Google'ın Avrupa'daki iş uygulamalarına yönelik on yıllardır süren baskı yeni bir aşamaya giriyor. Şirket, yeni AB mevzuatı kapsamında açılan ilk davayı kaybetti. Bu durum, 10 milyar dolara varan tazminat talepli özel davaların önünü açıyor.
Alphabet'in arama devi, 2017'den bu yana milyarlarca dolarlık AB cezası ödedi. Şirket şimdi Avrupa genelindeki daha küçük rakiplerinden gelen davalarla karşı karşıya. Altı farklı ülkede açılan davalar, avukatlar ve finansörler tarafından yakından takip ediliyor.
Dava dalgası büyüyor
Süreç, Dijital Piyasalar Yasası (DMA) kapsamında şirkete kesilen 1 milyar dolarlık cezanın ardından hızlandı. Google, kendi hizmetlerini kayırmakla suçlanıyor. Ayrıca şirket, uygulama geliştiricilerin kullanıcıları daha ucuz seçeneklere yönlendirmesini engellemekle eleştiriliyor.
Hukukçular, devam eden bu ihlal tespitinin daha fazla tarafı dava açmaya cesaretlendirebileceğini belirtiyor. Alman fiyat karşılaştırma platformu Idealo'ya danışmanlık yapan Thomas Hoppner, "Bunun yeni bir dava dalgasını tetikleyeceğini düşünüyorum." dedi.
Bir Berlin mahkemesi kasım ayında Idealo'ya 465 milyon euro tazminat ödenmesine karar verdi. Bu rakam, Almanya'da bir mahkemenin antitröst ihlali için verdiği en büyük ceza oldu.
Hoppner, uzmanlaşmış arama şirketlerinin sadece DMA dönemi için değil, DMA ihlallerinden önceki yıllar için de tazminat talep edebileceğini söyledi.
Şirketten cezalara itiraz
Google ise iddiaların hiçbir dayanağı olmadığını savunuyor. Bir Google sözcüsü, "Kendi ürünlerine yatırım yapmak yerine ödeme peşinde koşan şirketler tarafından açılan bu davalara kesinlikle katılmıyoruz." ifadesini kullandı.
Tazminat talepleri, Google'ın yapay zeka harcamalarının nakit tüketimini artırdığı bir döneme denk geldi. Alphabet'in serbest nakit akışı, halka açık bir şirket olarak ilk kez ikinci çeyrekte negatife düştü.
Bu davalar, düzenleyicilerin büyük teknoloji şirketlerine karşı sert bir tutum sergilediği son on yılda Google'a kesilen 10,4 milyar euroluk AB cezalarının üzerine geliyor. Özel davalar farklı aşamalarda devam ediyor ve yenileri hazırlanıyor.
Google, 2008 yılında kendi karşılaştırmalı alışveriş hizmetini arama sonuçlarında öne çıkarmaya başladı. Bunun üzerine rakip sitelere giden trafik hızla düştü. Bu durum, 2017'de 2,42 milyar euro cezayla sonuçlanan bir AB soruşturmasını tetikledi. Şirket karara itiraz etti ancak geçen yıl Avrupa'nın en yüksek mahkemesinde davayı kaybetti.
Rakipler tazminat peşinde
İngiltere merkezli Foundem, başından beri davasını sürdürüyor. İsveçli PriceRunner, Google'ın itirazının reddedilmesinin ardından 2022'de milyarlarca dolarlık bir dava açtı. Kelkoo ise çeşitli iddialarla milyarlarca sterlin tazminat talep ediyor.
Kelkoo CEO'su Richard Stables, "Bunun bugüne kadar Google'ın hala kendi ürünlerini öne çıkardığını gösterdiği için, DMA kararından bir miktar etkileneceğini umuyoruz." şeklinde konuştu.
LitFin şirketinin operasyon direktörü Matej Pardo da bu görüşü destekledi. Pardo, "Şu anda açılmış çok sayıda dava var ve muhtemelen daha fazlası da hazırlanıyor." değerlendirmesini yaptı. LitFin, Amsterdam'da Google'a dava açan ve 1 milyar doların üzerinde tazminat talep eden iki grubu destekliyor.
İtalya merkezli Moltiply Group ise 2,97 milyar euro tazminat istiyor. Şirketin başkanı Marco Pescarmona, "DMA çok iyi bir mevzuat. Belki de kusuru, o kadar etkili olması ki kullanmaya korkmalarıdır." dedi.
Google'ın geçen hafta aldığı cezalar, rekabete aykırı uygulamalar nedeniyle aldığı beşinci ve altıncı cezalar oldu. Geçen ay şirket, Android işletim sistemini rakiplerini engellemek için kullandığı gerekçesiyle verilen 4,1 milyar euroluk rekora imza atan cezaya karşı yürüttüğü savaşı kaybetti.
Hukukçular, davaların yıllarca sürebileceği göz önüne alındığında Google'ın zamana güvendiğini söylüyor. Alışveriş davasında, iddia edilen ihlaller ile Google'ın tükenen itirazları arasında yaklaşık yirmi yıl geçti.
Pardo, "O zamana kadar birçok piyasayı çoktan tekelleştirmiş oluyorlar." diyerek cezaları iş yapmanın bir maliyeti olarak nitelendirdi.
PriceRunner davasında Stockholm mahkemesi temmuz ayında Google'ın faiziyle birlikte yaklaşık 1,97 milyar dolar ödemesine karar verdi. Klarna'nın avukatı Pontus Scherp, "Bir temyizin bir yıldan fazla ve muhtemelen yıllarca sürmesini bekleyebiliriz." ifadesini kullandı.