Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings, Türkiye'de hisse senedi piyasası ve varlık yönetimi sektöründe yaşanan dalgalanmaların finansal kuruluşlar üzerindeki etkilerini değerlendirdi. Kuruluş, piyasalardaki oynaklığın özellikle aracı kurumların gelir yaratma kapasitesi ve yatırımcı güveni üzerinde baskı oluşturduğunu belirtti.
Fitch'in 3 Kasım tarihli değerlendirmesine göre, 15 Eylül-30 Ekim döneminde Borsa İstanbul'da işlem gören şirketlerin toplam piyasa değeri yüzde 34 azalarak 274 milyar dolara geriledi. Özel sektörün yurt içi borçlanma aracı ihraçları da ekimde yüzde 70 düşerek 1,5 milyar dolar oldu. Bu tutar, 2026'nın eylül ayına kadar kaydedilen aylık ortalama 4,9 milyar doların altında kaldı.
Aracı kurumlarda gelir kaybı riski
Hisse senedi işlemlerindeki azalma ve ihraç faaliyetlerindeki yavaşlama, aracı kurumların komisyon gelirlerini doğrudan etkiliyor. Hisse senedi fiyatlarındaki sert düşüşler, teminat olarak gösterilen varlıkların değerini de azaltabiliyor. Fitch, bu durumun teminat tamamlama çağrılarını artırarak hem yatırımcılar hem de aracı kurumlar açısından ek riskler yaratabileceğine dikkat çekti.
Özellikle bireysel yatırımcı işlemlerine ağırlık veren aracı kurumların piyasa dalgalanmalarından daha fazla etkilenebileceği belirtiliyor. Düşen işlem hacimleri ve artan operasyonel riskler, bu kuruluşların gelirleri üzerindeki baskıyı artırıyor.
Fon tasfiyeleri yatırımcı güvenini etkiliyor
Fitch, piyasalardaki gelişmelerin sermaye piyasası araçlarına yönelik güveni zedelediğini ve yaklaşık 500 bin yatırımcıyı etkilediğini belirtti. Kuruluşun değerlendirmesinde, tasfiye sürecine giren 131 yatırım fonunun toplam büyüklüğünün yaklaşık 900 milyar TL, yani 18 milyar dolar seviyesinde olduğu bilgisi de yer aldı.
Fon tasfiyelerinin yatırımcı güveni üzerindeki etkisine dikkat çeken Fitch, bankaların söz konusu fonlara doğrudan maruziyetini ihmal edilebilir düzeyde değerlendiriyor.
Fitch'in değerlendirmesinde, 26 Ekim'de yapılan düzenlemeyle nitelikli yatırımcı statüsü için gereken finansal varlık alt sınırının 10 milyon liradan 50 milyon liraya yükseltilmesine de yer verildi. Yaklaşık 1 milyon dolara karşılık gelen yeni sınırın potansiyel yatırımcı tabanını daraltabileceği, bunun da aracı kurumların işlem hacmi ve gelir potansiyelini sınırlayabileceği belirtildi.
Genel kredi profillerinde bozulma beklenmiyor
Piyasalardaki olumsuz gelişmelere rağmen Fitch, derecelendirme kapsamındaki Türk finansal kuruluşlarının genel kredi profillerinde belirgin bir bozulma beklemiyor. Kuruluş, aracı kurumlar üzerindeki baskının daha belirgin olduğunu, bankalar ve sigorta şirketleri üzerindeki etkinin ise sınırlı kalacağını öngörüyor.
Bankaların tasfiye sürecindeki fonlara doğrudan maruziyetinin ihmal edilebilir düzeyde olduğunu belirten Fitch, sigorta şirketlerinin de mevcut gelişmelerden kaynaklanan belirgin bir kredi profili bozulması yaşamasını beklemiyor. Finansal kuruluşların güçlü hissedar yapıları ve gerektiğinde sağlanabilecek kamu desteğinin, sektörün mevcut koşullara karşı dayanıklılığını destekleyeceği değerlendiriliyor.