Akaryakıt ürünlerindeki özel tüketim vergisi tutarlarının fiyat artışlarına göre belirlenmesini sağlayan eşel mobil sistemi için yeni karar alındı. Konuya ilişkin Cumhurbaşkanı Kararı, Resmi Gazete'nin mükerrer sayısında yayımlandı. Bu düzenlemeyle sistemin üç ay içinde kademeli olarak sonlandırılması amaçlandı. ABD ve İsrail'in İran'a saldırılarının ardından petrol fiyatlarında hızlı bir yükseliş olmuş eşel mobil sistemi yıllar sonra yeniden devreye alınmıştı. Artan enerji maliyetleri enflasyon hedeflerini şaşırtsa da Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ekonomistlerinin yaptığı hesaplamlara göre eşel mobil sistemi enflasyondaki hızlı yükselişi frenlemişti.
Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkililerinden edinilen bilgiye göre akaryakıt, alkol ve tütün ürünlerinin ÖTV tutarları ocak ve temmuz aylarında güncelleniyordu. Bu güncelleme Türkiye İstatistik Kurumu tarafından ilan edilen yurt içi üretici fiyat endeksine göre yapılıyordu. Cumhurbaşkanı, kanunun verdiği yetkiler çerçevesinde günün mali ihtiyaçlarına göre bu oranlarda değişiklik yapabiliyor.
Eşel mobil sisteminde yeni oranlar devrede
Yayımlanan kararla eşel mobil sisteminin kapsamı değiştirildi. Benzin, motorin ve otogaz gibi ürünlerdeki fiyat değişimlerinin ÖTV'ye yansımasını belirleyen mevcut oranlar yeniden düzenlendi. Yurt içi rafineri fiyatlarında artış yaşanması halinde, bu artışın 31 Temmuz'a kadar yüzde 50'si kadar ÖTV indirimi yapılacak.
Bu indirim oranı 1 Ağustos'tan 30 Eylül'e kadar yüzde 25 olarak uygulanacak. Yurt içi rafineri fiyatlarında indirim yaşanması durumunda ise bu indirimin tamamı kadar ÖTV tutarlarında artışa gidilecek. Sistem, diğer piyasa koşullarına bakılmaksızın 1 Ekim itibarıyla tamamen yürürlükten kaldırılacak.
Birinci listede yer alan tüm mallar için bu yılın temmuz-aralık döneminde enflasyon bazlı güncelleme uygulanmayacak. Mart ayında başlatılan eşel mobil sisteminin dört aylık süreçte dezenflasyonla mücadeleye önemli katkı sağladığı değerlendirildi. ABD, İsrail ve İran savaşının küresel etkilerinin dengelenmeye başladığı bildirildi.
Uluslararası petrol fiyatlarının da bu etkiyle düşme eğilimine girdiği dikkate alındı. Sistemin üç ay içinde sonlandırılmasının enflasyona olumsuz bir etki yaratmayacağı öngörüldü. Bu yeni adımlarla birlikte sistemin bütçe üzerindeki olumsuz etkilerinin de sona ermesi hedeflendi.
Sigara fiyatlarındaki vergi oranları değişti
Resmi Gazete'deki bir diğer kararla sigaradaki maktu ve asgari maktu vergi tutarları yeniden belirlendi. Sigaranın maktu ÖTV tutarları her yıl altı ayda bir güncelleniyor, oransal ÖTV ise sabit kalıyordu. Bu durum maktu vergilerdeki artışı telafi etmek için üreticilerin fiyat yükseltmesini zorunlu kılıyordu.
Yeni düzenlemeyle sigaraya uygulanan ÖTV oranı yüzde 45'ten yüzde 42'ye düşürüldü. Asgari maktu vergi tutarı 2,2953 lira, maktu vergi tutarı ise 23,7404 lira olarak tespit edildi. Sigara ürünleri için de bu yılın temmuz-aralık dönemi boyunca Yİ-ÜFE bazlı vergi güncellemesi yapılmayacak.
Vergi oranının düşürülmesiyle üreticilerin 1 liralık fiyat artışı yapabilmesi kolaylaştı. Nihai ürün fiyatındaki minimum zorunlu artış 3,19 liradan 2,91 liraya inmiş oldu. Oran düşüşünden kaynaklanabilecek muhtemel vergi kaybı ise paket başına alınan maktu vergi tutarındaki artışla karşılanacak.
Bu adımlarla sigaradaki fiyat değişimlerinin dengelenmesi ve vergi gelirlerindeki kaybın önlenmesi amaçlandı. Sigara dışında kalan tütün mamullerinde ise yılın ikinci yarısı için normal güncelleme uygulaması sürecek. Alkollü içecekler için de temmuz-aralık döneminde yurt içi üretici fiyat endeksi baz alınarak fiyat güncellemesine gidilecek.