Dünyanın en büyük elektrikli araç pazarı olan Çin, otomotiv endüstrisinde küresel standartları etkileyecek radikal bir güvenlik kararına imza attı. Sanayi ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığı, elektrikli araçlarda aerodinamik verimlilik ve estetik gerekçelerle yaygınlaşan "gizli" veya "gömme" kapı kollarının kullanımını yasakladı.
Pazartesi günü duyurulan ve devlet medyasında yer alan yeni yönetmeliğe göre Çin, Tesla'nın öncülük ettiği bu tartışmalı tasarımı yasaklayan dünyadaki ilk ülke olarak kayıtlara geçti.
Mekanik kilit zorunluluğu geliyor
Bakanlığın açıkladığı ve otomotiv güvenlik tasarımı standartlarını yükseltmeyi hedefleyen yeni kurallar, 1 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girecek.
Düzenlemeye göre, bu tarihten itibaren Çin pazarında satılacak tüm otomobillerin (bagaj kapağı hariç) her bir kapısında, hem içeriden hem de dışarıdan erişilebilen mekanik bir açma mekanizması bulunması zorunlu hale getirildi.
Yönetmelik, tasarımcıların uyması gereken teknik ölçüleri de netleştirdi:
- Dış Tasarım: Her yolcu kapısının dış yüzeyinde, kapı koluna erişimi mümkün kılacak şekilde en az 6 cm uzunluğunda, 2 cm genişliğinde ve 2,5 cm derinliğinde girintili bir alan bırakılması şart koşuldu.
- İç Tasarım: Aracın içinde, yolculara kapının acil durumlarda nasıl açılacağını gösteren, en az 1 cm'ye 0,7 cm boyutlarında uyarı işaretlerinin yerleştirilmesi zorunlu kılındı.
Geçiş süreci ve mevcut modeller
Bakanlık, üretim hattındaki araçlar için bir geçiş süreci de öngördü. Halihazırda yetkililer tarafından onaylanmış veya Çin pazarına girişin son aşamasında olan otomobil modellerine, tasarımlarını güncellemeleri için iki yıllık bir ek süre tanındı. Ancak 1 Ocak 2027'den sonra piyasaya sürülecek tüm yeni modellerin bu kurallara tam uyum sağlaması gerekecek.
Yasağı getiren trajik kazalar
Çin hükümetinin bu kararı almasında, son dönemde yaşanan ve "güç kesintisi" nedeniyle kapıların kilitli kalması sonucu ölümlerle biten kazalar etkili oldu. Dünya genelindeki güvenlik otoriteleri, kaza anında elektriğin kesilmesiyle işlevsiz hale gelen elektronik kapı kollarını mercek altına aldı.
Bu konudaki en çarpıcı örneklerden biri geçen yılın ekim ayında Çin’in Çengdu kentinde yaşandı. Çinli teknoloji devi Xiaomi’nin ürettiği SU7 model elektrikli sedanın karıştığı kazada, araç alev almadan önce çevredekiler kapıları açarak sürücüye ulaşmaya çalıştı ancak başarısız oldu. Olayın ardından güç kesintisinin kapıların açılmasını engellediği şüphesi ağırlık kazandı.
Benzer bir trajedi ABD’de de yaşandı. 2024 yılında bir Tesla Cybertruck’ın ağaca çarpıp alev aldığı kazada, yangın nedeniyle elektrikli kapı sisteminin enerjisi kesildi. Polis raporlarına göre çıkış yolu bulamayan dört yolcu araçta mahsur kaldı ve üçü hayatını kaybetti. Ölen gencin ailesi Tesla’ya dava açtı.
Tesla başlattı, sektörün yüzde 60'ı benimsedi
Gövdeye gömülü olan ve kullanıldığında dışarı çıkan (pop-out) kapı kolları, ilk kez Elon Musk’ın 2012 yılında piyasaya sürdüğü Tesla Model S ile popüler hale gelmişti. Sürtünmeyi azaltarak aracın menzilini ve verimliliğini artırmayı hedefleyen bu tasarım, kısa sürede sektör standardına dönüştü.
Hükümet kontrolündeki China Daily gazetesinin verilerine göre, Çin’de en çok satan ilk 100 "yeni enerji aracı" (elektrikli, hibrit ve yakıt hücreli araçlar) modelinin yaklaşık yüzde 60’ı bu gizli kapı kollarını kullanıyor. Dolayısıyla yeni yasağın, Çinli otomobil üreticilerini geniş çaplı bir yeniden tasarım sürecine zorlayacağı belirtiliyor.
Dünya genelinde inceleme altındaydı
Çin’in bu hamlesinin, ülkenin küresel otomotiv endüstrisindeki devasa ağırlığı nedeniyle dünya genelinde domino etkisi yaratması bekleniyor. Geçtiğimiz ay açıklanan veriler, Çinli BYD’nin yıllık satışlarda Tesla’yı geçerek liderliğe oturduğunu ve Çinli markaların küresel operasyonlarını hızla büyüttüğünü ortaya koymuştu.
Öte yandan gizli kapı kolları halihazırda Batı dünyasında da inceleme altında. ABD Ulusal Karayolu Trafik Güvenliği İdaresi (NHTSA), kasım ayında Tesla’nın amiral gemisi 2021 Model Y araçlarındaki kapı kollarına yönelik bir soruşturma başlattı. Kurum, kapı kollarının aniden çalışmayı durdurarak çocukların araç içinde mahsur kaldığına dair dokuz şikayet aldığını, dört vakada araç sahiplerinin çocukları kurtarmak için camları kırmak zorunda kaldığını bildirdi. Avrupa’daki yetkililerin de benzer güvenlik kuralları üzerinde çalıştığı belirtiliyor.