Olayların merkezinde, değeri yaklaşık 11 milyon dolar olan 6,43 karatlık nadir mavi bir elmas bulunuyor. New York merkezli Scarselli Diamonds, bu taşı Ocak 2025’te Lugano Diamonds’ın Miami’deki salonuna konsinye olarak gönderdiğini, ancak elmasın geri verilmediğini belirterek Lugano, Compass ve Lloyd’s of London aleyhine 13,5 milyon dolarlık dava açtı. Lugano ise eski CEO’su Mordechai Moti Ferder’i elması çalmakla suçluyor.
Nisan ayında Forbes’un Ferder ve Lugano’nun başarısını haber yapmasından sadece birkaç gün sonra, Lugano’nun ana şirketi olan yatırım firması Compass Diversified’ın, yıldız CEO’nun stokları nasıl finanse ettiğine daha yakından bakması gerektiğine dair bir ihbar aldı. Bu sırada şık elmas patronu, memleketi İsrail’i ziyaret ediyordu ve bir daha geri dönmedi. Compass, Lugano’daki diğer yöneticilerle birlikte hızla bir adli muhasebe incelemesi başlattı ve satışlarda, satış maliyetlerinde, stoklarda ve alacak hesaplarında usulsüzlükler tespit etti.
İnceleme sonucunda Ferder’in, bildirilen gelirleri şişirmek için sahte satış işlemleri yarattığı, ya var olmayan ya da Lugano’ya ait olmayan stokları sattığı ve Lugano’nun bilançosu dışında tutulan, üçüncü taraflarla yapılmış çok sayıda raporlanmamış finansman anlaşmasına girdiği belirlendi.
13,5 milyon dolarlık dava
Artık yönetimi, bir önceki yıl Lugano’ya katılmış olan eski Bulgari yöneticisi Josh Gaynor’un devraldığı dönem mayıs ayında Lugano, Scarselli’nin mavi elması da dahil olmak üzere çok sayıda elmasın nerede olduğunun bilinmediğini kabul etti. Scarselli, iki ay sonra Orange County Yüksek Mahkemesi’nde Lugano, Compass ve Lloyd’s aleyhine 13,5 milyon dolarlık dava açtı ve dava dilekçesinde kayıp mavi elması “on yıllar boyunca eşi benzeri görülmeyebilecek bir değerli taş” olarak tanımladı. Mücevhercinin sahibi Davide Scarselli, Lugano’nun kendilerine 1,5 milyon dolar veya daha fazla borcu olduğunu iddia eden yaklaşık iki düzine elmas yatırımcısından biri.
Ferder’e karşı açtığı davada Londra, Connecticut ve Washington D.C.’deki showroom’larını kapatan ancak hala altı şube ile gezici bir binicilik butiği işleten Lugano, eski CEO’yu mavi elması çalmakla suçladı. Lugano, kasım ayında iflas koruması başvurusunda bulundu. Ocak ayının ortasında ise perakende tasfiye uzmanı Gordon Brothers’ın bir bölümüne satıldı.
En büyük zararı yatırım firması gördü
Lugano’daki iddia edilen dolandırıcılıktan birçok kaybeden olsa da en büyüğü halka açık bir yatırım firması olan (genellikle CODI diye anılan) Compass Diversified oldu. Compass, Sterno Products gibi konserve yakıt üreten orta ölçekli şirketlerde kontrol hisselerine sahip. Eylül 2021’de Compass, Newport Beach, Kaliforniya merkezli mücevhercinin yüzde 60 hissesi için Ferder’e 198 milyon dolar nakit ödedi. Compass CEO’su Elias Sabo, satın alımdan kısa süre sonra “Lugano, müşterilerine önemli değer sağlayan yıkıcı bir iş modeline sahip ve bunun CODI’nin kolektif büyüme potansiyelini hızlandıracak dönüşümümüzün üzerine inşa edileceğine inanıyoruz” demişti. O dönemde Compass yükselişteydi; piyasa değeri Aralık 2021’de 2 milyar dolarla zirveye ulaştı.
