Petrol piyasaları, İran’ın Orta Doğu genelindeki enerji altyapılarına yönelik saldırılarının ardından yükselişe geçti. ABD ve İsrail’in İran’daki Güney Pars Doğalgaz Sahası ile Aseluye’deki rafinerileri hedef almasına, Tahran yönetimi bölgedeki çeşitli noktalara düzenlediği karşı saldırılarla yanıt verdi. İran Silahlı Kuvvetleri, üç farklı ülkede ABD bağlantılı olduğu belirtilen beş tesisi vurduğunu açıkladı.
İran ile Katar’ın ortak kullandığı Basra Körfezi’ndeki Güney Pars sahası, küresel ölçekte en büyük doğalgaz rezervlerinden biri olarak öne çıkıyor. Bu sahaya yönelik saldırılar, hem bölgesel hem de küresel enerji dengeleri açısından kritik bir kırılma olarak değerlendiriliyor.
Brent ve WTI’da sert hareket
Küresel petrol piyasalarının referans göstergesi olan Brent ham petrolü gün içinde 5 dolara varan artış yaşadı. Sabah saatlerinde Brent fiyatı yüzde 4,72 yükselerek 112,7 dolara ulaştı. ABD tipi ham petrol (WTI) ise daha sınırlı bir artışla yüzde 1 yükselerek 96,44 dolardan işlem gördü.
Bir önceki işlem gününde Brent petrol yüzde 3,8 primle kapanırken, WTI yatay bir seyir izledi. ABD’nin stratejik rezerv satışları ve taşımacılık maliyetlerindeki yükseliş, iki petrol türü arasındaki makası son 11 yılın zirvesine taşıdı. Son gelişmeler ise özellikle Brent fiyatlarını yukarı yönlü destekledi.
Arz riski büyüyor
Piyasa analistleri, enerji altyapısına yönelik doğrudan saldırıların petrol arzında kalıcı kesintilere yol açabileceği uyarısında bulunuyor. Phillip Nova analisti Priyanka Sachdeva, bölgedeki gerilimin tırmanmasının ve üst düzey İranlı yetkililerin hayatını kaybetmesinin, arz tarafında uzun süreli riskler oluşturduğunu ifade etti.
Sachdeva ayrıca, ABD Merkez Bankası’nın faizleri sabit tutmasına rağmen şahin bir duruş sergilemesinin, savaşın ekonomik etkilerine dair belirsizlikleri artırdığını vurguladı.
Fed’den enflasyon uyarısı
ABD Merkez Bankası (Fed), son toplantısında politika faizini değiştirmezken, Orta Doğu’daki gelişmelerin enflasyonist baskıları artırabileceğine dikkat çekti. Banka, savaşın ekonomik yansımalarını yakından izlediğini belirtti.
Katar’daki LNG tesisinde ağır hasar
Katar merkezli enerji şirketi QatarEnergy, Ras Laffan’daki sıvılaştırılmış doğalgaz tesisinin İran tarafından düzenlenen füze saldırılarında ciddi zarar gördüğünü duyurdu. Bölgedeki en büyük LNG merkezlerinden biri olan tesisin hasar alması, küresel gaz piyasalarında da tedirginlik yarattı.
Suudi Arabistan ise başkent Riyad’a yönelen balistik füzeleri ve bir doğalgaz tesisini hedef alan insansız hava aracını etkisiz hale getirdiğini açıkladı.
Körfez’de gerilim yayılıyor
İran’ın Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar’daki bazı enerji tesislerine yönelik saldırılar öncesinde tahliye uyarısı yaptığı bildirildi. Söz konusu saldırıların, İran’daki enerji altyapısına yönelik operasyonlara misilleme niteliği taşıdığı ifade edildi.
Güney Pars sahası, İran ile ABD müttefiki Katar arasında paylaşılan ve dünya enerji arzı açısından kritik bir konumda bulunuyor.
ABD Başkanı Donald Trump, saldırıların İsrail tarafından gerçekleştirildiğini belirtirken, ABD ve Katar’ın bu operasyonda yer almadığını söyledi. Trump, İran’ın Katar’ı hedef almaması halinde yeni bir saldırı olmayacağını, aksi durumda ise ABD’nin doğrudan karşılık vereceğini dile getirdi.
Hürmüz Boğazı için umut yok
Piyasa stratejistleri, kısa vadede tansiyonun düşmesine yönelik bir işaret bulunmadığını belirtiyor. Moomoo ANZ’den Tina Teng, özellikle Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına dair bir sinyal görülmediğini ve bunun petrol fiyatları üzerindeki yukarı yönlü baskıyı sürdüreceğini ifade etti.