ABD Başkanı Donald Trump, Avrupa Birliği’nin Kanada’yı ilk ortak üyesi yapma teklifini “düşmanca bir eylem” olarak değerlendirmesi halinde AB’ye gümrük vergileri uygulamakla veya birlikle ticareti durdurmakla tehdit etti. Trump’ın açıklamaları, ABD ile Kanada arasında giderek tırmanan ticaret savaşının ortasında geldi.
Öne çıkanlar
• Trump Kuzey Carolina’da gazetecilere konuşurken, AB ile Kanada’nın daha yakın bir entegrasyon için attığı adımı “gülünç” olarak nitelendirdi.
• Trump, Kanada’yı “berbat bir ticaret ortağı” olarak tanımladı ve bunun gerçekleşeceğini düşünmediğini söyledi.
• Trump daha sonra, bu hamleyi düşmanca bir eylem olarak algılaması halinde “çok ciddi gümrük vergileri uygulayacağını veya Avrupa ile birçok konuda ticareti durduracağını” söyledi.
• Ancak Trump, ortak üyelik girişiminin “iyi bir niyetle” yapılıyor olması halinde bundan rahatsız olmayacağını aksi takdirde ise “ağır gümrük vergileri” uygulanacağını da sözlerine ekledi.
• ABD Başkanı, Avrupa’ya ne tür gümrük vergileri veya ticaret kısıtlamaları uygulayabileceğini belirtmedi. Ayrıca AB ile Kanada’nın eylemlerinin “düşmanca” olup olmadığına tam olarak nasıl karar vereceğini de açıklamadı.
AB’nin Kanada’ya daveti
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Kanada’yı AB’nin ilk “ortak üyesi” olma yolunda kendisiyle birlikte çalışmaya davet etti. Von der Leyen bu teklifi, Avrupa Parlamentosu’ndaki Birliğin Durumu konuşmasına katılan Kanada Başbakanı Mark Carney’ye doğrudan iletti. AB lideri, daha derin bir ortaklığın nasıl şekillenebileceğini açıklarken, iki tarafın imalat alanında birlikte çalışacağını, bir “teknoloji ittifakı” oluşturacağını, savunma sanayi altyapılarını entegre edeceğini, yapay zeka alanında ilerleme sağlayacağını ve Arktik bölgesini “amiral gemisi niteliğinde ortak bir proje” haline getireceğini söyledi. Von der Leyen, AB ile Kanada’nın yapay zeka, iklim değişikliği, savunma, Ukrayna savaşı gibi konularda ve “her şeyden önce... Avrupa ile Kanada demokrasinin gücüne inanıyor” anlayışında ortak hedeflere sahip olduğunu belirtti.
Kanada’ya yapılan davette Trump’tan, yönetiminden veya ABD hükümetinin ticaret anlaşmazlıkları ile müttefikleriyle yaşadığı çatışmalardan açıkça söz edilmedi. Bununla birlikte Von der Leyen, Carney’nin bu yılın başlarında Davos’ta yaptığı konuşmayı andıran ifadeler kullanarak, ortaklıkların “uluslararası kurallara dayalı sistemdeki çatlağa” karşı bir yanıt verme yolu olduğunu söyledi.
Kanada Başbakanı Carney AB’nin teklifi hakkında ne söyledi?
Carney, X’te yaptığı bir paylaşımda AB’yi övgü yağmuruna tutarak şöyle dedi: “AB, kıta genelinde daha fazla istikrar, vatandaşları için daha fazla hareketlilik ve Avrupa’ya küresel ekonomik ağırlık kazandıran tek bir pazar sağladı.”
Carney’nin ofisi ayrıca Von der Leyen ile yaptığı görüşmenin ayrıntılarını paylaştı. Açıklamada, Carney’nin AB Başkanı’nın “Kanada ile AB’nin mevcut” serbest ticaret anlaşmasının ötesine geçerek gelecekte “çok daha güçlü ve daha iddialı bir ittifaka” yönelmesi yönündeki teklifini memnuniyetle karşıladığı belirtildi. Kanada’nın açıklamasında, ülkenin AB’nin ortak üyesi olup olmayacağı açıkça belirtilmedi. Ancak açıklamada şu ifadelere yer verildi:
“Daha tehlikeli ve bölünmüş bir dünyada liderler, Kanada ve Avrupa’nın stratejik yeteneklerin tamamını kapsayan derin iş birliği yoluyla stratejik özerkliğimizi güvence altına alması gerektiğini vurguladı.”
Arka plan
Brüksel ile Ottawa arasında daha derin bir ittifak kurulması yönündeki girişim, ABD ile Kanada arasında devam eden ticaret savaşının ortasında geliyor. Ticaret savaşı, Trump’ın bazı önemli Kanada ithalat ürünlerine uyguladığı yüzde 50’lik gümrük vergileriyle tetiklendi. Kanada buna karşılık yaklaşık 700 Amerikan ürününü kapsayan, yüzde 15 ila yüzde 50 arasında değişen misilleme tarifeleri uyguladı. Bu ürünler arasında çelik, süt ürünleri, beyaz eşya, tarım ekipmanları, kağıt hamuru ve kağıt ile bazı elektronik ürünler bulunuyor. Misillemeye karşılık Trump yönetimi, bazı süt ürünleri, alkollü içecekler ve motosikletler de dahil olmak üzere belirli Kanada ürünlerinin ithalatına yasak getirdi.