Hepimizin mükemmel kesime, mükemmel renge ve sanki bizim için yapılmış gibi hissettiren tarza sahip bir kot pantolonu vardır. Ancak biraz daha yakından baktığımızda, bu sürecin göründüğü kadar mükemmel olmadığını fark edebiliriz. Neden mi? Çünkü tek bir kot pantolonu üretmek için yaklaşık 3,781 litre[i] su gerekiyor, bu miktar da ortalama 50 küveti[ii] doldurabiliyor! Sektör büyümeye devam ettikçe giysi üretiminin çevresel maliyeti artarken özellikle de su israfı, giderek daha acil bir sorun haline gelmeye devam ediyor. Bu israfı azaltmak, moda sektörü için daha sürdürülebilir bir gelecek yaratmada kritik öneme sahip.
Tekstil sektörü üretim süreçleri nedeniyle Türkiye'de de önemli çevresel etkiler yaratıyor. Türkiye'de, evsel ve endüstriyel atıklar birlikte ele alındığında, yılda 600 bin ton tekstilin iii çöpe gittiği toplamda ise 1,8 milyon ton iv tekstil üretildiği görülüyor.
Amerika Birleşik Devletleri Çevre Koruma Ajansı tarafından hazırlanan bir rapor; depolama alanlarının %5'inin tekstil atıklarından oluştuğunu, bu atıkların yüzde 15'inin geri dönüştürülebildiğini, geri kalanının ise çöplüklere gönderildiğinin altını çiziyor v. Çöpe atılan tekstil atıklarının geri kazanılması ise önemli bir enerji tasarrufu potansiyeli sunuyor. Kısa süre önce yapılan bir araştırmaya göre; sadece çöpe giden polyester ve pamuklu ürünler yeniden kullanılsaydı, Türkiye pamuktan yılda yaklaşık 13,1 milyar kilowatt saat, polyesterden ise 14 milyar kilowatt saat tasarruf sağlayabilirdi vi.
Türkiye’nin uluslararası ticaretteki güçlü konumu, sürdürülebilir dönüşüm potansiyelini de artırıyor. Piyasa analizleri ve raporlar sürdürülebilirliğin artan öneminin altını çiziyor. Analizlerin odak noktasında; teknoloji kullanımı, geri dönüştürülmüş malzemelerin benimsenmesi, su ve enerji verimliliğine yönelik yatırımlar ile organik ham maddelerin kullanımının artırılması yer alıyor.
Araştırmalara göre, küresel tekstil otomasyon pazarı 2025-2029 yılları arasında yıllık ortalama yüzde 3,2 büyüme oranıyla 664 milyon dolar hacmine ulaşacak vii. Bu paralelde Türkiye'nin önünde de; sürdürülebilir modaya geçiş, çevresel etkiyi azaltmak ve uluslararası rekabet gücünü korumak gibi önemli konu başlıkları bulunuyor.
Tüm dünyada giysilerin yüzde 1'inden azı geri dönüştürülüyor
Giysi üretiminin küresel su kirliliğinin yüzde 20'sinden sorumlu olduğu tahmin ediliyor viii. AB'de bu endüstri kişi başına 355 kilogram karbondioksit emisyonuna neden oluyor ix. Avrupa Parlamentosu Araştırma Servisi'ne göre ise giysilerin yüzde 1'inden azı geri dönüştürülüyor x.
Giysi üretiminde su israfı ham maddelerle başlıyor. Tekstil ürünleri çok fazla su gerektiren pamuktan dokunuyor. Sadece 1 kilogram ham pamuk üretmek 7 bin ile 29 bin litre arasında su gerektirirken xi, tahıl üretimi kilogram başına sadece yaklaşık 1.827 litre xii suya ihtiyaç duyuyor, boyanmış pamuk ise kilogram başına 150 litreye kadar su gerektirebiliyor xiii.
Monna Lisa su kullanımını yüzde 97'ye kadar azaltıyor
Pigment mürekkep kullanan Epson Monna Lisa ML-13000 gibi bazı modern dijital yazıcılar tüm süreci basitleştiriyor ve su tüketimini geleneksel tekstil baskı yöntemlerine kıyasla yüzde 97'ye kadar azaltıyor xiv.
Dijital tekstil baskısı aynı zamanda butik üretime de olanak tanıyor. Bu sayede; düşük baskı hacimleri için uygun olmayan ve genellikle aşırı üretime yol açan geleneksel analog süreçlerin neden olduğu gereksiz su ve tekstil atıkları ortadan kaldırılmış oluyor.
