İstanbul Sanayi Odası (İSO) tarafından açıklanan Türkiye İmalat PMI verisi, temmuz ayında 47,7'ye yükselerek haziran ayındaki 47,1 seviyesinin üzerine çıktı. Buna rağmen endeksin büyüme ile daralmayı ayıran 50 puanın altında kalması, imalat sektöründeki faaliyetlerin zayıf seyrini koruduğunu gösterdi. Böylece sektörde kesintisiz yavaşlama dönemi 28 aya ulaştı.
Yeni siparişler zayıf kaldı, savaş dış talebi baskıladı
Temmuz ayında yeni siparişlerdeki gerileme devam etti. Düşüş hızı önceki aya göre yavaşlasa da talepteki zayıflık belirginliğini korudu. Firmalar, siparişlerdeki daralmayı zorlu piyasa koşulları ve fiyat baskılarıyla ilişkilendirirken, Orta Doğu'da devam eden savaşın özellikle ihracat talebi üzerinde olumsuz etki yarattığını vurguladı.
Üretim ve istihdam geriledi
Talepteki durgunluk üretim tarafına da yansıdı. İmalat sanayisinde üretim üst üste ikinci ayda da azalırken, şirketler istihdamlarını düşürmeyi sürdürdü. Çalışan istifelerinin de istihdamdaki gerilemede etkili olduğu belirtilirken, zayıf sipariş akışı nedeniyle satın alma faaliyetleri ve girdi stokları da azaltıldı.
Tedarik baskısı hafifledi, deniz taşımacılığında gecikmeler sürdü
Ham madde talebindeki yavaşlama tedarik zincirlerindeki baskının azalmasına katkı sağladı. Tedarikçilerin teslimat sürelerindeki uzama son dokuz ayın en düşük seviyesinde gerçekleşti. Buna karşın firmalar, deniz taşımacılığı kaynaklı lojistik gecikmelerinin devam ettiğine dikkat çekti.
Maliyet artışları hız kesse de baskı devam ediyor
Temmuz ayında üreticilerin maliyetleri yükselmeyi sürdürdü. Özellikle petrol ve ham madde fiyatlarındaki artışların girdi maliyetlerini yukarı çektiği belirtilirken, birçok firma bu gelişmede Orta Doğu'daki jeopolitik gerilimin etkili olduğunu ifade etti.
Bununla birlikte girdi maliyetlerindeki artış hızı üçüncü ay üst üste yavaşlayarak Kasım 2025'ten bu yana en düşük seviyeye indi. Nihai ürün fiyatlarındaki artış da yıl başından bu yana en düşük düzeyde gerçekleşti.
"İkinci yarıya ilk yarıya benzer koşullarla girildi"
S&P Global Market Intelligence Ekonomi Direktörü Andrew Harker, Türk imalat sektörünün yılın ikinci yarısına ilk altı aydaki görünümle büyük ölçüde benzer şartlarda başladığını belirtti.
Harker, Orta Doğu'daki savaşın da etkisiyle zayıf seyreden talebin üreticilerin büyümesini zorlaştırdığını ifade ederken, üretimdeki düşüş hızının haziran ayına göre yavaşlamasının ise sektör açısından daha istikrarlı bir görünüme işaret ettiğini değerlendirdi.
Üç sektör üretimini artırmayı başardı
İSO Türkiye Sektörel PMI raporuna göre, temmuz ayında üretimini artıran sektör sayısı hazirandaki iki sektörden üçe yükseldi.
En güçlü üretim artışı giyim ve deri ürünleri sektöründe kaydedildi. Bu alandaki büyüme son dört yılı aşkın dönemin en yüksek seviyesine ulaştı. Elektrikli ve elektronik ürünler ile metalik olmayan mineral ürünleri sektörleri de yeniden büyüme bölgesine geçti.
Buna karşılık en sert üretim daralması gıda ürünleri sektöründe yaşandı. Üretimini artıran üç sektörün tamamında yeni siparişler de yükselirken, siparişlerde en güçlü artış giyim ve deri ürünlerinde görüldü. Ana metal sanayi ise yeni siparişlerde en belirgin gerilemeyi yaşayan sektör oldu.
İhracat ve istihdamda sektör bazlı iyileşme
Temmuz ayında takip edilen 10 sektörün dördünde yeni ihracat siparişleri artış gösterdi. İstihdam tarafında ise çalışan sayısını artıran sektör sayısı beşe yükselerek şubat ayından bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.
En güçlü istihdam artışı elektrikli ve elektronik ürünler ile kara ve deniz taşıtları sektörlerinde gerçekleşti.
Enflasyon baskısı birçok sektörde hafifledi
Sektörel veriler, maliyet baskılarının büyük bölümünde zayıfladığını ortaya koydu. Ağaç ve kağıt ürünleri dışında tüm sektörlerde girdi maliyetlerindeki artış hızı gerilerken, en sınırlı maliyet artışı makine ve metal ürünlerinde görüldü. Bu sektörde maliyet enflasyonu, verilerin tutulmaya başlandığı Ocak 2016'dan bu yana en düşük seviyeye indi.
Nihai ürün fiyatlarındaki artış da sektörlerin büyük bölümünde yavaşladı. En düşük fiyat artışları gıda, tekstil ile kimyasal, plastik ve kauçuk ürünlerinde görülürken, en güçlü fiyat yükselişi kara ve deniz taşıtları sektöründe kaydedildi. Bu alandaki fiyat artış hızı Ağustos 2024'ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.
Öte yandan kara ve deniz taşıtları sektöründe tedarik süreleri belirgin şekilde kısalırken, firmaların satın alma faaliyetleri 2026 yılının başından bu yana ilk kez artış gösterdi. Girdi alımlarını artıran diğer sektörler ise elektrikli ve elektronik ürünler ile giyim ve deri ürünleri oldu.