ABD'de federal bir yargıç, çarşamba günü Adalet Bakanlığının Halkbank hakkındaki ceza davasını düşürdü. Bu karar, Başkan Donald Trump yönetiminin bankayla bir anlaşmaya varmasının ardından geldi. Böylece 2019 yılında başlatılan dava süreci sona erdi.
Karar, Manhattan merkezli ABD Bölge Yargıcı Richard Berman tarafından alındı. Mart ayında duyurulan anlaşma, NATO müttefikleri Türkiye ve ABD arasındaki ilişkilerde süregelen bir sorunu çözme sözü veriyordu. Anlaşmanın duyurulmasıyla Halkbank hisseleri İstanbul borsasında hızla yükseldi.
Davanın geçmişi ve siyasi yankıları
Halkbank, Trump'ın ilk görev süresi boyunca İran'ın ABD ekonomik yaptırımlarını delmesine yardım etmekle suçlandı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, davayı hukuksuz ve "çirkin" olarak nitelendirdi. Ancak iki ülke, Trump'ın geçen yıl başkanlığa dönmesinden bu yana on yılların en iyi ilişkilerini yaşıyor.
Adalet Bakanlığı, davanın düşürülmesinin ABD'nin İran'a desteği engelleme çıkarlarına hizmet edeceğini belirtti. Anlaşma, Halkbank'ın İran'a fayda sağlayan işlemlere girmesini yasaklıyor. Ayrıca bankanın yaptırım ve kara para aklama karşıtı uyumunu inceleyecek bir gözlemci atanmasını şart koşuyor.
Anlaşma kapsamında herhangi bir para transferi yapılmadı. Banka cezai bir suçu kabul etmedi. Halkbank dava sürecinde suçsuz olduğunu savunmuştu.
90 günlük uyum süreci
Anlaşmanın duyurulmasının ardından yargıç, davayı 90 günlüğüne durdurdu. Bu karar, Halkbank'ın şartlara uyum sağladığını göstermesi için alındı. Banka, uyum politikalarını incelemesi için Ernst & Young şirketini görevlendirdi.
Dava, ABD mahkemelerinde dolambaçlı bir yol izledi. ABD Yüksek Mahkemesi geçen ekim ayında, alt mahkemenin davanın devam etmesine izin veren kararını onadı. Halkbank ise Türk devletine ait bir kurum olarak başka bir ülkenin mahkemelerinde yasal dokunulmazlığa sahip olması gerektiğini savundu.
İddialar ve liderler arası görüşmeler
Anlaşma, şubat ayında başlayan İran savaşının ardından duyuruldu. ABD'li savcılar, Halkbank'ı 20 milyar dolarlık kısıtlı fonu gizlice transfer etmekle suçlamıştı. Bankanın İran menfaatleri için petrol gelirlerini altın ve nakde çevirdiği iddia edilmişti. Ayrıca petrol geliri transferlerini meşrulaştırmak için sahte gıda sevkiyatları belgelendirdiği öne sürülmüştü.
Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Trump geçen yıl bir araya geldi. Bu görüşmenin ardından Erdoğan, Halkbank meselesinin çözüleceğine dair umutlarını dile getirdi. Cumhurbaşkanı Erdoğan ekim ayında yaptığı açıklamada, Trump'ın eylül ayında Beyaz Saray'da ve sonrasındaki bir telefon görüşmesinde kendisine, "Halkbank problemi bizim için bitti." dediğini aktardı.