Bugünlerde X’te, bir dönem kriptonun dahi çocuğu olarak anılan Sam Bankman-Fried’ın girişim “dehasına” hayranlık duyan birçok gönderi paylaşılıyor. Bu paylaşımlara göre eğer FTX çökmeseydi, kurucusu şimdiye kadar gelmiş en büyük girişim yatırımcılarından biri olarak anılabilirdi. Anthropic, Cursor, Robinhood kripto imparatorluğu zirvedeyken Bankman-Fried’ın yaptığı yüzlerce yatırımdan sadece birkaçıydı.
Silikon Vadisi'nin önde gelen iki yapay zeka şirketi hakkında konuşan Scale Venture Partners ortağı Rory O’Driscoll, “Sam’in Anthropic ve Cursor’a erken yatırım yapmış olması inanılmaz” diyor. Yapay zeka kodlama uzmanı Cursor, yakın zamanda SpaceX ile, şirket değerini 60 milyar dolara çıkarabilecek bir anlaşma yaptı. Yapay zekanın liderlerinden biri olan Anthropic’e 900 milyar dolar değer biçiliyor. Tabii Bankman-Fried’ın kimin parasını yatırdığı bir muamma. Bir zamanlar “bir sonraki Warren Buffett” olarak anılan isim, tarihin en büyük finansal dolandırıcılıklarından birini organize etmek ve bu yatırımları finanse etmek için FTX müşterilerinden 8 milyar dolardan fazla çalmak suçlarından Kaliforniya, San Pedro’da 25 yıllık hapis cezasını çekiyor. Aralık 2022’de tutuklanmadan önce Forbes 400 kapağında yer almış ve servetinin 24 milyar dolar olduğu tahmin edilmişti.
Yatırım çılgınlığı
FTX, 2019’da kuruldu ve yaklaşık 2 milyar dolarlık girişim sermayesi topladı. Kripto borsası hızla dünyanın en büyüklerinden biri haline geldi. Bitcoin, o dönem için şaşırtıcı olan yaklaşık 69 bin dolarlık zirveye doğru koşuyordu ve FTX, borsaların yaptığı gibi her işlemden ücret alarak para basıyordu. Bankman-Fried’ın ticaret firması Alameda Research de yükseliyordu ve kripto ile ötesinde riskli bahisler yapıyordu. Nakit bolluğuyla, Bankman-Fried bir yatırım çılgınlığına girişti.
Solana blokzincirinin erken destekçilerinden biri olarak, 2020 ve 2021’de yaklaşık 60 milyon SOL token topladı. Ertesi yıl, FTX’in çöküşünden sadece aylar önce, Bankman-Fried Anthropic’te 500 milyon dolara yüzde 13,56’lık bir hisse satın aldı (sonraki fonlamalarla bu oran yaklaşık yüzde 8’e düştü). Ayrıca Cursor’a ilk yatırımlardan birini yaptı ve yüzde 5 hisse için 200 bin dolar ödedi. Ardından kripto borsası, girişim sermayesi firması K5 Global’e 700 milyon dolar yatırdı. Bunun yaklaşık 200 milyon doları K5 tarafından SpaceX’e yatırıldı. Son büyük tahsislerinden biri ise Robinhood’da 648 milyon dolara yüzde 7,6’lık hisse almak oldu.
FTX’in iflas masası bu portföyü satmamış olsaydı yalnızca bu birkaç amiral gemisi yatırım bugün yaklaşık 100 milyar dolar değerinde olacaktı.
Anthropic’ten 160 kat getiri elde edebilirdi
Özel piyasa tahminlerinin üst bandına göre (1 trilyon dolar), yalnızca Anthropic hissesi 80 milyar dolar değerinde olurdu; bu da Bankman-Fried’in 500 milyon dolarlık yatırımına 160 kat getiri anlamına gelir. K5 Global üzerinden dolaylı SpaceX yatırımı da eklendiğinde, bu pozisyon K5’in değerlemesine bağlı olarak 15 milyar dolara, yani yaklaşık 75 katına ulaşabilir. SpaceX, 2 trilyon dolarlık değerleme hedefiyle tarihin en büyük halka arzına hazırlanıyor.
Cursor yatırımı ise artık 3 milyar dolar değerinde, bu da 15 bin kat getiri demek. SpaceX, yakın zamanda yıl içinde şirketi 60 milyar dolara satın alma opsiyonu içeren bir anlaşma yaptığını duyurdu. Bankman-Fried’ın Robinhood hisseleri de şirketin 66 milyar dolarlık mevcut piyasa değerine göre yaklaşık 5 milyar dolar eklerdi. Solana varlıkları da yaklaşık 5 milyar dolar ederdi yani yaklaşık 27 kat kazanç. Subprime mortgage krizini öngörmesiyle tanınan Michael Burry, “Eğer Sam Bankman-Fried yasa dışı hiçbir şey yapmasaydı, tarihin en iyi risk sermayedari olabilirdi. Bunun yerine cezaevinden tweet atıyor” dedi.
