Çin'in küresel e-ticaret atağı, İran savaşı maliyetleri artırıp talebi zayıflatınca yavaşlıyor. İran savaşıyla bağlantılı olarak artan jet yakıtı maliyetleri ve Batı’daki düşük gelirli tüketicilerden gelen zayıf talep Temu, Shein ve AliExpress gibi büyük çevrimiçi platformların kârlarını tehdit ederken, Çin’in e-ticaret ihracat motoru tökezlemeye başladı. Çin’deki fabrikalardan çıkan 5 dolarlık elbiselerin dünyanın dört bir yanındaki tüketicilere uçakla gönderilmesine dayanan iş modeli, ABD Başkanı Donald Trump’ın geçen yıl düşük değerli gönderilere yönelik gümrük muafiyetlerini kaldırması ve tarifeler getirmesiyle zaten baskı altına girmişti. Veriler ve sektör kaynaklarının aktardıklarına göre Orta Doğu’daki çatışmadan kaynaklanan hızla yükselen lojistik maliyetleri de bu baskıyı artırıyor. DHL Express gibi taşımacılık şirketleri yüksek yakıt ek ücretleri uyguluyor.
Son altı yılda büyük bir yükseliş gösteren Çin’in düşük maliyetli e-ticaret ihracatı, Lüksemburg merkezli danışmanlık şirketi Trade and Transport Group’un Çin gümrük verileri üzerine yaptığı analize göre nisan ayında yüzde 10,9 düşerek 9,81 milyar dolara geriledi. Bu, geçen yılın aynı dönemine kıyasla üst üste beşinci aylık düşüş oldu.
Maliyetler tüketiciye yansıyor
Shenzhen merkezli ve Temu üzerinden kadın giyim ürünleri satan Diana Qiao, ürün başına nakliye maliyetinin ortalama 1 dolar arttığını, bu nedenle satış fiyatlarını 2 dolar yükselttiğini söyledi. Qiao, “Nihai yük sonunda tüketiciler tarafından taşınıyor” dedi ve kâr marjlarını koruyabilmek için bu fiyat artışının gerekli olduğunu ekledi. Satışların bir miktar düştüğünü ancak şu ana kadar gönderim düzenlemelerini değiştirmeye ihtiyaç duymadığını belirtti.
Analistler ve sektör temsilcilerine göre ihracat değerlerindeki düşüş yalnızca maliyet baskısını değil, aynı zamanda düşük maliyetli alışveriş platformlarının aşırı büyüme döneminin sona eriyor olabileceğini de gösteriyor. Trade and Transport Group Genel Müdürü Frederic Horst’a göre bu platformlar muhtemelen artık tüm ürünleri doğrudan Çin’den uçakla göndermek yerine, daha fazla ürünü toplu halde depolara taşıyarak yerel dağıtım yapıyor. Horst, “Ürünün değeriyle karşılaştırıldığında hava kargo maliyetleri düşünüldüğünde bu mantıklı olur. 300-400 gramlık bir üst giyim ürünü satın alıyorsanız, hava taşımacılığı maliyeti ürün maliyetinin yüzde 60’ına ulaşıyor" dedi.
Shein, Avrupa’daki depo kapasitesini genişletiyor ve geçen ay İngiltere’nin Birmingham kenti yakınlarındaki Cannock’ta üçüncü deposunu açtı. AliExpress’in sahibi Alibaba’nın sözcüsü Reuters’a yaptığı açıklamada, şirketin “küresel taşımacılık maliyetlerindeki dalgalanmalara rağmen tüketiciler için uygun fiyatları korumaya ve satıcılar ile tüketiciler için istikrarlı bir ortam sağlamaya odaklandığını” söyledi.
Zayıf talep
İhracat seviyeleri hala iki yıl öncesine kıyasla oldukça yüksek. Ayrıca 2025 yılının başlangıcı, ABD tarifeleri öncesinde yapılan yoğun sevkiyatlarla dikkat çekti. Ancak Shein ve Temu’nun zaten önemli bir pazar payı elde etmiş olması ve yükselen akaryakıt fiyatlarının ABD ile Avrupa’daki hane bütçelerini zorlaması nedeniyle, son birkaç yıldaki büyüme oranlarına geri dönmek daha zor olacak. Avrupa Birliği de 1 Temmuz’dan itibaren düşük değerli e-ticaret paketlerine 3 euroluk bir ücret uygulamaya hazırlanıyor. Adının açıklanmasını istemeyen Çin merkezli bir lojistik yöneticisi, hava kargo maliyetlerinin etkili olduğunu ancak platformların aynı zamanda daha yavaş büyüme dönemine girdiğini ve enflasyon nedeniyle yurt dışındaki tüketimin de azaldığını söyledi.
Yük taşımacılığı platformu Freightos’un araştırma başkanı Judah Levine, jet yakıtı fiyatları nedeniyle hava kargo ücretlerinin yüksek kalmaya devam edeceğini ve İran’daki çatışma sona erse bile düşmesinin zaman alacağını belirtti. Hellmann Worldwide Logistics’in hava kargo operasyonlarından sorumlu yöneticisi Martin Habisreitinger ise, “Maliyetler çok yüksek kalırsa ya da daha da artarsa, şirketler başka taşıma yöntemlerine yönelebilir veya bazı sevkiyatlarını erteleyebilir” dedi.