Hitay Holding’in patronu Emin Hitay 2024’te cirosu 2,9 milyar dolara ulaşan Türkiye’nin ilk elektronik şans oyunları platformu Bilyoner’in kurucusu ve o dönemki ortağı Alphan Manas ile Spor Toto’nun resmi oyunu ve bugün Demirören Grubu tarafından işletilen İddaa’nın 2003’teki fikir babası. Emin Hitay, son dönemde operasyonlarla gündeme gelen yasa dışı bahis konusunu şu sözlerle değerlendiriyor: “Yasa dışı bahiste asıl mesele kullanıcıların güvenli ve şeffaf bir ortamda işlem yapabilmesini sağlamak. Biz Bilyoner’de bunun için çalışıyoruz.”
Tahmin ve algoritma işlemleri nedeniyle Türkiye’de dijitalleşme ve yapay zeka kullanımının en etkili olduğu alanlardan biri de şans oyunları. Yapay zeka kullanımının artması sayesinde sanal bahis pazarı 17,5 milyar dolara ulaştı ama pazarın daha büyüğü yasa dışı: Tam 22,5 milyar dolar. Durum dünyada da benzer... ABD Adalet Bakanlığı’nın raporuna göre yıllık 702 milyar dolara ulaşan bahis ekonomisine karşılık, pazarın yüzde 72’sine karşılık gelen 511 milyar dolarlık yasadışı ve düzenlemeye tabi olmayan bahis piyasası var. “İllegal bahise karşı en etkili savaş para transferlerinin önlenmesidir” diyen Emin Hitay, sorunun çözümünü sektörün daha fazla liberalleşmesinde görüyor: “Yeni bir düzenlemeyle şans oyunu şirketlerinin sanal bayilikle tüm hizmetleri doğrudan kendilerinin sunacağı bir sisteme geçeceğini öngörüyorum. Bu sayede yasa dışı bahisle mücadelenin de daha etkin hale geleceğine inanıyorum.”
Bilyoner’in, yüzde 17 paya sahip olduğu şans oyunları elektronik bayiliğinde toplam altı şirket faaliyet gösteriyor: Pastanın yüzde 80 kadarını Bilyoner, Aydın Doğan’ın Nesine’si ve Demirören’in Misli’si alıyor. Pazarın yüzde 15’i sabit bayiler tarafından, kalan yüzde 5’i ise Doğuş’un Oley’i, Sadettin Saran’ın Tuttur’u ve bağımsız girişimci Oğuz Çalışkan’ın Birebin’i paylaşıyor. Hitay’ın bahis alanındaki yeni girişimi Türkiye Jokey Kulübü’nün (TJK) bayiliğini alarak kurduğu AltılıGanyan.com at yarışları oyunlarını oynatıyor: “Orada pazar çok yeni. TJK’nın at yarışı oyunları daha önce Bilyoner’de ve diğer sanal bayi sitelerinde oynanıyordu ama TJK bizim bayilikleri iptal ederek kendi oynatmaya karar verdi. TJK, Varlık Fonu’na geçince tekrar karar değiştirdi bizlere bayilik verdiler ama pazar küçük. 2024 yılı at yarışı pazarı 60 milyar lira, 2025 tahmini ise 100 milyar lira.”
İlk barkodlu sistem
Girişimcilik tutkusunu tanımlarken mizahi bir ifadeyle “Ben ne bulsam girişirim” diyen 1980 sonrası Türkiye’nin en kıdemli girişimcilerinden Emin Hitay (67), Türkiye’yi barkod teknolojisiyle tanıştırdığı Exim’i 1988’de kurduktan bu yana 30’dan fazla girişimi hayata geçirdi. Bunlardan birçoğunun (örn. Embrio, Arena Faktoring, Sotheby’s) başarısız olmasını Emin Hitay gayet normal karşılıyor: “Başarı kadar başarısızlık da işin bir parçası. En büyük derslerimi başarısız girişimlerimden çıkardım.”