Birkaç yıl boyunca Lugano, Compass portföyünde parlayan bir mücevher gibi göründü. Mike Bloomberg’in kızı Georgina’nın yanı sıra milyarder Sheila Johnson’ın yer aldığı reklamlar yayınladı. Ayrıca, Orange County’deki bir müzik okuluna 1 milyon dolar ve Orange County Sanat Müzesi’nin 10 yıl boyunca ücretsiz olmasını sağlamak için 2,5 milyon dolar da dahil olmak üzere, onlarca sivil toplum kuruluşuna toplam 30 milyon dolar bağışlayacak kadar güçlü görünüyordu. Gelirleri 2024’te yüzde 50 artarak 471 milyon dolara yükseldi.
Lugano’dan gelen bu güçlü sonuçlar, Connecticut, Greenwich merkezli Compass’ın diğer farklı iş kollarını finanse etmesini kolaylaştırdı. Şirketin halihazırda sekiz şirkette hissesi bulunuyor; bunlar arasında Sterno’nun yanı sıra Patagonia, Helly Hansen ve Lululemon gibi markaların kaz tüyü montlarında kullanılan yalıtım malzemelerini üreten PrimaLoft ve kadın hijyen ürünleri markası Honey Pot yer alıyor.
Mini-Berkshire Hathaway planı
Forbes, bir yıl önce Compass CEO’su Sabo’ya bu tür bir şirketler topluluğundan ne kazanıldığını sordu. Daha önce CIBC Oppenheimer’da ve milyarder Tom Barrack’ın hedge fonu Colony Capital’de görev yapmış olan Sabo, 1998’de 27 yaşındayken Compass’a katıldı. Yirmi yıl sonra, boş zamanlarında araba yarışıyla tanınan bu yönetici, o dönemde değeri yaklaşık 1 milyar dolar olan Compass’ın CEO’su oldu. Yanıtı şöyleydi: “Çok basit ifade etmek gerekirse, her biri ayrı ayrı 50 milyon dolar FAVÖK üreten on işletmeyi finanse edersem, bu, hepsini birlikte 500 milyon dolarlık tek bir yapı olarak finanse etmeye kıyasla çok daha maliyetli olur.”
Sabo amacının bir tür mini-Berkshire Hathaway yaratmak olduğunu açıkladı. Ancak Berkshire’dan farklı olarak Compass, her bağlı ortaklıktan bir yönetim ücreti alıyor. SEC dosyalarının analizine göre bu ücret, her portföy şirketinin “net düzeltilmiş varlıklarının” yaklaşık yüzde 2’si; ayrıca özkaynak karlılığı üç yıl üst üste yüzde 12’yi aşarsa, varlıkların yüzde 0,25’i oranında bir teşvik yönetim ücreti alınıyor. Yönetim, bir portföy şirketinden çıkış yapıldığında elde edilen karın da yüzde 20’sini alıyor. Bir miktar esneklik olduğu görülüyor: Örneğin PrimaLoft, 2023’te yüzde 1’lik bir ücret üzerinde pazarlık yaptı. Lugano örneğinde ise varlıklar büyük ölçüde stoklardan oluşuyordu ve 2024 sonu itibarıyla Compass’tan alınan 660 milyon dolarlık kredilerin desteğiyle stokların değeri 700 milyon dolara ulaşmıştı. Bu durumda Sabo ve yönetim ekibi, Ferder’in giderek yok olan mücevher yığınına nezaret etmek için o yıl yaklaşık 14 milyon dolar almış olacaktı.
12,8 milyon dolarlık kardan 209 milyon dolarlık zarara
2024’ün sonlarına doğru Sabo, bu teşviklerin ekibini Lugano da dahil olmak üzere portföy şirketlerini yakından izlemeye nasıl yönlendirdiğini Forbes’a anlatmıştı. “Biz şirketlerimizin aktif sahipleriyiz. Strateji belirlemeye yardımcı oluruz. Hesap verebilirlik kültürü yaratırız” demişti. Görünen o ki bu tablo gerçek olamayacak kadar iyiydi. Lugano’nun çöküşünden bu yana, büyük ölçüde kuyumcuyu internet sitesinden silmiş olan Compass, finansal tablolarını yeniden düzenlemek zorunda kaldı. Aralık ayında, konsolide finansalların üç yılını yeniden açıkladı ve bu açıklama, Lugano’nun 2024 gelirlerinin daha önce bildirilenin yüzde 85 altında olduğunu gösterdi. Aynı zamanda Compass, 2024 konsolide gelirlerini 2,2 milyar dolardan 1,8 milyar dolara revize etti; net geliri 12,8 milyon dolarlık kardan 209 milyon dolarlık zarara döndü; bilanço varlıkları ise 750 milyon dolar azaltılarak 3,3 milyar dolara indirildi. Compass hisseleri son bir yılda yüzde 70 çöktü; şirketin piyasa değeri artık yalnızca 500 milyon dolar.
