ABD’de daha yüksek benzin ve enerji fiyatları, İran’daki savaşın enflasyonun düşmesini engelleyebileceği ve Fed’in faiz indirimi planlarını geciktirebileceği yönündeki endişeleri artırdı. Ancak bazı yetkililer ve ekonomistler, genişleyen çatışmanın ABD ekonomisini nasıl etkileyeceğini anlamak için henüz çok erken olabileceğini söylüyor.
Öne çıkanlar
• Minneapolis Fed Başkanı Neel Kashkari yaptığı açıklamada ABD’nin İran’a saldırı başlatmasından önce ABD ekonomisinin görünümü konusunda “çok fazla güvene” sahip olduğunu söyledi. Ancak enerji fiyatlarının artmaya devam edip etmeyeceğinin belirsiz olduğunu ve bunun enflasyonu etkileyebileceğini belirterek faiz indirimleri konusunda belirsizlik olduğunu ifade etti.
• Kashkari, çatışmanın enflasyon üzerindeki etkisini tahmin etmek için “henüz çok erken” olduğunu ve bunun savaşın ne kadar süreceğine ve “ne kadar kötüleşeceğine” bağlı olabileceğini söyledi.
• Bu görüş, Cleveland Federal Rezerv Bankası Başkanı Beth Hammack’ın değerlendirmesiyle de paralel. Hammack, New York Times’a verdiği demeçte İran savaşının etkisini ölçmek için henüz erken olduğunu belirtti. Buna rağmen Hammack, faiz oranlarının “uzunca bir süre” sabit tutulmasını desteklediğini söyledi.
• LPL Financial analisti Kristian Ker yayımladığı bir notta İran savaşının büyük ölçüde küresel enerji piyasasını bozacağını yazdı. Petrol ve doğalgaz akışındaki herhangi bir “sürekli aksamanın”, enflasyon beklentilerini etkileyebileceği, iş dünyası güvenini zayıflatabileceği ve farklı varlık sınıflarında oynaklığı artırabileceği ifade edildi.
• Wells Fargo Economics’in baş ekonomisti Tom Porcelli, şirketin petrol fiyatlarında yüzde 30’a kadar artış öngören tahminlerinin bile resesyona yol açmaya veya enflasyonu ciddi biçimde bozacak kadar güçlü olmadığını yazdı. Porcelli’ye göre “uzun süren bir savaş olmadığı sürece”, çatışmanın ABD ekonomisi, enflasyon ve para politikası üzerindeki etkisi “sınırlı kalmalıdır.”
• Oxford Economics’in başekonomisti Ryan Sweet ise çatışmanın küresel ekonomi üzerinde büyük bir etkisi olmadığını ancak birden fazla aksamanın üst üste gelerek etkileri büyütme riskinin arttığını yazdı.
• CME’nin FedWatch aracına göre temmuz ayında yapılacak Fed toplantısında faiz indirimi olasılığı için görülen ihtimal yüzde 54,7. Bu olasılık mart ve nisanda çok daha düşük. Sırasıyla yüzde 2,7 ve yüzde 12,8. Ardından haziranda yüzde 37,4’e yükseliyor.
Piyasalar jeopolitik çatışmalara nasıl tepki verir?
LPL Financial analistlerine göre ABD borsası genellikle büyük jeopolitik olayları sakin karşılar. Analistler, 2. Dünya Savaşı’ndan bu yana iki düzineden fazla olay incelendiğinde S&P 500 endeksinin ortalama olarak bir günde yaklaşık yüzde 1 düştüğünü belirtti. Bunun ardından piyasaların genellikle şokları hızlıca absorbe ettiği ve birkaç hafta içinde istikrar kazanıp toparlandığı ifade edildi. S&P 500, Nisan 2024’te İran’ın İsrail’e saldırması sonrası yüzde 1,2 düştü ve kaybını telafi etmesi iki haftadan biraz fazla sürdü. Buna karşılık Haziran 2025’te ABD ve İsrail’in İran’a son saldırısının ardından endeks yüzde 1 yükseldi.