Küresel petrol piyasaları, ABD ile İran arasında imzalanan geçici anlaşmanın ardından satış baskısıyla karşılaştı. Tarafların çatışmayı sonlandırma, Hürmüz Boğazı'nı yeniden uluslararası taşımacılığa açma ve İran'ın petrol ihracatına yönelik yaptırımların kaldırılması konusunda uzlaşması, arz endişelerini azaltarak fiyatların düşmesine yol açtı.
Perşembe sabahı işlemlerinde Brent petrolün varil fiyatı yüzde 2,28 düşüşle 77,72 dolara inerken, ABD tipi ham petrol (WTI) ise yüzde 2,86 değer kaybederek 74,59 dolardan alıcı buldu.
Böylece piyasalar, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'ın anlaşma şartlarına uymaması halinde askeri operasyonların yeniden başlayabileceği yönündeki açıklamalarının ardından oluşan yükselişleri büyük ölçüde geri verdi.
IG analisti Tony Sycamore, yatırımcıların İran petrolünün küresel piyasaya beklenenden daha hızlı döneceği beklentisini fiyatlamaya başladığını ve bunun satışları hızlandırdığını belirtti.
Hürmüz Boğazı için normalleşme süreci
Taraflar arasında imzalanan 14 maddelik mutabakat, Hürmüz Boğazı'ndaki enerji taşımacılığının yeniden düzenli hale gelmesini amaçlayan 60 günlük bir müzakere dönemini başlatıyor.
Anlaşma kapsamında İran, dünyanın en kritik petrol geçiş noktalarından biri olan boğazdan geçişlere izin verecek. Deniz trafiğinin ise önümüzdeki 30 gün içerisinde tam kapasiteye ulaşması hedefleniyor.
Ön mutabakat ayrıca İran'ın nükleer faaliyetleri gibi daha karmaşık başlıkların sonraki görüşmelerde ele alınmasını öngörürken, ülkenin yeniden inşasına yönelik yaklaşık 300 milyar dolarlık uluslararası finansman planını da içeriyor.
Arz endişeleri tamamen ortadan kalkmadı
Piyasalarda iyimserlik artsa da enerji uzmanları petrol arzının kısa vadede beklenenden daha sıkı seyretmeye devam edebileceğine dikkat çekiyor.
Enerji danışmanlık şirketi XAnalysts'in CEO'su Mukesh Sahdev'e göre, Hürmüz Boğazı'nın açılması tek başına piyasaya büyük miktarda ek petrol gelmesi anlamına gelmeyebilir. Sahdev, bazı ihracatın kriz döneminde alternatif güzergâhlarla sürdürüldüğünü, ayrıca tanker şirketlerinin bölgede yeniden faaliyet göstermekte temkinli davrandığını ifade etti.
Sahdev, küresel petrol talebindeki toparlanmanın arz artışından daha hızlı gerçekleşebileceğini belirterek fiyatların savaş öncesi seviyelere dönmesinin kolay olmayabileceğini söyledi.
IEA: Arz fazlası riski doğabilir
Öte yandan, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) farklı bir senaryoya işaret ediyor. Kurumun son piyasa raporuna göre ABD-İran anlaşmasının sorunsuz uygulanması ve Hürmüz Boğazı'nın tam kapasiteyle çalışmaya başlaması halinde mevcut arz sıkışıklığı önümüzdeki yıllarda yerini ciddi bir arz fazlasına bırakabilir.
Ajans, Orta Doğu kaynaklı üretimin yeniden piyasaya dönmesiyle birlikte gelecek yıl küresel petrol arzının günlük yaklaşık 5 milyon varil seviyesinde talebin üzerine çıkabileceğini öngörüyor.
Fed beklentileri de piyasayı baskılıyor
Petrol fiyatları üzerindeki baskının tek nedeni jeopolitik gelişmeler değil. ABD Merkez Bankası'nın (Fed) enflasyonla mücadele kapsamında bu yıl içerisinde faiz artırabileceğine yönelik beklentiler de enerji piyasalarında satışları destekliyor.
Yüksek faiz oranlarının ekonomik büyümeyi yavaşlatabileceği ve bunun da enerji tüketimini azaltabileceği değerlendiriliyor.
Fed'in son projeksiyonlarında 19 politika yapıcının dokuzunun yıl sonuna kadar faiz artırımı ihtimalini desteklediği görüldü. Üç ay önceki tahminlerde ise bu yönde görüş bildiren herhangi bir yetkili bulunmuyordu.
Motorinde indirim pompalara sınırlı yansıdı
Yurt içinde ise döviz kuru hareketleri, uluslararası petrol fiyatları ve vergi düzenlemeleri akaryakıt fiyatlarını etkilemeye devam ediyor.
Motorinin litre fiyatında 1,83 liralık indirim yapılmasına rağmen eşel mobil uygulaması nedeniyle bu indirimin yalnızca 46 kuruşluk bölümü pompa fiyatlarına yansıdı.
Büyükşehirlerde güncel akaryakıt fiyatları
İstanbul Avrupa Yakası
- Benzin: 63,15 TL
- Motorin: 64,42 TL
- LPG: 31,99 TL
İstanbul Anadolu Yakası
- Benzin: 62,99 TL
- Motorin: 64,26 TL
- LPG: 31,39 TL
Ankara
- Benzin: 64,10 TL
- Motorin: 65,52 TL
- LPG: 31,97 TL
İzmir
- Benzin: 64,38 TL
- Motorin: 65,79 TL
- LPG: 31,79 TL