Satışlar özellikle çip üreticileri ve yapay zeka altyapısına milyarlarca dolarlık yatırım yapan şirketlerde yoğunlaştı. Yapay zeka yatırımlarının son yıllarda küresel borsalardaki rallinin temel unsurlarından biri haline gelmesi, sektör harcamalarında yaşanabilecek olası bir yavaşlamanın piyasalara etkisine ilişkin kaygıları da büyüttü.
Teknoloji hisselerinde sert satış
Wall Street'te yapay zeka rallisinin başını çeken teknoloji ve çip şirketleri, satış dalgasının merkezinde yer aldı. Nasdaq 100 endeksi günün ilk bölümünde yüzde 1,2 gerileyerek yaklaşık altı haftanın en düşük seviyesini gördü. Endeks daha sonra kayıplarının bir kısmını geri alarak yüzde 0,4 ekside seyretti.
Philadelphia Yarı Semikonduktör Endeksi yüzde 5,2 düşerken Nvidia hisseleri yüzde 3, AMD yüzde 4,5 ve Micron yüzde 5,4 değer kaybetti. Yapay zeka altyapısında kullanılan ekipmanların üreticileri Lam Research ve Applied Materials ile enerji teknolojileri şirketi Bloom Energy'nin hisselerinde ise kayıplar yüzde 6'yı aştı.
Baskı ABD piyasalarıyla sınırlı kalmadı. Avrupa teknoloji endeksi yüzde 2,2 gerilerken, çip ekipmanı üreticisi ASML'nin hisseleri yüzde 6 düştü. Infineon ve Siemens Energy de sert değer kayıpları yaşadı. Asya tarafında SoftBank hisseleri yüzde 10'un üzerinde gerilerken TSMC ve SK Hynix de düşüş kaydetti.
Interactive Brokers Baş Piyasa Stratejisti Steve Sosnick, yapay zeka harcamalarının yavaşlamasının ekonomik büyüme ve hisse piyasaları üzerinde geniş kapsamlı sonuçlar yaratabileceğini belirtti. Sosnick, son dönemde ekonomik aktivite ve piyasalardaki güçlü performansta yapay zeka yatırımlarının önemli rol oynadığını ifade etti.
Amodei'nin uyarısı piyasaları sarstı
Piyasalardaki satışların arkasındaki en önemli gelişme, Anthropic CEO'su Dario Amodei'nin hafta sonunda yaptığı açıklamalar oldu. Amodei, yapay zeka şirketlerinin modellerinin yeteneklerini artırma hızını düşürmesi gerektiğini savundu. Teknolojinin kötüye kullanılma ihtimalinin giderek büyüdüğünü belirten Amodei, özellikle yapay zeka ajanlarının ulaşabileceği kapasite konusunda ciddi riskler bulunduğuna dikkat çekti.
Amodei, yayımladığı yazıda yapay zeka ajanlarının önümüzdeki 6 ila 12 ay içinde internetin çok geniş bir bölümünü kontrol edebilecek seviyeye ulaşabileceği uyarısında bulundu. Böyle bir gelişmenin yüz milyarlarca dolarlık ekonomik zarara yol açabileceğini öne sürdü.
OpenAI CEO'su Sam Altman da yapay zekanın insanlığın varlığını tehdit edebilecek riskler taşıdığını belirterek, şirketlerin ve hükümetlerin bu konuda önlem alması gerektiğini söyledi. xAI'ın sahibi Elon Musk da Amodei'nin dile getirdiği endişelere destek verdi.
Altman ayrıca güvenlik kaygılarını gerekçe göstererek OpenAI'ın bu yıl halka arz sürecini ilerletmeyi düşünmediğini açıkladı.
Kötüye kullanım örnekleri artıyor
Yapay zekanın güvenlik boyutuna ilişkin tartışmalar son dönemde yeniden yoğunlaştı. Anthropic araştırmacısı Jacob Coxon'ın ay başında istifa etmesi de bu tartışmayı gündeme taşıyan gelişmelerden biri oldu. Coxon, yapay zeka şirketlerinin aldığı risklerin toplum açısından ciddi sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulundu.
