Chevron CEO’su Mike Wirth, Hürmüz Boğazı’nda yaşanacak uzun süreli bir kesintinin küresel petrol piyasasında ciddi arz sorunlarına yol açabileceğini belirtti. Dünya petrol arzının yaklaşık yüzde 20’sinin bu dar geçitten sağlandığını hatırlatan Wirth, akışın kesilmesi halinde fiziki petrol kıtlığının gündeme gelebileceğini ifade etti.
Arz daralmasının talep tarafından dengelenmesi sürecinde ekonomik aktivitenin yavaşlamak zorunda kalacağını vurgulayan Wirth’e göre, bu etkinin ilk hissedileceği bölge Asya olacak. Körfez petrolüne yüksek bağımlılığı nedeniyle Asya ekonomilerinin daha kırılgan olduğunu belirten Wirth, Avrupa’nın da süreçten kaçamayacağını, ABD’nin ise net ihracatçı konumu sayesinde kısa vadede görece daha sınırlı etkileneceğini dile getirdi.
Alternatif kaynaklar sınırlı ve geçici
Piyasalarda halihazırda ticari stoklar, yaptırımları aşmak için kullanılan “gölge filo” tankerler ve stratejik rezervlerin devreye alındığını belirten Wirth, bu unsurların sürdürülebilir olmadığını ve zamanla tükeneceğini söyledi.
1970’li yıllardaki petrol krizlerine atıfta bulunan Wirth, benzer bir arz şokunun küresel ekonomide ciddi daralma yaratabileceği uyarısında bulundu. Artan jet yakıtı maliyetlerinin ise özellikle havacılık sektöründe finansal baskıyı artırarak iflas risklerini tetikleyebileceğini ifade etti.
Stoklar eriyor, fiyat baskısı artıyor
Öte yandan küresel petrol stoklarındaki hızlı düşüş de piyasadaki kırılganlığı artırıyor. Analistler, mevcut erime hızının sürmesi halinde yaz aylarında petrol fiyatlarında daha sert dalgalanmalar yaşanabileceğini belirtiyor.
Goldman Sachs verilerine göre, küresel petrol stokları şu anda dünya talebinin yaklaşık 101 gününü karşılayabilecek seviyede bulunuyor. Ancak bu seviyenin kısa süre içinde 98 güne kadar gerilemesi bekleniyor. Banka, stokların henüz minimum operasyonel seviyelere inmediğini ancak düşüş hızının endişe verici olduğunu vurguluyor.
Jeopolitik gerilim fiyatları yukarı çekiyor
Haftanın ilk işlem gününde petrol fiyatları yaklaşık yüzde 6 yükselirken, Hürmüz Boğazı’nda artan askeri gerilim ve Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki bir petrol tesisinde çıkan yangın bu hareketi destekledi. Bölgedeki risklerin artması, arz kesintisi ihtimalini daha somut hale getiriyor.
Ayrıca küresel rafine ürün stoklarında da belirgin bir gerileme dikkat çekiyor. Kısa süre önce 50 günlük talep seviyesinde bulunan stokların 45 güne düşmesi, özellikle ürün piyasasında sıkışmanın derinleştiğine işaret ediyor.
Yıl sonu beklentileri yukarı revize edildi
Analistler, arz tarafındaki kırılganlık ve stoklardaki düşüşün birleşmesiyle fiyatlar üzerindeki yukarı yönlü baskının artabileceğini belirtiyor. Bu çerçevede Goldman Sachs, Orta Doğu kaynaklı arz risklerini gerekçe göstererek yıl sonu Brent petrol tahminini 90 dolara yükseltti.
Genel tablo, Hürmüz Boğazı’nda yaşanabilecek olası bir kesintinin yalnızca bölgesel değil, küresel ölçekte ekonomik sonuçlar doğurabilecek bir enerji krizini tetikleyebileceğine işaret ediyor.