TCMB’de Yardımcı Ekonomist Aysu Çelgin ile Kıdemli Ekonomist Fethi Öğünç’ün kaleme aldığı “2025 Yılı Hizmet Fiyatlarına Yakın Mercek: Alt Kalemler Ne Anlatıyor?” başlıklı yazı, Merkezin Güncesi platformunda yayımlandı.
Analize göre 2025 yılı sonunda tüketici enflasyonu yüzde 30,9 olarak gerçekleşirken, mal grubu fiyat artışı yüzde 25’te kaldı. Buna karşın hizmet enflasyonu yüzde 44 ile yüksek seyrini sürdürdü. Beşli düzeyde yapılan sıralamada, en fazla fiyat artışı kaydeden ilk 30 kalemin 19’unun hizmet grubunda yer alması bu ayrışmayı net biçimde ortaya koydu.
Hizmetler cephesinde üç ana başlık öne çıktı: eğitim, kiralar ve yerel nitelikli, rekabetin sınırlı olduğu hizmet kalemleri.
Eğitimde endeksleme etkisi
2025’te fiyat artışının en belirgin olduğu alanların başında eğitim hizmetleri geldi. Uzun vadeli karşılaştırmalar, bu alandaki fiyatların genel enflasyonun üzerinde seyrettiğini gösteriyor. 2019 sonuna kıyasla tüketici fiyatları yaklaşık 8 kat artarken, eğitim hizmetleri fiyatları 10 kata ulaştı. Üniversite ücretleri ise 15,1 katlık artışla dikkat çekti.
Bu görünümde, eğitim ücretlerinin geçmiş enflasyona endekslenmesine dayalı düzenlemelerin etkili olduğu vurgulandı. Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği’nde 5 Eylül 2025’te yapılan değişiklikle, fiyat artışlarının son 24 ay yerine son 12 ayı esas alacak şekilde güncellenmesi, enflasyona duyarlılığı azaltan bir adım olarak değerlendirildi. TCMB’ye göre bu düzenleme, dezenflasyon sürecine destek sağlayabilecek nitelikte.
Kirada yavaş ama aşağı yönlü eğilim
Hizmet enflasyonunu yukarıda tutan bir diğer kalem kiralar oldu. Deprem sonrası konut arzındaki daralma, kentsel dönüşüm süreci, demografik gelişmeler ve sözleşmelerin çoğunlukla yılda bir kez geçmiş enflasyona endekslenerek yenilenmesi, kira enflasyonunda belirgin bir atalet yarattı.
Analizde, para politikasının konut piyasasına etkisinin gecikmeli olduğu, arz artırıcı adımların ise orta ve uzun vadede sonuç verdiği hatırlatıldı. Buna rağmen, mevsim etkilerinden arındırılmış veriler ile öncü göstergeler, kira artışlarında ana eğilimin aşağı yönlü seyrettiğine işaret ediyor.
Yerel hizmetlerde fiyat katılığı
Üçüncü grubu ise rekabetin görece sınırlı olduğu yerel hizmetler oluşturdu. Berber ve kuaför hizmetleri, gündelikçi, veteriner, kuru temizleme ve ayakkabı tamiri gibi kalemlerin yanı sıra şehir içi ulaşım hizmetleri bu başlık altında değerlendirildi. Bu alanlarda fiyatların çoğu zaman yerel yönetimlerin idari veya yarı idari kararlarıyla şekillendiği belirtildi.
Emek yoğun yapıya sahip bu hizmetlerde, sunulan kapasitenin sınırlı olması verimlilik artışını zorlaştırıyor. Gelir beklentileri, satın alma gücünü koruma isteği ve tüketicilerin ikame seçeneklerinin kısıtlı olması, fiyat artışlarının kalıcı hale gelmesine neden oluyor. Bu durum, hizmet enflasyonunun mal enflasyonuna kıyasla daha dirençli seyretmesinde belirleyici rol oynuyor.
Enflasyona katkı hâlâ yüksek
TCMB’nin hesaplamalarına göre eğitim, kira ve yerel nitelikli hizmet kalemlerinin tüketici enflasyonuna toplam katkısı, 2024’ün Mayıs–Haziran döneminde 11,3 puan ile zirve yaptı. 2025 yılı sonunda bu katkı 7,8 puana gerilese de yüksek seviyesini korudu.
Yıl sonu itibarıyla kira enflasyonunun katkısı 4,2 puan, eğitimin 1,5 puan, yerel ve rekabeti sınırlı hizmetlerin katkısı ise 2,1 puan olarak hesaplandı. İncelenen bu kalemler, toplam tüketici enflasyonunun yaklaşık dörtte birini oluşturdu.
Dezenflasyon sürecinin zorlu alanı
Sonuç bölümünde, 2025’te hizmet enflasyonunun yüksek seyrinde eğitim ve kiraların yanı sıra yerel nitelikli hizmetlerin belirleyici olduğu vurgulandı. Eğitim alanındaki düzenlemenin dezenflasyon sürecine destek vermesi beklenirken, kira piyasasında da aşağı yönlü sinyallerin güçlendiği ifade edildi.
Buna karşılık şehir içi taşımacılık, berber ve kuaför hizmetleri, gündelikçi ve kuru temizleme gibi alanlarda fiyat katılıklarının devam ettiği belirtildi. TCMB’ye göre bu katılıklar, enflasyonun düşüş hızını sınırlayan ve dezenflasyon sürecini zorlaştıran temel unsurlar arasında yer alıyor.