Avrupa’da marketlerdeki bir dizi siber saldırı tedarik zincirlerinin ne kadar savunmasız olduğunu gözler önüne serdi. Geçen ay Fransa'da yüzlerce markette dondurucular arızalandı. Yetkililer olayı bir siber saldırı olarak nitelendirdi. 2 Kasım Pazartesi günü ise yedi Avrupa ülkesindeki perakendeciler soğutma ünitelerinde sorun yaşandığını açıkladı. Fransa’da yaşanan olayda soğutma ünitelerinin sıcaklığı 50 dereceye kadar yükseltilmiş ve gıdaların bozulmasına yol açmıştı. Avrupa’nın çeşitli ülkelerinde 100'den fazla mağazada bulunan buzdolabı ve dondurucular da yine aynı şekilde normalden daha yüksek sıcaklıklarda çalıştı.
Arızaya neyin yol açtığı henüz netlik kazanmamış olsa da uzmanlar, olayların siber saldırıların tipik özelliklerini taşıdığını söyledi. Yaz aylarında ABD askeri tesislerinde de benzer bir arıza ile karşılmıştı. Bu nedenle ABD ordusu, Avrupa’da duyulan arızaların ardından konunun araştırıldığını duyurdu.
Avrupa’daki marketlerde ne oldu?
Geçen ay Fransa'da yüzlerce süpermarketin soğutma sistemi hedef alındı ve 400'den fazla mağazada bir tür ekipman arızası yaşandı. Fransız yetkililer olayı bir siber saldırı olarak soruşturduklarını açıkladı ancak saldırının sorumlularını henüz tespit edemedi. Pazartesi günü Belçika, Estonya, Finlandiya, İrlanda, Lüksemburg, Hollanda ve İsveç'teki süpermarketler soğutma sistemlerinde sorun yaşandığını açıkladı. Mağazaların birçoğu, soğutma ünitelerindeki sıcaklığın kontrolsüz biçimde yükselmeye başladığını, cihazların sıcak hava üflediğini ve soğutulması gereken ürünlerin bozulduğunu aktardı.
Belçika'nın Hoeilaart şehrinde Delhaize süpermarketinin 38 yaşındaki yöneticisi Brecht Stinkens, pazartesi günü saat 04.00'te buzdolaplarının birkaçında alarmların çalmaya başladığını ve hemen Fransa'da yaşananları düşündüğünü söyledi. Stinkensi, "14 gün önce yaşananları göz önünde bulundurunca ne olduğunu zaten anlamıştım" dedi. Stinkens, bozulan yiyecekler nedeniyle mağazasının yaklaşık 100 bin euro (112 bin dolar) zarar ettiğini tahmin etti.
Henüz hiçbir kişi veya grup saldırının sorumluluğunu üstlenmedi. Belçika Federal Savcılığı, arızalarla ilgili soruşturma başlattığını açıkladı ancak bunların bir siber saldırı sonucunda meydana geldiğini söylemedi. Avrupa Komisyonu ise yayımladığı açıklamayla sistemlerin hacklendiğine inandığını düşündüren bir mesaj verdi. Avrupa Birliği'nin yürütme organı olan Avrupa Komisyonu'nun sözcüsü Louise Bogey, yaşananların "siber saldırıların hizmetleri nasıl aksatabileceğini, işletmeleri nasıl etkileyebileceğini ve vatandaşların günlük yaşamlarına doğrudan nasıl zarar verebileceğini" gösterdiğini söyledi.
Bir dondurucu hacklenebilir mi?
Birçok süpermarket ve büyük perakende zinciri, sıcaklıkları internet bağlantıları üzerinden uzaktan ayarlanabilen, merkezi bir sisteme bağlı soğutma sistemleri kullanıyor. Bu sistemlerin birçoğunda siber güvenlik korumaları bulunsa da eski modeller bilgisayar korsanlarına karşı daha savunmasız. New York merkezli siber güvenlik şirketi Claroty'nin Teknoloji Direktörü Sean Tufts, "Gıda ve içecek sektörünün tamamında geçmişten miras kalan çok büyük bir sorunumuz var. Tarihsel olarak bu tür sistemler her zaman çevrimdışıydı” dedi.
