ABD’li eski asker Brandon Tseng, yedi yıllık hizmetinin ardından 2015 yılında ordudan ayrıldığında, yapay zeka ve otonom teknolojilerin askerlerin riskini nasıl azaltabileceğini düşünmeye başladı. Tseng, daha önce kablosuz şarj şirketini Qualcomm'a satarak başarılı bir girişimci olan ağabeyi Ryan Tseng'i ve Harvard'da robotik alanında yüksek lisans yapmış mühendis Andrew Reiter'ı ikna ederek Shield AI adını verdikleri bir dron şirketi kurdu. Şirketin ilk ürünü, cephedeki askerlere canlı görüntü aktarırken bina keşfi ve haritalaması yapmak üzere tasarlanmış küçük bir dört pervaneli dron oldu.
12,7 milyar dolar değerlemeye ulaştı
Bugün Shield AI, mart ayında tamamladığı son yatırım turunun ardından 12,7 milyar dolar değerlemeye ulaşarak Amerika'nın en değerli savunma teknolojisi unicorn'larından biri oldu. Şirketin yıllık geliri 400 milyon doların üzerinde. İsrail, 7 Ekim 2023 saldırılarının ardından Gazze'deki Hamas tünellerini incelemek ve rehineleri kurtarmak için Shield AI'ın Nova dronelarını kullandı. Ukrayna ise şirketin daha büyük V-BAT drone'unu Rusya'nın kontrolündeki bölgelerin derinliklerinde hedef tespiti yapmak için kullanıyor. Forbes'a göre eş başkan olarak görev yapan Tseng kardeşlerin her birinin şirketteki hissesi yaklaşık 400 milyon dolar değerinde.
39 yaşındaki Brandon Tseng, ABD’de askerlikte edindiği deneyimleri başarılı şirketlere dönüştüren isimlerden yalnızca biri. Günümüz savunma sanayisinin şekillenmesinde önemli rol oynayan Pratt & Whitney (1925, bugün RTX'in parçası) ve Grumman Aircraft Engineering (1929, bugün Northrop Grumman'ın parçası) gibi birçok şirket eski askerler tarafından kuruldu. Comcast, GoDaddy, Nike ve Walmart gibi savunma dışındaki dev markaların da kurucuları arasında gaziler bulunuyor.
West Point, Deniz Harp Okulu ve Hava Kuvvetleri Akademisi gibi askeri okullar, Amerika'nın önde gelen şirket yöneticilerini nüfus içindeki paylarının çok üzerinde bir oranda yetiştirdi. 2. Dünya Savaşı'nda Donanma pilotu olan Jack Taylor araç kiralama şirketi Enterprise'a adını görev yaptığı gemiden verdi. Vietnam'da iki Purple Heart madalyası alan FedEx'in kurucusu Fred Smith ise iş dünyasındaki eğitimini "Deniz Piyadeleri'nden aldığını" esprili biçimde sık sık dile getirirdi.
2022 yılında doğan ivme
Ukrayna savaşı ve yapay zekanın hızla gelişmesiyle ortaya çıkan yeni nesil eski asker girişimciler ise modern teknolojiyi kullanarak daha iyi ve daha akıllı silahlar geliştiriyor. Savunma sanayisindeki bu dönüşüm 2022 yılında ivme kazandı ve bugün devasa bir finansman desteğine sahip. Şubat ayında ABD'li yetkililer, 2026 yılı için 839 milyar dolarlık savunma bütçesini onayladı. Bu rakam 2022'ye göre yüzde 15 artış anlamına geliyor. ABD Başkanı Donald Trump'ın planı hayata geçerse gelecek yıl bütçe 1,1 trilyon dolara ulaşacak.
Girişim sermayesi yatırımcıları da bu gelişmeleri yakından izliyor. Shield AI, deniz dronları üreten Saronic (2,6 milyar dolar yatırım) ve Palmer Luckey'nin yapay zeka odaklı savunma şirketi Anduril (11,9 milyar dolar yatırım) gibi dikkat çeken şirketlere rekor miktarda sermaye akıyor.
Altı ayda 12,8 milyar dolar yatırım
PitchBook verilerine göre yalnızca 2026'nın ilk altı ayında girişim sermayesi fonları savunma sektörüne 12,8 milyar dolar yatırım yaptı. Bu rakam, 2022 yılının tamamında yapılan yatırımın beş katından fazla. Aynı dönemde her yıl kurulan savunma şirketlerinin sayısı da yaklaşık dört katına çıktı. Benzer şekilde, Y Combinator geçen yıl 32 savunma girişimini kuluçka programına kabul etti; bu sayı 2020'ye kıyasla sekiz kat artış anlamına geliyor.
ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) da son yıllarda görülmemiş ölçüde girişim şirketlerini desteklemeye başladı. Uzun yıllar boyunca sektör, özellikle büyük silah sistemlerinde, yalnızca beş yüklenicinin hakimiyetine girmişti: Boeing, General Dynamics, Lockheed Martin, Northrop Grumman ve RTX. Pentagon'un bir raporuna göre 2020 yılında ABD ordusunun uçak tedarikçisi sayısı 1990'daki sekiz firmadan yalnızca üçe düşmüştü. Ordunun kullandığı füzelerin ise yüzde 90'ı sadece üç şirket tarafından üretiliyordu.
Pentagon da uyum sağlıyor
"Büyük beşli” diye anılan bu şirketler, savaş uçakları ve nükleer denizaltılar gibi son derece karmaşık ve pahalı sistemleri geliştirmede oldukça başarılı. Ancak bu tür platformlar giderek önemini kaybediyor. Ukrayna'daki savaşın açıkça gösterdiği gibi savaşın geleceği daha fazla ucuz dron ve daha az pahalı tanktan oluşuyor.
Pentagon da bu değişime ayak uydurmak için yoğun çaba harcıyor. Sözleşme süreçlerini hızlandırdı, yenilikçi fikirleri ve yeni silahların hızlı prototip geliştirme çalışmalarını benimsemeye başladı. Birçok girişimciye göre uzun yıllardır katılığı ve ağır işleyişiyle tanınan devlet satın alma sistemi sonunda yeni şirketlere daha sıcak yaklaşmaya başladı. İki partili bir politika kuruluşu olan Center for Strategic and International Studies'e göre hükümetle uzun yıllara dayanan iş ilişkileri bulunmayan şirketler, 2025 yılında toplam 122,6 milyar dolarlık savunma sözleşmesi taahhüdü aldı. Bu rakam, 10 yıl öncesinin iki katı. Ayrıca son iki yıl içinde yaklaşık 10 bin yeni işletme savunma sanayi ekosistemine katıldı.