Harvard'daki bir laboratuvarda tasarlanan küçük bir mikroakışkan cihaz, bugün 60'tan fazla ülkede 5 bin 500'ü aşkın tüp bebek merkezinde kullanılıyor ve şirket verilerine göre şimdiye dek 200 binden fazla klinik vakada uygulandı. Cihazı ticarileştiren ZyMōt, 2024'te dünyanın en büyük kadın sağlığı şirketlerinden CooperSurgical'a satıldı. Bu yolculuğun mimarlarından biri olan Stanford Üniversitesi'nden Prof. Dr. Utkan Demirci, şimdi bu dönüşümü tekrarlanabilir bir sisteme çevirmek istiyor.
Demirci'nin sağlık teknolojileri alanında uzun yıllardır çalışan yönetici ve yatırımcı Ufuk Eren ile kurduğu EnaBridge Ventures, Türkiye ile Silikon Vadisi arasında bilimsel keşfin küresel şirkete dönüşmesini hızlandırmayı hedefliyor. İlk fonunda 100 milyon dolarlık büyüklüğe ulaşmayı hedefleyen yapı, yatırımcı taahhütlerinin kademeli olarak oluşturulduğu bir modelle ilerliyor. Fonun odağında biyoteknoloji, sağlık teknolojileri, yapay zeka destekli sağlık çözümleri ve diğer derin teknoloji alanlarında faaliyet gösteren erken ve orta aşama girişimler var. İlk yatırımlarını gerçekleştirdiklerini belirten Demirci, bu yıl içerisinde iki farklı şirkete daha yatırım yapacaklarını söyledi.
Son yıllarda sağlık teknolojileri ve yapay zeka destekli sağlık çözümleri, küresel girişim sermayesinin en hareketli alanlarından biri hâline geldi. Rock Health verilerine göre dijital sağlık girişimleri 2025'te 14,2 milyar dolar yatırım çekerek bir önceki yıla kıyasla yüzde 35 büyüdü; bu tutarın yarıdan fazlası yapay zeka odaklı şirketlere gitti. İleri tanı ve platform teknolojileri ile yapay zeka destekli sağlık platformları yatırımcıların odağına girerken rekabet de şirketlerin ilk yıllarına kayıyor. Bu nedenle güçlü bir bilimsel fikrin doğru yatırımcılarla mümkün olduğunca erken buluşması, teknolojinin geleceğini belirleyen unsurların başında görülüyor.
Demirci'ye göre laboratuvarda geliştirilen bir teknolojinin küresel ölçekte başarıya ulaşması, bilimsel yayın üretmekten çok daha farklı bir süreç. Bilimsel bilgiye şirket kurma deneyimi, yatırım ağı, fikri mülkiyet yönetimi ve uzun vadeli büyüme stratejisinin de eşlik etmesi gerekiyor. EnaBridge Ventures'ın çıkış noktası da bu deneyimin yeni girişimlere aktarılması. Demirci, girişimin kuruluş amacını, “Bilimde başarı bir yayınla ölçülür; iş dünyasında ise ürüne ve sürdürülebilir bir şirkete dönüşmesiyle. EnaBridge'i, girişimciler bu birikimi her seferinde sıfırdan öğrenmek zorunda kalmasın diye kurduk” sözleriyle özetliyor.
Bilim ve sektör deneyimi aynı fonda buluştu
EnaBridge Ventures'ın kurucu ortakları birbirini tamamlayan iki farklı geçmişten geliyor. Prof. Dr. Utkan Demirci, Harvard Üniversitesi ve MIT'nin ortak Sağlık Bilimleri ve Teknolojisi (HST) programının ardından bugün Stanford Üniversitesi'nde kadrolu (tenured) profesör olarak çalışmalarını sürdürüyor. Laboratuvarında geliştirilen teknolojilerden doğan girişimler arasında erkek infertilitesi tedavisinde kullanılan ZyMōt'un yanı sıra hücre dışı veziküller üzerine çalışan Hermes Bio ve veteriner biyoteknolojisine odaklanan VETMOTL bulunuyor.
Mikroakışkan teknolojilerini veterinerlik alanına taşıyan VETMOTL, özellikle büyükbaş hayvancılıkta üreme verimliliğini artırmaya yönelik biyoteknoloji çözümleri geliştiriyor. İnsan sağlığı için geliştirilen platform teknolojilerinin farklı sektörlere uyarlanabilmesi, Demirci'nin translasyonel bilim yaklaşımının ortak özelliklerinden biri.
Kurucu ortak Ufuk Eren ise sağlık teknolojileri, yaşam bilimleri yatırımları ve sağlık politikaları alanında 35 yılı aşkın uluslararası deneyime sahip bir yönetici ve yatırımcı. Siemens Healthineers, EY ve Acıbadem Sağlık Grubunda üst düzey görevler üstlenen Eren, çok sayıda birleşme ve satın alma, büyüme stratejisi, pazara giriş ve sağlık dönüşümü projesine liderlik etti. Bugün Bupa Acıbadem Sigorta yönetim kurulu üyesi olan Eren, EnaBridge Ventures'ta yatırım stratejisini, uluslararası yatırımcı ilişkilerini ve portföy şirketlerinin küresel büyüme süreçlerini yönetiyor.
Eren, bu yaklaşımı şöyle anlatıyor: “Derin teknoloji girişimlerinde en kritik eksik çoğu zaman sermaye değil; doğru stratejik ortaklıklar, küresel pazarlara erişim ve doğru zamanda alınan kritik kararlardır. EnaBridge olarak yalnızca yatırım yapmıyoruz; kurucuların yanında yönetim kurulu seviyesinde çalışıyor, uluslararası büyüme, regülasyon, klinik doğrulama, ekip oluşturma ve yatırımcı ilişkileri süreçlerinde aktif rol üstleniyoruz. Amacımız şirketlere yalnızca finansman sağlamak değil, onları küresel kategori liderlerine dönüştürmek.”
