Afrika, Asya ve Güney Amerika’daki düşük ve orta gelirli ülkelerde bulunan on milyonlarca çocuk, obezite ile mücadele ediyor. Bu ülkeler, çocukluk çağı obezitesindeki hızlı artışın, inatçı biçimde yüksek yetersiz beslenme oranlarıyla aynı anda yaşandığı çifte yük ile karşı karşıya. Üstelik bu ülkelerin birçoğunda çocukluk çağı obezitesinin yaygınlığındaki artış hızı giderek yükselirken, daha zengin birçok ülkede bu hız yavaşlıyor hatta durağanlaşıyor.
Bunlar, kamu sağlığı politikalarının şekillendirilmesine yardımcı olmak amacıyla 200 ülkede 5 ila 19 yaş arasındaki çocuklar ve ergenler arasındaki beslenme sorunlarını takip eden binden fazla bilim insanının yer aldığı bir projenin bulguları. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından desteklenen projenin, mayıs ayında bilimsel dergi Nature’da yayımlanan sonuçları, çocukluk çağı obezitesi salgınının merkez üssünde bir değişim yaşandığını ve bunun başlıca, sorunla mücadele etmenin maliyetini karşılamakta en fazla zorlanacak ülkelere doğru kaydığını gösterdi.
Projeye göre 2023-2024 yılları arasında erkek çocuklarda obezite oranları en hızlı Peru’da yükseldi ve 2010’da yüzde 8’in altındayken yüzde 19’a ulaştı. Kız çocuklarda ise obezite oranları en hızlı Tonga ve Samoa’da arttı. Endonezya’da hem erkek hem de kız çocuklarında obezite görülme sıklığı 2024’te yarım puandan fazla arttı. Bu şimdiye kadarki en büyük mutlak artış oldu.
Hükümetlerin ilgilenmediği sorun
Obezite, psikolojik etkilerinin yanı sıra çocukların kalp hastalıkları, diyabet, astım ve diğer kronik sağlık sorunları açısından uzun vadeli risklerle karşı karşıya kalmasına neden oluyor. Ancak Reuters’a konuşan 30’dan fazla sağlık uzmanına göre küresel sağlık kuruluşları ve hükümetlerin çoğu çocukluk çağı obezitesine çok az ilgi gösteriyor.
Uzmanlar obezitedeki artışın daha ucuz, işlenmiş gıdaların bol miktarda bulunmasının yanı sıra sağlık riskleri konusunda bilgi eksikliğinden kaynaklandığını söyledi. Çocukluk çağı obezitesi raporunun yazarları, obezite oranlarındaki artışın hem yaygınlığın hala düşük olduğu Tanzanya ve Bangladeş gibi ülkelerde hem de Bsek olduğu ülkelerde yaşandığını belirtti.ahamalar ve Şili gibi oranların zaten oldukça yük
Toronto’daki Hasta Çocuklar Hastanesi’nde küresel çocuk sağlığı başkanı olan Dr. Zulfiqar Bhutta, çocukluk ve ergenlik dönemindeki obezitenin yol açacağı sonuçların, rutin aşılar ve HIV gibi bulaşıcı hastalıkların daha iyi tedavi edilmesi sayesinde kurtarılan milyonlarca hayatın kazanımlarını sonunda gölgede bırakmasından endişe ediyor. Projeye katılan Bhutta, “Sağlık alanında elde ettiğimiz tüm kazanımlar, bulaşıcı olmayan hastalıkların bu mutlak tsunamisi tarafından silinip süpürülecek” dedi.
Krizin maliyeti 3 trilyon dolara ulaşabilir
Kilo verme ilaçları daha zengin ülkelerde bu sorunla mücadeleye yardımcı oluyor. Ancak DSÖ, üretim kapasitesindeki sınırlamalar ve yüksek maliyetler nedeniyle 2030 yılına kadar bu ilaçlardan fayda görebilecek kişilerin yalnızca yüzde 10’unun bunlara erişebileceğini tahmin ediyor. Ayrıca DSÖ’nün bu ilaçların çocuklarda kullanımına ilişkin bir kılavuzu yok ve ülkelerin çoğu tedaviyi yalnızca 12 yaşından itibaren onaylıyor.
DSÖ küresel çapta aşırı kilo ve obeziteyle bağlantılı maliyetlerin, önlem alınmaması halinde 2030 yılına kadar 3 trilyon dolara ulaşabileceğini öngörüyor. Bu toplam sağlık harcamaları, azalan üretkenlik ve erken ölümlerden kaynaklanan maliyetlerin bileşiminden oluşuyor. Dünyanın en kalabalık dördüncü ülkesi olan Endonezya’da Dünya Obezite Federasyonu, obeziteyle bağlantılı maliyetlerin 2019’daki 17,5 milyar dolardan 2030’da yaklaşık 47 milyar dolara çıkabileceğini tahmin ediyor.