AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, G7 Zirvesi'nde yaptığı açıklamada, Çin'le mevcut ticaret ilişkisinin sürdürülebilir olmadığını belirtti. Von der Leyen, amaçlarının Çin'den tamamen kopmak değil, ekonomik riskleri azaltmak olduğunu vurguladı.
Çin'e bağımlılığı azaltma hedefi
AB yönetimi, Avrupa'nın kendi üretim kapasitesini artırması, yeni serbest ticaret anlaşmaları yapması ve tedarik zincirlerini çeşitlendirmesi gerektiğini savunuyor. Özellikle kritik mineraller ve ham maddelerde tek bir ülkeye aşırı bağımlı olunmaması gerektiği ifade ediliyor.
Çin'in küresel ticaretteki rolü, hem G7 gündeminde hem de Brüksel'de düzenlenecek AB Liderler Zirvesi'nde ele alınacak başlıca konular arasında yer alıyor.
Ticaret açığı rekor kırdı
2025 yılında AB'nin Çin'den yaptığı ithalat 559,4 milyar avroya ulaşırken, Çin'e ihracatı 199,6 milyar avroda kaldı. Böylece ticaret açığı 359,8 milyar avroya çıkarak tarihi rekor seviyeye ulaştı.
AB tarafında özellikle elektrikli araçlar, güneş panelleri, bataryalar, çelik, kimya ve makine sektörlerinde Çin kaynaklı rekabetin Avrupa üreticileri üzerinde ciddi baskı oluşturduğu değerlendiriliyor.
Sanayisizleşme endişesi büyüyor
Avrupa Reform Merkezi'nin (CER) raporuna göre, Çin'in hızla artan üretim kapasitesi özellikle Almanya için sanayisizleşme riski yaratıyor. Çinli şirketlerin hem Avrupa dışındaki pazarlarda hem de doğrudan Avrupa'da paylarını hızla artırdığı belirtiliyor.
Uzmanlar, mevcut eğilim sürerse Çin'in 2030'a kadar küresel sanayi üretiminin yaklaşık yüzde 40'ını tek başına gerçekleştirebileceğini öngörüyor.
Yeni gümrük önlemleri gündemde
AB Komisyonu, Çin'e karşı daha güçlü ticaret savunma araçları üzerinde çalışıyor. Masadaki seçenekler arasında:
-
Yeni gümrük vergileri
-
İthalat kotaları
-
Sektörel koruma önlemleri
-
Çin kaynaklı aşırı üretime karşı özel mekanizmalar
Fransa, İtalya ve bazı diğer ülkeler, uzun anti-damping soruşturmaları yerine belirli sektörlere doğrudan toplu gümrük vergileri uygulanmasını savunuyor.
Şirketlere 'üç tedarikçi' kuralı
AB'nin üzerinde durduğu en dikkat çekici adımlardan biri, kritik ürünlerde tedarik zincirini çeşitlendirme zorunluluğu.
Planlara göre şirketlerin çipler, nadir toprak elementleri ve diğer stratejik girdiler için en az üç farklı tedarik kaynağına sahip olması değerlendiriliyor. Böylece tek bir ülkeye bağımlılığın azaltılması hedefleniyor.
'Dayanıklılık Aracı' masada
AB ülkeleri ayrıca "Dayanıklılık Aracı" adı verilen yeni bir mekanizmayı tartışıyor. Bu sistemin, Avrupa'nın ekonomik güvenliğini tehdit eden durumlarda hızlı şekilde ek gümrük vergileri ve ithalat kotaları uygulanmasına imkan vermesi planlanıyor.
AB içinde tam görüş birliği yok
Fransa gibi bazı ülkeler daha sert önlemler isterken, Çin'le güçlü ekonomik bağları bulunan Almanya ve İspanya daha temkinli davranıyor.
Buna rağmen Brüksel'deki genel yaklaşım, Çin'le ilişkileri tamamen koparmak yerine stratejik bağımlılıkları azaltmak ve Avrupa sanayisinin rekabet gücünü korumak yönünde şekilleniyor.
AB liderlerinin bu hafta yapacağı zirvelerde alınacak kararların, Avrupa ile Çin arasındaki ekonomik ilişkilerin geleceğini belirlemesi bekleniyor.