Fransa'da geçen ay gerçekleştirilen saldırı, ulusal siber güvenlik kurumunun o dönemde yaptığı açıklamaya göre üniteleri uzaktan kontrol edilebilen üç farklı üreticinin sistemlerini hedef aldı. Üreticilerden biri olan Danfoss, etkilenen ünitelerin çoğunun eski olduğunu ve birçok üreticinin bugün sistemlerini güvenli hale getirmek için kullandığı yazılım güncellemelerine sahip olmadığını açıkladı. Stinkens, mağazasının soğutma sistemini izleyen ekipmanların da Danfoss tarafından sağlandığını söyledi ve "O sistem hacklendi" diye ekledi.
Neden dondurucular hedef alınıyor?
Bu aksaklıklar, özellikle tüketici ekonomisinin giderek daha fazla bölümünün internete bağlandığı günümüzde, günlük tüketim mallarının tedarik zincirlerinin ne kadar savunmasız olduğunu ortaya koyuyor. Uzmanlara göre bankalar ve teknoloji şirketleri, bu tür zayıflıklara karşı korunmak için yıllardır sistemler geliştiriyor. Ancak dondurucu gibi günlük hayatta kullanılan sıradan cihazların hedef haline gelmesi daha yakın bir dönemde başladı.
Tufts'a göre kötü niyetli kişiler, bir süpermarket gibi son derece sıradan bir işletmenin faaliyetlerini aksatarak toplumda paniğe yol açabilir. Siber güvenlik ve tedarik zincirleri üzerine araştırmalar yapan Edinburgh Üniversitesi Kriminoloji Profesörü Richard Jones, "Batı ülkelerinde gıda güvenliği çoğu zaman garanti altındaymış gibi kabul ediliyor. Bu olay hepimiz için bir uyarı niteliğinde” dedi.
Siber saldırının hedefi olan perakendeciler
Ahold Delhaize
Hollandalı süpermarket işletmecisi, gece saatlerinde meydana gelen bir “bilişim teknolojileri olayının" Belçika ve Lüksemburg'daki onlarca Delhaize mağazasının buzdolabı ve dondurucularını etkilediğini açıkladı. Şirket sözcüsü Sarah De Meester, pazartesi günü soğutma sistemlerinde sıcaklık artışı tespit ettiklerini ve olayla ilgili soruşturmanın sürdüğünü belirtti. Ahold, altyapısında şüpheli faaliyetler tespit etmesinin ardından geçen ay Hollanda polisine bir siber güvenlik olayı da bildirmişti.
Carrefour
Fransız perakendeci, Belçika'daki 700 mağazasından yaklaşık 15'inin soğutma sistemlerinde yaşanan sorunlardan etkilendiğini açıkladı.
Colruyt Group
Belçika'da Spar mağazalarını franchise modeliyle işleten şirket, ülkedeki beş mağazasının buzdolabı sistemlerinin saldırıya uğradığını doğruladı.
Coop
İsveçli Coop, 800 mağazasından yedisinin soğutma sistemlerinin etkilendiğini açıkladı. Kesintilerin sistemlerin tamamen devre dışı kalmasından kısmen çalışmasına kadar farklı seviyelerde gerçekleştiği belirtildi. Şirket, sorunların soğutma sistemlerine yetkisiz müdahaleyi içeren bir siber olaydan kaynaklandığını doğruladı. Coop, tedarikçileri arasında Danfoss'un da bulunduğunu bildirdi.
Ikea
İsveç merkezli mobilya perakendecisi IKEA, Belçika'nın Mons kentindeki bir mağazasının soğutma sistemlerinin kontrol mekanizmalarına yönelik bir siber saldırıdan etkilendiğini açıkladı.
De Laet And Va Haver
Belçikalı et zincirinin Anvers'in güneyindeki Hove kentinde bulunan mağazasında buzdolaplarının sıcaklığının 18 santigrat dereceye kadar yükseldiği tespit edildi. Şirketin kurucusu Luc De Laet, olay sonucunda yaklaşık 15 bin euro (16 bin 764 dolar) değerindeki et ürününün bozulduğunu söyledi.
ICA
Özel mülkiyete ait ICA şirketi, gece saatlerinde soğutma ve dondurucu sistemlerini etkileyen bir olay nedeniyle sınırlı sayıda mağazasının etkilendiğini açıkladı.
Musgrave
Gıda toptancısı şirket, bir siber olayın İrlanda'daki 13 SuperValu mağazasının soğutma sistemlerini etkilediğini bildirdi. Olay nedeniyle bazı soğutulmuş ve dondurulmuş gıda ürünlerinin satıştan kaldırılması gerektiği belirtildi.