Emin Hitay ticaretteki ilk deneyimini lise yıllarında babasının İstanbul’da esnaf arasında ‘ticaretin okulu’ olarak bilinen Yeşildirek ve Sultanhamam’da bulunan tekstil işinde edindi. Ancak yeteneği ve eğilimi bilgisayar alanındaydı. Bu yüzden liseden sonra Ege Üniversitesi Hesap Bilimleri Enstitüsü’nde (bugün İşletme Fakültesi) bilgisayar programcılığı bölümüne devam etti. Aynı zamanda okulda öğleden sonraları da üç yıl boyunca sistem operatörü olarak çalıştı. Türkiye’de henüz hiçbir üniversitede bilgisayar mühendisliği bölümünün olmadığı dönemde Hitay, COBOL, Fortran, Assembly, PL-1 gibi programlama dillerini öğrendi. Okuldan sonra profesyonel kariyeri sadece bir yıl sürdü ve kendi deyimiyle ‘girişimcilik damarı kabarmaya’ başladı. Bir süre babasından öğrendiği en kolay yapabileceğini düşündüğü tekstil sektöründe firmalara fason iş yaptı.
1988 yılında ise “babası çok değerli bir profesördü” dediği Alphan Manas ile otomatik tanıma ve veri toplama (OT/VT) teknolojileri alanında gördükleri fırsatla Exim’i kurdu. Bilişim sektöründe önemli çalışmalarıyla bilinen Manas’ın babası Prof. Dr. Oğuz Manas o dönemde Emin Hitay’ın çalıştığı İzmir’deki Elektronik Hesap Enstitüsü’nün genel müdürüydü. Exim’den sonra 1991’de bankacılık ve perakende sektörüne yönelik ödeme sistemleri çözümleri sunan Planet’i kuran Hitay, kredi kartlarına ‘authorization’ (yetkilendirme) yapan POS cihazları markası Fransız Ingenico’nun distribütörlüğünü aldı. Hitay, 2007’de Planet’i 26 milyon euro’ya Ingenico’ya sattı: “Orada ciddi bir yazılım gücümüz vardı; aslında Ingenico bütün bankacılık yazılımlarımızı satın almış oldu. Sadece cihaz değil içindeki yazılım önemliydi.”
Exim ve Planet’in ardından 1997’de satış sonrası servis hizmeti veren Teknoser’i kurdu.
Spor Toto özelleştirmesi
Exim, Planet ve Teknoser’i 1998’de Teknoloji Holding çatısı altında toplayan Hitay ve Manas, Turkcell ve Yunan Intralot ile ortak Inteltek firmasını kurarak 2002’deki Spor Toto özelleştirmesine katıldı. Inteltek’te Turkcell’in yüzde 55, Yunan Intralot’un yüzde 25 ve Teknoloji Holding’in yüzde 20 hissesi bulunuyordu. “Bir sürü firma katıldı ihaleye ama bizim teknik tarafımız iyiydi, çünkü yabancı ortağımız bu işi dünyada yapıyordu” diyen Emin Hitay, İddaa’nın çıkışını şöyle anlatıyor: “İlk olarak 2002’de Spor Toto’nun 13+1 ihalesi yapıldı. Onu kazandıktan sonra ortağımız Intralot Yunanistan’da ‘fixed-odds betting’ dediğimiz sabit ihtimalli bahis oyununu oynatıyordu ve yılda 1 milyar euro ciro yapıyorlardı. Dediler ki, ‘Biz bunu Yunanistan’da oynatıyoruz, şu anda trend bu, bunu Türkiye’ye getirelim.’ Biz bunu Spor Toto’ya teklif ettik, Spor Toto da bunun ancak ihaleyle olabileceğini belirterek 2003’ün sonunda ihale düzenledi ve 2004 Nisan ayında İddaa başladı Türkiye’de.” İddaa ilk yıl 160 milyon dolar ciro yaptı, 2005’de cirosu 985 milyon dolara fırladı.
2006’da 18 yıllık ortağı Alphan Manas ile yolları ayrılan Emin Hitay: “Şirketleri kendi aramızda anlaşıp bölüştük, ondan sonra Inteltek’teki yüzde 20 hissemizi Yunanlı ortağımıza sattık. Paraları aldık, borçlarımızı ödedik şirketleri ayırıp ayrıldık.” Hisse satışıyla Hitay, İddaa’dan çıkmış oldu, 2018’e kadar Inteltek (Turkcell ve Intralot ortaklığı) tarafından işletilen İddaa bu tarihte yapılan ihaleyle Demirören’e devredildi.
