utancı önleyeceğini belirtti. Kaynaklar, anlaşmanın onaylanmasının geçen yıl Beyaz Saray'da yapılan ve ABD başkanıyla ilişkilendirilen duyurunun geri alınmasını engelleyeceğini vurguladı.
Trump ve Erdoğan'ın gelecek hafta yeniden bir araya gelmesi bekleniyor. Bu buluşmanın New York'taki Birleşmiş Milletler Genel Kurulu toplantılarıyla aynı döneme denk geleceği belirtiliyor. Beyaz Saray iki liderin görüşüp görüşmeyeceğine dair henüz bir açıklama yapmadı.
Sektör kaynakları, anlaşmazlığın temelinde uzun vadeli onarım maliyetlerindeki riskin kimin tarafından üstlenileceği sorusunun yattığını aktardı.
"Premier" bakım tesisi talebi
Karma filosunda 400'den fazla Boeing ve Airbus jeti bulunduran Türk Hava Yolları, dünyanın en büyük taşıyıcıları arasında yer alıyor. Şirket geçen yıl kapsamlı Boeing anlaşmasını duyurduktan haftalar sonra beklenmedik bir adım atmıştı. Fiyatlar konusunda CFM ile yaşadığı anlaşmazlığı gerekçe göstererek siparişteki 150 MAX jetini iptal edip Airbus'a yönelme tehdidinde bulunmuştu.
Sektör kaynakları havayolunun 737 MAX motorları için kendi bakım tesisini açmak istediğini söyledi. Şirketin, en üst düzey CFM ortakları arasına doğrudan katılarak en yeni onarım teknolojilerine hızlı erişim sağlamayı hedeflediği belirtildi. Tarafların "Premier" olarak adlandırılan bakım tesisi konusunda anlaşmaya varıp varmadığı ise henüz netlik kazanmadı.
GE Aerospace CEO'su Larry Culp, geçen ekim ayında yaşanan bu olağandışı tartışmayı değerlendirmişti. Culp, havayolunun anlaşmayı iptal etme tehdidini kamuoyu önünde yeni anlaşmalar müzakere etmeye benzettiğini söyledi. CEO, GE'nin fiyatlandırma stratejisinin müşterilere sunulan değeri yansıttığında ısrarcı olduğunu ifade etti.
Pazartesi günü bir sektör konferansında konuşan üst düzey bir Türk Hava Yolları yetkilisi de büyüme planlarına değindi. Yetkili, şirketin İstanbul merkezindeki hızlı büyümeyi desteklemek için daha fazla uçak siparişini değerlendirmeye devam ettiğini aktardı.
Finanstan Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Okan Baş, Uluslararası Taşımacılık Uçakları Ticareti Derneği (ISTAT) toplantısında konuya ilişkin açıklama yaptı. Baş, Embraer E2 veya Airbus A220 gibi bölgesel jetleri incelediklerini, aynı zamanda çok daha büyük olan Boeing 777X ile Airbus A350-1000'i karşılaştırdıklarını kaydetti. Baş, beklemedeki Boeing MAX siparişi hakkında ise yorum yapmaktan kaçındı.