ABD Başkanı Donald Trump'ın tarafsız gemileri Hürmüz Boğazı'ndan çıkarma planının detayları tartışılırken petrol fiyatları dengelendi. Bu gelişme yaşanırken, boğazda bir tankerin vurulduğu haberi gündeme düştü.
Açılışta düşüş yaşayan Brent petrol, anlık verilere göre 107,70 dolar seviyesinde fiyatlandı. Batı Teksas türü ham petrol (WTI) ise 101,43 dolar seviyesinden işlem gördü. Trump'ın açıklamalarına göre, ABD'nin pazartesi günü başlayan bu hamlesi, İran ile savaş nedeniyle mahsur kalan gemilerin boğazdan geçişini sağlamayı amaçlıyordu.
Birleşik Krallık Deniz Ticareti Operasyonları kurumu, pazar günü bir tankerin füzelerle vurulduğunu bildirdi. Saldırının Birleşik Arap Emirlikleri'nin Füceyre kentinin 78 deniz mili kuzeyinde gerçekleştiği aktarıldı. Geminin kimliği henüz açıklanmazken, mürettebatın güvende olduğu belirtildi.
Trump konuyla ilgili bir sosyal medya paylaşımında, "Gemilerini ve mürettebatını boğazdan güvenli bir şekilde çıkarmak için elimizden gelen çabayı göstereceğiz. Her halükarda bölge navigasyon ve diğer her şey için güvenli hale gelene kadar geri dönmeyeceklerini söylediler." dedi.
ABD Merkez Komutanlığı pazar günü yaptığı açıklamada, bölgeye askeri destek sağlayacağını duyurdu. Bu desteğin güdümlü füze destroyerleri, uçaklar ve insansız hava araçlarını içereceği vurgulandı. Ancak Wall Street Journal, planın şu anda donanma eskortlarını içermediğini bildirdi.
Uluslararası bir grup olan Ortak Denizcilik Bilgi Merkezi'ne göre, ABD Hürmüz Boğazı geçişlerini desteklemek için gelişmiş bir güvenlik bölgesi oluşturdu. Ayrıca gemilerin bu bölgenin güneyindeki Umman karasuları üzerinden rota çizmeyi düşünmeleri gerektiği hatırlatıldı.
Çifte ablukanın piyasalara etkisi
Ham petrol fiyatları bu yıl hızla yükselerek geçtiğimiz hafta 2022'den bu yana en yüksek seviyesini gördü. Çatışmaların piyasaları altüst etmesi, daha yavaş ekonomik büyüme ve yüksek enflasyon tehdidi yarattı.
Fiyatlardaki bu artış, kritik boğazdaki çifte abluka ile doğrudan desteklendi. Tahran yönetimi gemilerin Basra Körfezi'nden çıkışını engelliyor. ABD ise İran limanlarına giden veya bu limanlardan kalkan gemileri durdurmaya devam ediyor.
Karobaar Capital LP'nin baş yatırım yetkilisi Haris Khurshid, "Trump yorgunluğu giderek daha fazla kendini gösteriyor, piyasanın bunu gerçekten ciddiye aldığını sanmıyorum. Başlangıçta bir düşüş yaşadınız ancak bunun kalıcı olmaması, insanların bunu gerçekten bir şeyleri değiştiren bir olay olarak görmediğini anlatıyor." değerlendirmesini yaptı.
Trump yaptığı açıklamalarda, İran'ın gemilerin geçişini engellemeye çalışması halinde güçle karşılık verme ihtimalini de gündeme getirdi. Temsilcilerin Tahran ile çok olumlu bir şeye yol açabilecek görüşmeler yaptığını da söyledi. Ancak Trump bu konuda daha fazla detay vermekten kaçındı.
İran cephesi ise bu plana oldukça soğuk yaklaştı. Al Mayadeen'in İran parlamentosu Ulusal Güvenlik Komisyonu Başkanı İbrahim Azizi'ye dayandırdığı haberine göre, ABD'nin boğazdaki herhangi bir müdahalesi ateşkesin ihlali anlamına gelecek.
Güncel piyasa verilerine göre, temmuz vadeli Brent petrol yüzde 0,43 düşüşle 107,70 dolar seviyesinden alıcı buldu. Haziran vadeli WTI ham petrol ise yüzde 0,50 oranında değer kaybederek 101,43 dolar seviyesine geriledi.
Kuyu kapatma ihtimali ve arz endişesi
ABD ablukası, yerel ham petrol arzını kapatmaya zorlayarak İran'ın ekonomik can damarını sıkmayı hedefliyor. Hazine Bakanı Scott Bessent hafta sonu yaptığı açıklamada kuyu kapatmalarının başlayabileceğini bildirdi. Bessent, İslam Cumhuriyeti'nin depoları dolduğu için bu adımın gelecek hafta atılabileceğini kaydetti.
ABD ve İsrail'in İran'a saldırmasının ardından şubat ayı sonlarında patlak veren savaşın temel amacı Washington tarafından açıklanmıştı. ABD, bu adımı Tahran'ın nükleer programı nedeniyle tehdit oluşturmasını engelleme çabası olarak sunmuştu. Mart ayı başlarında ise başkan, tankerlerin güvenli geçişini sağlamak için donanma eskortları sağlayacaklarını söylemişti.
Daniel Hynes'in de aralarında bulunduğu ANZ Group Holdings Ltd. analistleri konuyla ilgili yayınladıkları bir notta, "Hürmüz Boğazı kapalı kaldığı her gün arz kayıpları büyüyor. Talep tepkisinin zayıf olmasıyla birlikte, piyasa tarafından kolayca görülemeyen stoklarda önemli bir düşüş meydana geldi. Ancak daha yüksek fiyatlar veya ürün eksiklikleri yoluyla kaçınılmaz piyasa hesaplaşması yaklaşıyor." ifadelerini kullandı.
Hafta sonu OPEC+ grubu haziran ayı kota seviyelerinde sembolik bir artış yapma kararı aldı. Grup, Birleşik Arap Emirlikleri'nin çıkışından sonra her şeyin yolunda olduğu mesajını vermeye çalıştı. Bu gelişme yaşanırken, Abu Dabi kendi büyüme planlarını kamuoyuna tanıttı.