Anthropic'in daha sonra yayımladığı tehdit istihbaratı raporunda ise Claude modellerinin silah geliştirme, siber saldırılar, gözetim faaliyetleri ve dolandırıcılık gibi alanlarda kötüye kullanıldığı örnekler sıralandı.
Johns Hopkins Üniversitesi'nde yapay zeka yönetişimi üzerine çalışmalar yürüten Gillian Hadfield da güvenlik endişelerinin göz ardı edilmemesi gerektiğini söyledi. Hadfield, yapay zeka modellerinin öngörülemeyen ve kullanıcıların istemediği davranışlar sergilemesinin gerçek bir risk oluşturduğunu belirtti.
Washington'da düzenleme baskısı
Yapay zekanın hızlı gelişimi ABD'de siyasi tartışmaların da gündeminde. Bazı senatörler, şirketlerin büyük ölçekli felaket risklerine karşı yeterli önlemleri aldıklarını kanıtlamasını zorunlu hale getirecek yeni düzenlemeler üzerinde çalışıyor.
ABD Başkanı Donald Trump ise pazartesi günü yapay zeka ve veri merkezlerine yönelik eleştirileri küçümsedi. Trump, bu konudaki bazı kaygıları "hasta bir komplo" olarak nitelendirdi.
Özellikle veri merkezi yatırımları, ABD'de yaklaşan ara seçimler öncesinde giderek daha fazla siyasi tartışmanın parçası haline geliyor.
Çinli modeller rekabeti kızıştırıyor
Yapay zeka şirketlerinin karşı karşıya olduğu baskı yalnızca güvenlik tartışmalarından kaynaklanmıyor. Çin merkezli şirketlerin daha düşük maliyetli modeller geliştirmesi, ABD merkezli yapay zeka şirketlerinin fiyatlandırma gücünü de zorluyor.
Moonshot AI'ın Kimi K3 modeli, Alibaba'nın Qwen ailesi ve DeepSeek'in modelleri daha düşük fiyatlarla pazara sunulurken, bu gelişme daha yüksek maliyetli modeller geliştiren şirketler açısından rekabeti artırıyor.
ABD ile Çin arasında bu ay gerçekleştirilmesi planlanan görüşmelerde yapay zeka güvenliği konusunun da ele alınması bekleniyor. Çin'in devlet destekli Global Times gazetesi ise Amodei'nin çağrısını, Çin'in teknolojik ilerlemesini sınırlamaya yönelik bir "Soğuk Savaş taktiği" olarak değerlendirdi.
Yapay zeka yatırımlarının yavaşlaması beklenmiyor
Güvenlik uyarılarının sektördeki yatırımları frenleyip frenlemeyeceği konusunda piyasalarda ortak bir görüş bulunmuyor. 2008 finansal krizi öncesinde ABD konut piyasasına karşı aldığı pozisyonlarla tanınan yatırımcı Michael Burry, Anthropic ve OpenAI yöneticilerinin açıklamalarını "abartı" olarak değerlendirdi. Burry, bu açıklamaların sektör büyümesindeki olası yavaşlamayı gizlemek amacı taşıyabileceğini savundu.
Buna karşılık bazı analistler, şirketlerin açıkladığı yüksek sermaye harcaması planlarının yapay zeka yarışının devam edeceğine işaret ettiğini belirtiyor. Morgan Stanley, küresel yapay zeka harcamalarının 2027'ye kadar 1,3 trilyon doları aşabileceğini öngörüyor.
Deutsche Bank da şirketler ve ülkeler arasındaki teknoloji rekabetinin yatırımların hızını korumasını sağlayacağını düşünüyor. Bankaya göre rakipler harcamalarını sürdürürken şirketlerin tek taraflı olarak yatırımlarını azaltması kolay görünmüyor.
Anthropic de güvenlik tartışmalarına rağmen büyüme hedeflerinden geri adım atmış değil. Şirketin gelecek ay halka arz edilmesi beklenirken, Nvidia'nın halka arzda önemli yatırımcılardan biri olması için görüşmeler yürütüldüğü bildiriliyor.