Kurucu ortaklar fonun farkını bu iki deneyimin birleşiminde görüyor: Demirci laboratuvardan gelen translasyonel bilim ve start-up tecrübesini, Eren küresel sağlık sektörü, yatırımcı ilişkileri ve şirket ölçeklendirme deneyimini getiriyor. İkili, bilimsel keşiflerin güçlü yönetişim yapılarıyla küresel ölçekte sürdürülebilir şirketlere dönüşmesini hedefleyen bir model kurduklarını söylüyor.
Fonun yatırım komitesi de Silikon Vadisi'nin yaşam bilimleri ekosisteminden deneyimli isimleri bir araya getiriyor. Komite üyelerinden Paul Conley, 10 yılı aşkın süredir erken aşama yaşam bilimleri yatırımları yapan bir girişim sermayesi yatırımcısı. Bugün Genoa Ventures'ın ortağı ve girişim stüdyosu General Inception'ın CEO'su olan Conley, ilk yatırımcıları arasında yer aldığı 10x Genomics ve Twist Bioscience gibi biyoteknoloji şirketlerinin daha sonra unicorn olması ve NASDAQ'da işlem görmesiyle tanınıyor.
Yatırım komitesinin bir diğer üyesi Dr. Jeffrey Marks ise Stanford Üniversitesi'nde kimya doktorasını tamamladıktan sonra teknoloji sektöründe 30 yılı aşkın yöneticilik deneyimi kazandı. Lam Research bünyesinde Lam Capital'ın başkanlığını yürüten Marks, teknoloji ticarileştirme ve yeni şirketlerin büyüme stratejileri üzerine çalıştı. Aynı zamanda yarı iletken teknolojileri alanında 50'den fazla patente sahip.
Bu ekip yatırım kararlarında bilimsel yeniliğin yanında fikri mülkiyet yapısını, teknolojinin küresel pazardaki karşılığını, yönetim ekibini ve ölçeklenme potansiyelini birlikte değerlendiriyor. Demirci'ye göre başarılı bir derin teknoloji yatırımının temelinde farklı alanlara uyarlanabilen platform teknolojileri yatıyor. Bu nedenle yatırım kararlarında bugünkü ticari potansiyelin yanında teknolojinin gelecekte başka sektörlere taşınabilme kapasitesi de değerlendiriliyor.
Yatırım stratejisinin merkezinde seçici bir portföy oluşturmak var. Kurucu ekibe göre derin teknoloji alanında başarı, çok sayıda girişime yatırım yapmaktan çok doğru şirketlerle uzun soluklu ortaklık kurabilmekten geçiyor.
Türkiye'den yeni başarı hikayeleri çıkabilir mi?
EnaBridge Ventures'ın yatırım bölgeleri Kuzey Amerika, Avrupa ve Körfez ülkeleri olarak tanımlanıyor. Kurucu ekibe göre Türkiye de bu stratejinin önemli parçalarından biri. Demirci, Türkiye'de dünya standartlarında araştırmalar yapan bilim insanları ve güçlü teknoloji girişimcileri bulunduğunu, ancak laboratuvarda geliştirilen birçok teknolojinin şirketleşme aşamasında uluslararası yatırım ağına erişmekte zorlandığını söylüyor. Fon bu boşluğu doldurma iddiasında. Amaç, bilimsel araştırmaların yatırımcılarla daha erken buluşmasını sağlayarak küresel pazarda rekabet edebilecek yeni şirketlerin ortaya çıkmasına katkıda bulunmak.
Bu yaklaşım EnaBridge Ventures'ın logosuna da yansıyor. Logonun bir yarısını San Francisco'nun simgesi Golden Gate Köprüsü, diğer yarısını ise Fatih Sultan Mehmet Köprüsü oluşturuyor. Tasarım, Silikon Vadisi ile Türkiye arasında kurulmak istenen bilim, yatırım ve girişimcilik köprüsünü simgeliyor.
Henüz ilk yatırım döneminde olan fonun hedeflenen büyüklüğe ulaşma süreci yatırımcı taahhütleriyle kademeli olarak ilerliyor. Kurucu ekibe göre asıl ölçüt ise desteklenen girişimlerin küresel ölçekte değer üreten şirketlere dönüşüp dönüşmeyeceği. Utkan Demirci bugüne kadar laboratuvarında geliştirilen teknolojilerin dünya çapında kullanılan ürünlere ve uluslararası şirketlere dönüşmesine tanıklık etti. Şimdi bu deneyimi çok daha geniş bir girişimci ve araştırmacı ağına aktarmayı hedefliyor.
EnaBridge Ventures'ı neden kurduğunu anlatırken, her şeyin Harvard'da avuç içi büyüklüğünde bir cihazla başladığını hatırlatan Demirci'ye göre Türkiye'de ciddi bir bilim ve girişim potansiyeli var. Çoğu zaman eksik kalan tek şey, bunu küresel ölçeğe taşıyacak köprü: "Asıl öğrendiğim şu ki, böyle bir hikaye tesadüf değil. Doğru insanlar, doğru sermaye ve doğru zaman bir araya geldiğinde tekrar tekrar yazılabiliyor. Şimdi bu yolu, Türkiye'den çıkacak yeni nesil için açmak istiyorum.”
ZyMōt, bilimsel bir fikrin doğru ekiple küresele taşınabileceğini bir kez gösterdi. EnaBridge Ventures'ın hedefi ise bunu tek seferlik bir başarıdan çıkarıp tekrarlanabilir bir sisteme dönüştürmek.