Parlamento, karbon fiyatlarında olağanüstü yükseliş yaşanması durumunda CBAM uygulamasının geçici olarak gevşetilmesine olanak sağlayacak “acil durum freni” mekanizmasının düzenlemeden çıkarılmasına destek verdi.
Karbon maliyeti 2026'da devreye girdi
AB'nin karbon yoğun ürünlerin ithalatından kaynaklanan emisyonları fiyatlandırmayı amaçlayan CBAM kapsamında mali yükümlülükler 1 Ocak 2026 itibarıyla uygulanmaya başladı.
Mekanizma; çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen gibi sektörlerde AB dışından yapılan ithalatta, ürünün üretim sürecinde ortaya çıkan karbon emisyonlarını dikkate alıyor. Böylece yüksek emisyonla üretim yapan ithalatçılar açısından AB pazarına giriş maliyeti artıyor.
Avrupa Komisyonu, karbon fiyatlarında olağanüstü dalgalanma yaşanması halinde sistemin geçici olarak esnetilebilmesi için bir güvenlik mekanizması önermişti. Avrupa Parlamentosu ise son oylamada bu seçeneğin düzenleme metninden çıkarılmasını destekledi.
Alüminyumda istisnalar daralıyor
Parlamentonun desteklediği diğer değişiklikler arasında alüminyum ithalatındaki bazı istisnaların sınırlandırılması da bulunuyor.
Bunun yanı sıra daha küçük miktarlardaki sevkiyatların da CBAM kapsamına alınması öngörülüyor. Bu adım, düşük tonajlı ihracat gerçekleştiren şirketlerin raporlama ve mevzuata uyum süreçlerinde karşılaşacağı yükü artırabilir.
Türkiye'nin ihracatçıları için maliyet baskısı
Türkiye açısından düzenlemenin etkisi özellikle karbon yoğun sektörlerde daha belirgin olabilir. AB, Türkiye'nin önemli ihracat pazarlarından biri olurken çelik, alüminyum, çimento ve gübre de bu ticarette öne çıkan sektörler arasında yer alıyor.
Yeni uygulamalar, üretim kaynaklı karbon emisyonu yüksek şirketlerin AB pazarına erişiminde daha fazla maliyetle karşılaşmasına ve ilave raporlama yükümlülükleri üstlenmesine yol açabilir. Emisyon yoğun üretim yapan firmaların, daha düşük karbonlu üretim gerçekleştiren rakipleri karşısında rekabet koşullarının da değişmesi bekleniyor.
CBAM kapsamında doğrudan bir ithalat yasağı söz konusu değil. Ancak karbon maliyetinin yükselmesi, emisyon seviyesi yüksek üreticilerin AB pazarındaki fiyat ve rekabet avantajını sınırlayabilir.
Son karar müzakerelerin ardından verilecek
Avrupa Parlamentosu'nun aldığı tutum henüz düzenlemenin nihai halini oluşturmuyor. Değişikliklerin kesinleşmesi için Avrupa Parlamentosu, AB üyesi ülkeler ve Avrupa Komisyonu arasında müzakerelerin tamamlanması gerekiyor.
Bu görüşmelerin ardından CBAM'a ilişkin düzenlemenin nihai metni ortaya çıkacak.