Lugano’nun iddia edilen karları olmadan Compass, toplamda 1,8 milyar dolarlık borcunu da temerrüde düşürdü; bunun yaklaşık üçte birini yıllar içinde Lugano’ya borç olarak vermişti. Compass, Bank of America ve JPMorgan Chase liderliğindeki bir kreditörler konsorsiyumundan hoşgörü anlaşmaları talep etmek zorunda kaldı. Kreditörlerin yeni koşulları arasında şunlar vardı: Compass’ın bağlı ortaklıklardan aldığı ücretleri yarıya indirmesi ve bunları çeyrek başına 10,5 milyon dolarla sınırlaması. Compass yönetimi ayrıca, Lugano’dan daha önce elde edilen 43 milyon dolarlık aşırı ücretleri hissedarlara iade etmeyi ve gelecekte hissedarlarla yapılacak kar paylaşımlarından yaklaşık 100 milyon dolar feragat ederek Lugano zararlarının yüzde 20’sini üstlenmeyi taahhüt etti.
Yatırımcılar paralarını almayı umuyor
Aldatıldığını düşünen mücevher sahipleri ve yatırımcılara gelince; hala elmaslarını ya da en azından paralarının bir kısmını geri almayı umuyorlar ve geçen haziranda Ferder’in Corona del Mar’daki evinin satışından elde edilen gelirin dondurulması için mahkeme kararı talep ediyorlar. Davacılara göre bu ev, Ferder’in bir Orange County emlak komisyoncusu ve arkadaşı tarafından kurulan bir holding şirketine, piyasa değerinin altında sayılan 7 milyon dolara satıldı. Ev şu anda 9,2 milyon dolara satışta.
Mahkeme dosyalarına eklenen sözleşme kopyalarına göre iddia edilen dolandırıcılığın özü, belirli elmaslardaki payların zengin müşterilere satılması gibi görünüyor. Müşterilere, taşlar mücevhere dönüştürüldüğünde ve nihayetinde başka bir zengin müşteriye satıldığında yüksek kar payları vaat ediliyordu. Parça satılana kadar geçen sürede ise Ferder, yatırılan sermaye üzerinden faiz ödemeyi taahhüt ediyordu.
Bu davacılardan biri olan Kristoffer Winters, 2023 ve 2024’te yaptığı elmas yatırımları için kendisine 9 milyon dolar borçlu olunduğunu iddia ediyor. Sözleşmelere göre Winters, üç elmasın yüzde 50’sini satın almak için Ferder’e 3 milyon dolar ödedi. Ferder bir alıcı bulmaya çalışırken, Winters’a anaparanın aylık yüzde 10’u oranında faiz ödemeyi vaat ettiği iddia ediliyor. Bir faiz ödemesinden sonra Winters hiçbir şey alamadığını ve şimdi Ferder’in elmaslara hiç sahip olmamış olabileceğine inandığını söylüyor.
Compass’ın SEC’e yaptığı bildirimlere göre Lugano’nun defterleri, bu tür satışlardan gelen nakit girişlerini olağan gelirler olarak yansıtıyordu. Lugano’nun anaparayı geri ödemekle ya da herhangi bir kar paylaşmakla yükümlü olduğuna dair hiçbir not yer almıyordu. Compass tarafından sonradan tutulan muhasebeciler, Ferder’in elmas anlaşmalarının geri ödenmesi gereken 184 milyon dolarlık yükümlülükler olarak yeniden düzenlenmesi gerektiğini tespit etti.
Lugano’dan geriye kalanlar, tasfiye uzmanı Gordon Brothers’ın bir bölümü olan Enhanced Retail Funding tarafından muhtemelen 200 milyon doların altında bir bedelle satın alındı. Lugano, iflas süreci içinde faaliyet göstermeye devam ediyor; Chicago ve Houston’dakiler de dahil olmak üzere birkaç mağaza ile Newport Beach’teki Fashion Island’daki amiral mağazası hala açık.