Bilyoner'i kurdu
İddaa ile neredeyse eş zamanlı denilebilecek tarihte Spor Toto’dan alınan izinle 2003’de online spor şans oyunlarının ilk sanal bayii Bilyoner, Turkcell ve Intralot ortaklığıyla kuruldu. İddaa’dan çıkan Emin Hitay’ın ve Alphan Manas’ın Bilyoner’de yüzde 10’ar hisssesi vardı. Manas, ortaklıktan ayrılınca Bilyoner’deki hissesini Hitay’a sattı. Bilyoner’deki hissesi yüzde 20’ye çıkan Emin Hitay, 2013’de Turkcell’in Superonline’a karşılık Çukurova Holding’e devrettiği yüzde 55 hissesini ortağı Intralot ile birlikte TMSF’den satın alarak Bilyoner’deki payını yüzde 50’ye çıkarttı. Bilyoner’de Intralot ile yüzde 50 ile eşit ortak olan Emin Hitay, 2006’da Teknoloji Holding’i tasfiye ederek Hitay Holding’i kurdu.
Bilyoner, Galatasaray Futbol Takımı’nın bahis sponsoru ve forma kol sponsoru, Galatasaray Basketbol Takımı’nın ise hem şort hem bahis sponsoru. Ayrıca 2019 - 2020 sezonunda başlayan Anadolu Efes Spor Kulübü’nün resmi sponsorluğu devam ediyor.
Endonezya'da jeotermal yatırımı
Hitay Holding’in önemli işlerinden biri de enerji. Emin Hitay 2006 yılında katıldığı Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu’nun Endonezya ziyareti sonrasında bu ülkeye hem jeotermal yatırımı yapmaya karar verdi hem de Endonezya’nın İstanbul Fahri Konsolosu oldu. Hitay’ın şu anda Endonezya’nın Java ve Sumatra adalarında toplam yedi sahada jeotermal lisansı var.
“Elhamdüllilah kârlıyız”
Hitay Holding’in bugün bünyesinde Endonezya’daki jeotermal yatırımlarıyla birlikte Bilyoner (yüzde 50 ortak), Altılıganyan (yüzde 50 ortak), Exim ve Teknoser olmak üzere dört şirket var. Holdingin cirosu Bilyoner’in nakit üretimi sayesinde 2024 yılı itibarıyla 3 milyar doları buldu. Bunun 2,9 milyar doları Bilyoner’den geliyor. Altılıganyan daha çok yeni olduğu için henüz dikkate alınacak bir cirosu yok. Teknoser ve Exim’in 100 milyon cirosu da devede kulak kalıyor. Peki ya kârlılık? Hitay gülerek “Elhamdüllilah” diye yanıtlıyor.
Bahis zenginleri
Forbes’un global milyarderler listesinde gazino ve kumarhane kategorisinde toplam serveti 108 milyar dolar eden 22 kişi var.
Miriam Adelson (79)
32,1 milyar dolar
Forbes Milyarderler Listesi Sıralaması: 56, ABD
Kategorinin zirvesinde, 32,1 milyar dolarlık servetiyle 2021 yılında 87 yaşında ölen Las Vegas Sands’in eski CEO’su ve başkanı Sheldon Adelson’un dul eşi Miriam Adelson var. Kendisi ve ailesi, New York Borsası’nda işlem gören ve Singapur ile Makao’da kumarhaneleri bulunan bu kumar imparatorluğunun yarısından fazlasına sahip.
Shalom Meckenzie (48) ve Ailesi
1,3 Milyar dolar
2545’inci, İsrail
Gazino ve kumarhaneler kategorisinde servetini spor-bahis işinden elde eden tek kişi Shalom Meckenzie. 2012 yılında şirketi SBTech ile spor bahis şirketi Draft Kings’in yüzde 11 hissesini alarak büyük ortağı oldu. Meckenzie, bahis teknolojileri sağlayıcı SBTch’i ise 2007 yılında kurmuştu. 2020’de halka açılan Draft King’in piyasa değeri 16,8 milyar dolar.
Karel Komárek (56)
9,8 Milyar Dolar
276’ncı, Çek Cumhuriyeti
1990’larda Çek Cumhuriyeti’nde Kadife Devrim’den hemen sonra petrol ve gaz sektöründe iş hayatına başlayan Komárek, 2016’da kurduğu Sazka Group ile Avrupa’nın en büyük piyango şirketi Allwyn’in sahibi. 2022 yılında halka açık SPAC ile birleşmesi söz konusu olduğunda şirkete biçilen değer 9,3 milyar dolardı.
Karel Komárek’in 2010 yılında aile işinden ayrılarak kurduğu Karel Komárek Danışmanlık Grubu (KKCG), eğlence, bilişim teknolojileri, gayrimenkul ve biyotıp alanlarında yatırım yapıyor.