Küresel doğal gaz arz güvenliğine yönelik riskler sürerken Avrupa Birliği (AB), 2026-2027 kışına 2013'ten bu yana kaydedilen en düşük gaz stoklarıyla giriyor. Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) 3 Kasım'da yayımladığı Küresel Gaz Arz Güvenliği Değerlendirmesi'ne göre AB'deki gaz depolarının doluluk oranı yüzde 74,6 seviyesinde.
Rapor, son 10 yılda küresel gaz piyasalarında yaşanan yapısal değişimi ve Orta Doğu'daki savaşın ardından ortaya çıkan arz şokunun farklı bölgelerdeki ithalatçı ülkelere etkisini inceliyor. İlk kez 2016'da yayımlanan değerlendirmeye göre küresel gaz piyasası bu süreçte daha esnek, likit ve birbirine entegre hale gelirken daha karmaşık bir yapıya da büründü.
Spot piyasa işlemlerinin yaygınlaşması ve teslimat noktasının değiştirilebildiği sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) sözleşmelerinin payının artması, bölgesel piyasalar arasındaki entegrasyonu güçlendirdi. Bu gelişmeler, arz kesintilerine karşı piyasanın dayanıklılığını da artırdı.
Buna rağmen Hürmüz Boğazı üzerinden LNG akışının fiilen durması, Asya ve Avrupa'daki doğal gaz fiyatlarını 2022-2023 dönemindeki arz krizinden bu yana en yüksek seviyelere çıkardı. Boğazdaki kesinti, mart-ekim döneminde Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'nden yapılan LNG yüklemelerinin 60 milyar metreküpten fazla azalmasına neden oldu.
IEA, küresel LNG arzının 2026'da yaklaşık yüzde 3, yani 20 milyar metreküp azalmasını bekliyor. Küresel doğal gaz talebinin ise yüzde 1,5, yaklaşık 65 milyar metreküp gerileyeceği öngörülüyor. Talepteki düşüşte Orta Doğu'da arz yetersizliği nedeniyle yaşanan daralma, Avrupa'da sanayi kaynaklı gaz tüketiminin azalması ve Asya'daki birçok ülkede elektrik üretiminde doğal gazdan kömüre geçilmesi etkili olacak.
Avrupa LNG'ye daha bağımlı hale gelebilir
AB'nin kışa düşük stoklarla girmesi, mevsimsel talebin zirve yaptığı dönemlerde küresel LNG arzına bağımlılığını artırabilir. Kışın beklenenden daha soğuk geçmesi, teknik arızalar veya yeni arz kesintileri yaşanması halinde Avrupa'nın bu gelişmelere karşı kırılganlığı artacak.
IEA'nın simülasyonlarına göre hava koşullarının mevsim normallerinden daha soğuk seyretmesi ve Hürmüz Boğazı üzerinden gelen akıştaki kesintinin sürmesi durumunda AB'deki gaz depolarının doluluk oranı Mart 2027 sonuna kadar kullanılabilir kapasitenin yüzde 10'unun altına düşebilir.
Depolardaki doluluk oranı kullanılabilir kapasitenin yüzde 30'unun altına indiğinde tesislerden gaz çekiş hızı genellikle düşmeye başlıyor. Bu da özellikle soğuk hava dalgaları ve yeni arz kesintileri sırasında Avrupa'nın gaz tedarikini daha kırılgan hale getirebilir.
Avrupa'daki düşük stok seviyeleri, Asya ve Güney Amerika'daki LNG ithalatçısı ülkelerin sınırlı depolama imkanlarıyla birleştiğinde önümüzdeki aylarda esnek LNG kargoları için rekabeti artırabilir. Bu durum, özellikle talebin yükseldiği dönemlerde spot gaz fiyatları üzerinde yukarı yönlü baskı yaratabilir.
Düşük depolama seviyeleri, 2027 yazında depolara yeniden gaz basılması ihtiyacını da artıracak. IEA, bu durumun küresel gaz piyasasındaki arz sıkışıklığının gelecek yıla uzamasına yol açabileceğine dikkat çekiyor.