Bu tipteki dijital yazıcılar kompakt yapılarıyla ihtiyaç duyulan her yere kolayca yerleştirilebiliyor; bu özellikleri de tedarik zincirini kısaltarak tüketim noktasına yakın üretimi mümkün kılıyor. Cihazların kompakt yapıları aynı zamanda nakliye gereksinimlerini de azaltıyor.
“Dry Fiber Teknolojisi” kullanılmış giysilerin geri dönüşümünü sağlıyor
Epson’un araştırmaları baskı teknolojisinin ötesine uzanıyor. Dry Fiber Teknolojisi prototipi, kullanılmış tekstil ürünlerini su kullanmadan yeniden kullanılabilir elyaflara dönüştürüyor ve bu elyaflar sadece orta düzeyde nem kullanılarak dokunmamış kumaşlara dönüştürülebiliyor xv. Bu teknoloji benimsenirse, endüstrinin iki büyük sorununun çözümüne yardımcı olabilir: "Üretim için gereken yüksek su hacminin azaltılması ve giysilerin geri dönüşümü".
Moda tasarımcısı Yuima Nakazato ve “Dry Fiber Teknolojisi”
Japon moda tasarımcısı Yuima Nakazato, bu teknolojinin potansiyelini göstermek için haute couture çalışmalarına kullanılmış giysilerden oluşan dokunmamış kumaşı entegre eden bir teknik uyguladı ve bu kumaş, Paris Haute Couture Haftası'nda sergilendi. Dry Fiber Teknolojisi, Yuima Nakazato'nun daha düşük çevresel etkiye sahip, malzemenin döngüselliğinden yararlanan ve yüksek kaliteli, özel tasarım kıyafetler sunan bir üretim süreci izlemesini sağlıyor.
Bir dahaki sefere bir giysi seçerken bu ürünün arkasındaki inovasyonu düşünün. Bilinçli seçimlerin, sorumlu üretimi teşvik ettiğini ve bu bilincin çevremizi gelecek nesil için korumaya yardımcı olduğu düşünün.
Epson'un tekstil endüstrisine yönelik inovasyonları hakkında daha fazla bilgi almak için tıklayınız.
Kaynaklar
i What is ‘circular denim’ and why are top brands redesigning jeans?
ii Waterwise, Water – The Facts: “Bir banyoda genellikle yaklaşık 80 litre su kullanır…”; bu ifade, Come Rain or Shine adlı kitapta da doğrulanmıştır (“tam bir banyo genellikle 80-100 litre su kullanır”).
iii https://www.tekstilisveren.org.tr/haberler/tekstilde-geri-doenuesuem-trend-degil-bir-zorunluluk
iv https://www.tekstilisveren.org.tr/haberler/tekstilde-geri-doenuesuem-trend-degil-bir-zorunluluk
v https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/900077
vi https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2915423
vii https://www.iteks.com/haberler/tekstil-otomasyonunda-devrim-2029-hizli-buyume
viii European Parliament, The impact of textile production and waste on the environment (infographics)
ix European Parliament, The impact of textile production and waste on the environment (infographics)
x EPRS, Textiles and the environment
xi Florida State University, Clothed in Conservation: Fashion & Water
-
WWF, Thirsty Crops report (Tablo A: Su yoğun bitkiler). Bu aralık (7.000–29.000 L/kg), yeşil ve mavi suyun birlikte ele alındığı eski küresel tahminleri yansıtmaktadır.
-
International Cotton Advisory Committee (ICAC), 2020-2024 Dönemi Pamuk Üretiminde Su Ayak İzi. 38 ülke genelinde yapılan son analizler, küresel ortalamanın ≈6.238 L/kg (yağmur ≈4.690 L, sulama ≈1.593 L) olduğunu göstermekte olup, pamuğun hala yüksek oranda su gerektiren bir üretim olduğunu ortaya koymaktadır.
xii Key figure of the week: the water footprint for cereal production
-
Schreier, H. (2006). Water and Agriculture: Hasattan Önce Su Toplamak: Tahıllar için tahmini değer ≈1.000 L/kg
xiii Decathlon Sustainability, Why does it take so much water to make a cloth? “Ortalama olarak, boyanan her bir kilo tekstil ürünü için 100 ila 150 litre suya ihtiyaç duyulmaktadır.” Bu rakam, gerçek ölçüm verilerinden daha düşüktür. World Bank PaCT data Boyahane suyu tüketiminin ortalama 136 L/kg (SD ~70,6) olduğu; toplam proses yeraltı suyu kullanımının ise 164 L/kg (SD ~81,8) olduğu gösterilmiştir.
xiv https://www.epson.jp/products/textile/ / Fuluhashi Çevre Enstitüsü, 2024 "Dijital Tekstil Baskısında Doğrudan Su Girişi Hakkında Rapor"
xv Dry Fiber Technology - Epson