FTX’in çöküşü
Kasım 2022’ye gelindiğinde, FTX bir likidite kriziyle karşı karşıyaydı. Müşteriler paralarını çekmeye çalışıyordu ve yıllarca kriptonun yardımsever dahi çocuğu imajını besleyen Bankman-Fried, CEO’luk görevinden istifa etti. Şirket iflas başvurusunda bulundu. Araştırmacılar ve iflas avukatlarının bulduğu şey yalnızca başarısız bir borsa değil, 8 milyar dolarlık bir açık oldu. Savcılar daha sonra Bankman-Fried’ın müşteri mevduatlarını kişisel kumbara gibi kullanarak yatırımlar, siyasi bağışlar, lüks gayrimenkuller ve Alameda Research’ün zararlarını finanse etmek için harcadığını ileri sürdü.
Temizlik büyük ölçüde, çöküşten önce de FTX’i temsil etmiş olan Sullivan & Cromwell hukuk firmasının iflas avukatlarına kaldı. 2023 ve 2024 boyunca, Bankman-Fried’ın imparatorluğunun kalıntılarını, girişim portföyü dahil olmak üzere tasfiye ettiler. Başlangıçta bu tasfiye, modern finansın en çarpıcı iflaslarından birinde nadir bir parlak nokta
gibi görünüyordu. FTX’in bazı varlıkları o kadar hızlı değer kazandı ki müşterilerin borsada dondurulmuş paralarının dolar karşılığından fazlasını geri alma ihtimali doğdu. Bu büyük bir iflasta neredeyse görülmemiş bir sonuç.
Çok ucuza mı satıldılar?
Ancak bazı yatırımcılar, iflas masasının nakdi hızlıca iade etme telaşıyla varlıkları çok erken ve çok ucuza satarak milyarlarca dolarlık gelecekteki değeri yok ettiğini savundu. Anthropic hissesinin satışı bunun en çarpıcı örneğiydi. FTX, bu hisseleri yaklaşık 1,3 milyar dolara sattı; alıcılar arasında Abu Dabi’nin egemen varlık fonu Mubadala’nın bir birimi, Jane Street (Bankman-Fried’in eski işvereni), Fidelity Management ve HOF Capital gibi kurumsal yatırımcılar vardı. O dönemde anlaşma oldukça kârlı görünüyordu. Geriye dönüp bakıldığında, Anthropic’in değerlemesi fırladıkça bunun tarihin en büyük “akbaba yatırımlarından” biri olduğu anlaşılıyor.
İflas masası ayrıca SOL tokenlarını da ciddi indirimlerle sattı. Bunun başlıca nedeni tokenların dört yıllık bir hakediş takvimine tabi olmasıydı. Alıcılar arasında milyarder Mike Novogratz’ın Galaxy Digital’i, Pantera Capital, Brevan Howard Digital ve blokzincirin büyümesini denetleyen Solana Foundation gibi kripto ve girişim yatırım dünyasının en sofistike isimleri vardı.
Bankman-Fried ile bağlantılı Robinhood hisselerine ABD Marshals Service el koydu ve daha sonra Robinhood tarafından geri satın alındı. Cursor’daki yüzde 5 hisse, açıklanmayan alıcılara 2022’deki ilk yatırım değerinden satıldı. FTX, SpaceX hisseleri satın almış olan K5 Global’e dava açarak fonlarını geri almaya çalıştı ancak sonunda firmadaki payını korumayı kabul etti. Eğer SpaceX 2 trilyon dolar değerlemeyle halka arz edilirse, bu pozisyon iflas masasına ve nihayetinde alacaklılara milyarlarca dolar kazandırabilir.
Bankman-Fried’ın avukatları ceza davası sırasında bunu bir savunma unsuru olarak kullanmaya çalıştı. FTX varlıklarının değer artışını ve müşterilerin tam olarak geri ödeme alma ihtimalini, zararın savcıların iddia ettiği kadar büyük olmadığının kanıtı olarak gösterdiler. Ancak tazminat, beraat anlamına gelmez. Forbes en son Bankman-Fried’in net servetini tahmin ettiğinde servetinin büyük kısmı FTX’teki hisselerinden, borsaya bağlı FTT tokenından ve kripto varlıklarından geliyordu. Bugün FTX hissesi ve FTT neredeyse değersiz. Ayrıca Bankman-Fried’ın kontrol ettiği düşünülen bazı kripto varlıkların, onun talimatıyla FTX müşteri fonlarını kullanan Alameda Research tarafından tutulmuş olabileceği için bugün net servetinin ne olacağını tahmin etmek zor. FTX ayakta kalsaydı, Bankman-Fried’ın bugün dünyanın en zengin insanlarından biri olması oldukça muhtemeldi. Ancak temel gerçeği göz ardı etmemek gerekiyor. Bu portföy dolandırıcılıktan bağımsız değildi; aksine onun bir yan ürünüydü.