Petrol fiyatları, ABD ve İsrail'in İran'la yaşadığı savaşın sekizinci ayında arz risklerinin artmasıyla yükselişe geçti. Brent petrolün aralık vadeli varil fiyatı 116,08 dolara ulaşırken, ocak vadeli sözleşmeler 111,57 dolardan işlem görüyor. Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün aralık vadeli varil fiyatı ise 103,37 dolara tırmandı.
Fiyatlar üst üste dördüncü aylık kazancına yöneldi. Ekim ayında Brent petrol yüzde 12'ye yakın değer kazanırken, WTI ise yaklaşık yüzde 14 oranında sıçrama yaşadı.
ABD'nin İran'a olası saldırı planı fiyatları destekledi
Fiyatlardaki yükselişte, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik olası saldırı seçenekleri hakkında bilgilendirildiği haberleri etkili oldu. The Wall Street Journal (WSJ) gazetesinin yetkililere dayandırdığı haberine göre, ABD Merkez Kuvvetler (CENTCOM) Komutanı Amiral Brad Cooper Beyaz Saray'da Trump'a brifing verdi. Görüşmeye ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ve Genelkurmay Başkanı Orgeneral Dan Caine de katıldı.
WSJ, bu nadir brifingin ABD'nin önemli askeri saldırılara yaklaştığının habercisi olabileceğini yazdı. ABD'li Demokrat Senatör Chris Murphy, X platformundan yaptığı açıklamada bilgilendirildikleri planların delice olduğunu belirterek, "Bu, yıkıcı bir tırmanışa yol açacak ve hukukun üstünlüğüne olan bağlılığımızın muhtemelen yok olmasına neden olacaktır." ifadesini kullandı.
Market Risk Advisory Ortağı Naohiro Niimura yatırımcıların piyasadaki pozisyonlarını değerlendirdi. Niimura, "Fiziksel akışlar toparlansa bile, ABD ve İran resmi olarak ateşkesi kabul etmeden yatırımcıların kısa pozisyonlarını uzun süre korumaları zor olacak." dedi.
Diplomatik çabalar ve yaptırım uyarısı
Trump, Başkan Yardımcısı JD Vance'in tıbbi malzeme yardımı için İran'a ulaştığını açıkladı. WSJ, Vance'in barış müzakerelerini canlandırmak amacıyla Tahran'a mektup gönderdiğini yazdı. İran'ın yarı resmi Tasnim haber ajansı mektubu doğruladı ancak henüz yanıt verilmediğini bildirdi.
Haberde, Tahran'ın ABD'den şartlarını yerine getirmesini beklediği ve bu çerçeveyle çelişen hiçbir tutumun kabul edilemeyeceği vurgulandı. İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf da savaşın sona erdirilmesi konusundaki duruşlarından taviz vermeyeceklerini dile getirdi.
Hürmüz Boğazı ve Suudi Arabistan'da saldırılar
Körfez'deki ham petrol sevkiyatının kilit noktası Hürmüz Boğazı'nda tankerlere yönelik saldırılar arz endişelerini körükledi. İngiltere Deniz Ticaret Operasyonları (UKMTO), boğazdan çıkan bir tankere bilinmeyen bir cismin isabet ettiğini bildirdi. UKMTO, başka bir tankere ise küçük bir teknenin yaklaştığını ve geminin gövdesine patlayıcılar yerleştirdiğini açıkladı.
İran Devrim Muhafızları Ordusu, doğu bölgesinde bir petrol tankerinin yasaklı bölgede mayına çarptığını ve gemide patlama yaşandığını duyurdu. MST Marquee Enerji Araştırmaları Başkanı Saul Kavonic artan risklere dikkat çekti. Kavonic, "Hürmüz Boğazı etrafında devam eden hareketlilik, uygulanabilir bir diplomatik yolun bulunmadığına dair şüphelerle birleşerek, petrol fiyatlarını yüksek tutuyor." değerlendirmesini yaptı.
Öte yandan Yemen'deki Husiler, Suudi Arabistan'ın en büyük petrol rafinerisi Ras Tanura ile Rabigh ve Abkayk'taki devlet şirketi Saudi Aramco tesislerini hedef aldı. Suudi liderliğindeki koalisyon, Mekke bölgesine fırlatılan bir insansız hava aracını ve seyir füzesini imha ettiklerini açıkladı.
Seçim belirsizliği ve şirket kârları
Orta Doğu'daki güvenlik endişeleri dev enerji şirketlerinin planlarını da etkiledi. ExxonMobil ve Chevron yöneticilerinin gelecek hafta Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki petrol fuarına katılımlarını iptal ettiği öğrenildi. Saxo Bank Emtia Stratejisi Başkanı Ole Hansen, Singapur'da yaptığı açıklamada yaklaşan seçimlerin oynaklığı artırabileceğini söyledi.
Belirsizliğin fiyat tahminini zorlaştırdığını belirten Hansen, "Çatışma sona erse bile, yenilenen düşmanlık riski ve stokları tamamlama ihtiyacı nedeniyle ham petrol varilinin 70 ile 90 dolar gibi yüksek bir aralıkta işlem görmesini bekliyorum." dedi.
ANZ Group stratejistleri Daniel Hynes ve Soni Kumari yayımladıkları notta, 3 Kasım'daki ABD ara seçimlerinin petrol piyasaları için sıradaki büyük jeopolitik katalizör olduğunu kaydetti. Seçimler öncesi ABD'de artan akaryakıt maliyetleri nedeniyle ortalama dizel fiyatlarının bu yıl yüzde 80'e yakın artarak eylülde rekor kırdığı görüldü.
İsrail'de Başbakan Binyamin Netanyahu ve müttefikleri genel seçimlerde 53 sandalye kazandı ancak tek başına iktidar için yeterli çoğunluğa ulaşamadı. Küresel piyasalarda ExxonMobil ve Chevron'un bilanço açıklamaları beklenirken, Shell Üst Yöneticisi (CEO) Wael Sawan mevcut petrol fiyatlarının artık geçici görünmediğini çünkü küresel stokların çok tükendiğini ifade etti. Öte yandan ABD'nin baskısıyla Ukrayna'nın Rus petrol rafinerilerine yönelik saldırılarını ara seçimlere kadar durdurduğu, buna karşın Rusya'nın Ukrayna'ya gece boyunca devasa bir saldırı düzenlediği bildirildi.