Avrupa'da doğal gaz fiyatları cuma günü sert bir yükseliş kaydetti. Hürmüz Boğazı'ndaki şiddetli sevkiyat kesintileri ve Tahran ile kötüleşen jeopolitik kriz Avrupa'nın kışlık arz tamponlarını tehdit ediyor. Bu durum toptan fiyatların üst üste ikinci haftada da yüzde 7'nin üzerinde değer kazanmasına yol açtı.
Gösterge niteliğindeki Hollanda vadeli gaz kontratları, 19 Mart 2026'dan bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Benzer şekilde İngiliz toptan gaz kontratları da son beş ayın zirvesine tırmandı. Enerji piyasaları, sonbahara girerken uzun süreli bir yapısal açık fiyatlaması yapıyor.
Fiyatların mart zirvelerine dönmesindeki temel etken, Basra Körfezi'ndeki nakliye kısıtlamaları oldu. Küresel sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nda ticari tanker trafiği ciddi şekilde daraldı.
Gemi takip verileri, günlük emtia gemisi geçişlerinin tek haneli rakamlara düştüğünü gösteriyor. Küresel armatörlerin büyük çoğunluğu, artan savaş riski nedeniyle bu hayati güzergahtan kaçınmaya devam ediyor.
ABD Başkanı Donald Trump'ın Tahran'a karşı "ekonomik savaş" başlatma sözü vermesi piyasa duyarlılığını daha da bozdu. Trump, İran'a finansal destek sağlayan her ülkeye tarihin en sert yaptırımlarını uygulama tehdidinde bulundu. Bu gerilim, Katar LNG ihracat koridorlarını açacak diplomatik çözüm umutlarını neredeyse tamamen yok etti.
Avrupa'nın kışlık gaz depoları alarm veriyor
Düzenli Katar LNG girişinin olmaması, Avrupa'nın kışa hazırlık sürecinde kritik bir döneme denk geldi. Gas Infrastructure Europe verilerine göre, kıtadaki doğal gaz depolarının doluluk oranı yaklaşık yüzde 60 seviyesinde bulunuyor. Bu oran, beş yıllık mevsimsel normların yaklaşık 17 yüzde puan gerisinde kalıyor.
Klima kullanımı kaynaklı yüksek elektrik talebi ve geciken spot teslimatlar, depolara gaz basma hızını ciddi şekilde engelledi. Vadeli gaz fiyatlarındaki derin yapısal bozukluklar, yani anında teslimatın geleceğe göre yüksek primle fiyatlanması sorun yaratıyor. Bu nedenle şirketler, pahalı spot gazı depolamak için gereken finansal teşvikten yoksun kalıyor.
Almanya'da doluluk hedefi "neredeyse imkansız"
Kıta genelindeki sorun Almanya'da çok daha derin hissediliyor. Ülkede doğal gaz depolarının doluluk oranı şu an yüzde 50 seviyesinde bulunuyor. Hükümetin belirlediği yasal hedeflere göre 1 Kasım'a kadar yüzde 80 doluluğa ulaşılması gerekiyor.
Muafiyetler neticesinde hesaplanan yüzde 71'lik hedefe ulaşılması dahi Almanya Gaz İletim Şebekesi Birliği tarafından "neredeyse imkansız" olarak nitelendiriliyor. Yaz aylarında ucuz gaz alıp depolamayı hedefleyen şirketler, yüksek maliyetler nedeniyle alımdan kaçınıyor. Bu durum 2022'deki milyarlarca euroluk kriz sürecini hatırlatıyor.
Hükümete yönelik siyasi baskılar artıyor
Almanya Ekonomi ve Enerji Bakanlığının yalnızca piyasa dinamiklerine güvenmesi muhalefetin sert tepkisini çekiyor. Yükselen baskılar karşısında geri adım sinyali veren bakanlık, durumun kötüleşmesi halinde devreye alınabilecek seçeneklerin hazırlandığını bildirdi. Ancak olası piyasa müdahalelerine dair somut bir detay verilmedi.
Ana muhalefetteki Almanya için Alternatif Partisi Eş Genel Başkanı Alice Weidel, hükümeti sert bir dille eleştirerek, "Tesisler yarı yarıya boş, seviye hiç bu kadar düşük olmamıştı. Hükümet, yanlış politikalarıyla arz güvenliğini tehlikeye atıyor." ifadesini kullandı.
Yeşiller Partisinin Enerji Politikası Sözcüsü Michael Kellner da Hürmüz Boğazı'nın kapanmasıyla piyasa mekanizmalarının çöktüğünü savundu. Kellner, "Depoların hızla dolacağına dair hiçbir işaret yok. Kışın arz kesintisi yaşamamak için gazı çok daha yüksek fiyatlardan ithal etmek zorunda kalabiliriz." uyarısında bulundu.
Avrupa Enerji Borsası Üst Yöneticisi Tobias Paulun da ek önlemler olmadan depoların dolmayacağına dikkati çekti. Paulun, "Doğal gaz yazın kıştan daha pahalıysa, depoları piyasa dinamikleriyle dolduramazsınız. Siyasi iradenin devreye girerek tamamlayıcı bir mekanizma oluşturması gerekiyor." değerlendirmesini yaptı.